Đưa tinh hoa làng nghề đến gần công chúng

Từ ngày 3/11/2026 đến ngày 3/1/2027, tại Trung tâm Thông tin Văn hóa Hồ Gươm, số 2 Lê Thái Tổ, phường Hoàn Kiếm, chương trình trưng bày, giới thiệu và trải nghiệm văn hóa “Tinh hoa hội tụ” sẽ mang đến hành trình khám phá những giá trị đặc sắc của nghề thủ công truyền thống Việt Nam.

Với thông điệp “Theo dấu làng nghề - Chạm tay di sản - Mang tinh hoa về nhà”, chương trình tôn vinh những nghệ nhân đã bền bỉ gìn giữ, trao truyền tri thức nghề qua nhiều thế hệ, đồng thời mở ra những cách tiếp cận mới để di sản hiện diện sinh động trong đời sống hôm nay.

Lấy cảm hứng từ lịch sử Thăng Long - Kẻ Chợ, nơi hội tụ sản vật, con người và tinh hoa văn hóa các vùng miền, “Tinh hoa hội tụ” kể câu chuyện về hành trình của nghề thủ công từ làng quê đến phố thị. Điểm nhấn tại mặt tiền Trung tâm là không gian sắp đặt “Bến Kẻ Chợ - Con thuyền chở tinh hoa”, với hình ảnh con thuyền mang theo gốm sứ, sản phẩm mây tre và các vật liệu thủ công. Kết hợp với đó là tác phẩm “Đàn cá hội tụ” gồm 200 hình tượng cá bằng gốm, tre và gỗ, gợi nhắc ký ức văn hóa hồ Hoàn Kiếm và những dòng giao thương đưa sản vật về kinh thành Thăng Long xưa.

Từ hình tượng con thuyền, công chúng bước vào ba không gian trưng bày với những câu chuyện riêng về bàn tay, kỹ nghệ và sức sáng tạo của người Việt. Trong đó, “Đan - Từ tre mây thành hình” giới thiệu nghề mây tre đan Phú Vinh, nơi những sợi mây, nan tre mộc mạc được người thợ chế tác thành các sản phẩm gia dụng, mỹ nghệ và những sáng tạo mang hơi thở đương đại.

Không gian “Thêu nên lịch sử - Câu chuyện hồ Gươm” giới thiệu nghệ thuật thêu của Nghệ nhân Vũ Giỏi cùng con trai Vũ Đình Thi, thể hiện sự tiếp nối tri thức và tình yêu nghề giữa các thế hệ. Điểm nhấn là bức tranh thêu tái hiện truyền thuyết vua Lê Lợi trả gươm báu cho Rùa Vàng. Đặc biệt, tác phẩm được chủ ý để mở, mời công chúng cùng góp những mũi thêu vào bức tranh chung, gửi gắm thông điệp về trách nhiệm cộng đồng trong gìn giữ và tiếp nối ký ức văn hóa.

Trong khi đó, “Dòng sông gốm - Từ đất qua lửa” giới thiệu những sáng tạo của nghệ sĩ Ký Danh, kết nối kỹ nghệ gốm Bát Tràng với ngôn ngữ nghệ thuật đương đại. Các tác phẩm với hình khối và sắc men đa dạng được sắp đặt thành một dòng chảy xuyên suốt, gợi hành trình biến đổi của đất qua bàn tay người thợ và ngọn lửa.

Không chỉ dừng lại ở việc giới thiệu hiện vật, chương trình còn tạo cơ hội để công chúng gặp gỡ nghệ nhân, quan sát thao diễn, tìm hiểu kỹ thuật và trực tiếp trải nghiệm đan, thêu, tạo hình gốm; thưởng trà và cảm nhận những nét đẹp trong đời sống văn hóa Hà Nội. Qua đó, người tham quan có điều kiện hiểu hơn về quá trình lao động, sáng tạo phía sau mỗi sản phẩm thủ công.

Nhiều hoạt động đánh thức di sản trên phố cổ HN. (Ảnh minh họa: BQLPC)

Đánh thức nghệ thuật Tuồng trong đời sống đương đại

Cùng với việc tôn vinh nghề thủ công truyền thống, chương trình “Chuyện Tuồng xưa, Chuyện Tuồng nay – Phía sau vàng son, tương lai nào cho Tuồng?” được tổ chức tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa phố cổ Hà Nội, số 50 Đào Duy Từ, phường Hoàn Kiếm, nhằm tìm kiếm những cách thức phát huy giá trị nghệ thuật Tuồng trong đời sống hiện đại.

Chương trình do Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội phối hợp với các nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa, nghệ sĩ, họa sĩ và các nhà sáng tạo nghệ thuật triển khai, dưới sự chỉ đạo của UBND phường Hoàn Kiếm. Đây cũng là hoạt động hưởng ứng Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 và chào mừng các ngày lễ về di sản, văn hóa trong tháng 11.

Việc lựa chọn địa điểm 50 Đào Duy Từ mang ý nghĩa đặc biệt. Nằm giữa lòng phố cổ, nơi đây từng được biết đến là nhà hát Sán Nhiên Đài, gắn với những dấu ấn đáng nhớ của nghệ thuật Tuồng. Không gian mang dấu ấn lịch sử này tạo sự kết nối giữa ký ức văn hóa của khu phố cổ với câu chuyện bảo tồn, phát huy nghệ thuật sân khấu truyền thống trong bối cảnh đương đại.

Thông qua không gian triển lãm và chuỗi sự kiện chuyên đề, công chúng có cơ hội tìm hiểu lịch sử nghệ thuật Tuồng, ngôn ngữ biểu đạt sân khấu, âm nhạc, phục trang và nghệ thuật hóa trang; đồng thời giao lưu với nghệ sĩ, xem biểu diễn trích đoạn và tham gia các hoạt động trải nghiệm thực hành.

Điểm đáng chú ý của chương trình là hướng tới tạo dựng không gian gặp gỡ giữa các thế hệ. Những tri thức, kinh nghiệm của nghệ sĩ và nhà nghiên cứu được chia sẻ, trao truyền, đồng thời khơi gợi sự quan tâm và sức sáng tạo của người trẻ đối với loại hình nghệ thuật truyền thống này.

Chương trình khai mạc vào 15h ngày 3/11/2026 tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa phố cổ Hà Nội, số 50 Đào Duy Từ. Sau khai mạc, không gian triển lãm đón khách tham quan, trải nghiệm; chuỗi sự kiện chuyên đề tiếp tục diễn ra trong tháng 11 và tháng 12/2026, tập trung vào các nội dung khám phá lịch sử nghệ thuật Tuồng, âm nhạc sân khấu, nghệ thuật hóa trang, thực hành biểu diễn và đối thoại về hướng phát triển của Tuồng trong đời sống hôm nay.

Thông qua hai chương trình, Ban Quản lý hồ Hoàn Kiếm và phố cổ Hà Nội kỳ vọng phát huy vai trò của khu vực hồ Hoàn Kiếm và phố cổ như một không gian kết nối, giới thiệu và lan tỏa các giá trị văn hóa. Đây cũng là nỗ lực gắn bảo tồn di sản với hoạt động sáng tạo, giáo dục và du lịch văn hóa, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của cộng đồng.

Không chỉ những sợi mây được đan thành hình, những mũi kim thêu nên ký ức lịch sử đến những làn điệu Tuồng được tiếp nối qua các thế hệ, các hoạt động cùng hướng tới một mục tiêu: để di sản không chỉ được lưu giữ trong quá khứ mà tiếp tục hiện diện, được thực hành và sáng tạo trong đời sống hôm nay.