Mới đây, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng đã thay mặt Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 876/QĐ-TTg ngày 15/5/2026 phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035.

Mục tiêu cốt lõi của chiến lược này nhằm xây dựng một hệ thống Tiêu chuẩn quốc gia hiện đại, mở và hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế.

Hệ thống này sẽ đóng vai trò như một hạ tầng thể chế mềm, vừa là công cụ đắc lực thực thi chính sách công, vừa là nền tảng kỹ thuật vững chắc cho công tác quản lý nhà nước.

Qua đó, các tiêu chuẩn này sẽ thúc đẩy mạnh mẽ động lực đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hướng tới sự phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, chiến lược cũng đặt trọng tâm vào việc hình thành hệ sinh thái tiêu chuẩn đồng bộ với các hoạt động đo lường và quản lý chất lượng.

Chính phủ khuyến khích và tăng cường sự tham gia sâu rộng của các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học cùng các tổ chức xã hội trong quá trình xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn.

Đây cũng là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực thể chế, phát triển nguồn nhân lực và mở rộng hợp tác quốc tế, khẳng định vai trò chủ động của Việt Nam trong việc kiến tạo tiêu chuẩn toàn cầu đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hướng tới các dấu mốc cụ thể, chiến lược vạch rõ mục tiêu đến năm 2030 sẽ phấn đấu đạt 75% hệ thống tiêu chuẩn quốc gia hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài của các quốc gia phát triển.

Đồng thời, toàn bộ các lĩnh vực trong Khung phân loại tiêu chuẩn quốc gia phải tương thích hoàn toàn với phân loại cấp hai của Khung phân loại tiêu chuẩn quốc tế từ Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế.

Đối với những ngành kinh tế trọng điểm hoặc các lĩnh vực liên quan đến công nghệ và sản phẩm chiến lược, Việt Nam phấn đấu có đại diện tham gia vào 60% các Ban kỹ thuật tương ứng của những tổ chức lớn như ISO, IEC, ITU, riêng Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia sẽ có đại diện tham gia vào Ban kỹ thuật của IEC trong một số lĩnh vực phát triển đô thị thông minh.

Mặt khác, mục tiêu trung bình hằng năm giai đoạn này sẽ có khoảng 50.000 chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật được cấp, góp phần nâng cao năng suất cũng như năng lực cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam.

Để đạt được điều này, một nửa số tiêu chuẩn quốc gia xây dựng mới cần có sự chung tay của doanh nghiệp, hiệp hội và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo.

Song song đó, cơ quan chức năng sẽ triển khai chương trình hỗ trợ tối thiểu 50.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận, áp dụng tiêu chuẩn quốc gia thông qua các cơ chế hỗ trợ tài chính, đào tạo tại chỗ hoặc tư vấn theo ngành.

Về khía cạnh phát triển nhân lực, giai đoạn đến năm 2030 đặt mục tiêu đào tạo 300 chuyên gia đủ năng lực tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế hoặc hoạt động tại các Ban kỹ thuật của tổ chức tiêu chuẩn hóa nước ngoài lớn.

Sẽ có ít nhất 5.000 lượt công chức, viên chức và người lao động tại các cơ quan, doanh nghiệp thuộc ngành trọng điểm được bồi dưỡng kiến thức chuyên môn về tiêu chuẩn hóa.

Nội dung đào tạo về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng cũng sẽ được tích hợp trực tiếp vào chương trình giảng dạy chính quy của ít nhất 50 trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp khối ngành kỹ thuật, công nghệ và kinh tế.

Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ bùng nổ, việc rà soát và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực công nghệ số lẫn dữ liệu sẽ được đẩy mạnh, bảo đảm sự tương thích với thế giới trong các mảng như trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, dữ liệu lớn, mã hóa hay trung tâm dữ liệu.

Chiến lược cũng định hướng xây dựng và công bố khoảng 100 tiêu chuẩn quốc gia mới, phục vụ đắc lực cho các công nghệ và sản phẩm chiến lược, tạo nền tảng vững chắc cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Toàn bộ các lĩnh vực công nghệ trọng điểm sẽ được đảm bảo có Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia tương ứng với các tổ chức quốc tế.

Để đưa tiêu chuẩn quốc gia thực sự trở thành công cụ chính sách hiệu quả, Việt Nam dự kiến sẽ đảm nhiệm vai trò chủ trì, đồng chủ trì hoặc thư ký từ một đến hai Ban kỹ thuật, nhóm công tác của các tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế trong các lĩnh vực ưu tiên thế mạnh.

Quốc gia cũng phấn đấu điều hành từ hai đến ba dự án xây dựng tiêu chuẩn quốc tế gắn liền với các ngành kinh tế mũi nhọn và sản phẩm chiến lược, đồng thời thực hiện ký kết cùng triển khai ít nhất 20 thỏa thuận hợp tác tiêu chuẩn hóa đa phương và song phương.

Cơ quan quản lý cam kết thực thi đúng hạn 100% nghĩa vụ thông báo và hỏi đáp về hàng rào kỹ thuật trong thương mại theo các cam kết WTO/TBT, EVFTA và CPTPP.

Hệ thống cơ chế phân tích tác động kỹ thuật của tiêu chuẩn quốc gia và quy chuẩn kỹ thuật đối với xuất nhập khẩu cũng sẽ được thiết lập, đi kèm với việc xây dựng cơ sở dữ liệu về rào cản kỹ thuật thương mại tại các thị trường trọng điểm nhằm hỗ trợ tối đa cho các doanh nghiệp xuất khẩu.

Nhìn xa hơn đến tầm nhìn năm 2035, chiến lược đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hài hòa tiêu chuẩn quốc gia với tiêu chuẩn quốc tế và các nước phát triển lên mức 80%, giúp hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu rộng hơn vào thị trường toàn cầu.

Trong số đó, phấn đấu 60% tiêu chuẩn quốc gia được xây dựng xuất phát từ chính nhu cầu thực tiễn của thị trường trọng điểm, và 30% tiêu chuẩn mới sẽ phục vụ riêng cho các lĩnh vực công nghệ mới, kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững.

Hoạt động nâng cao tiêu chuẩn thông qua đổi mới công nghệ được hiện thực hóa bằng việc liên kết các dự án khoa học công nghệ lớn với công tác tiêu chuẩn hóa, phấn đấu 10% nhiệm vụ khoa học công nghệ đóng góp hình thành tiêu chuẩn quốc gia mới.

Đối với các ngành kinh tế trọng điểm, Việt Nam hướng tới có đại diện tham gia vào toàn bộ các Ban kỹ thuật tương ứng của ISO, IEC, ITU và chủ trì hoặc đồng chủ trì từ 5 đến 10 dự án xây dựng tiêu chuẩn quốc tế.

Tầm nhìn dài hạn là phát huy vai trò của tiêu chuẩn quốc gia như một công cụ điều phối, dẫn dắt phát triển mang lại động lực tăng trưởng bền vững.

Mỗi năm, mục tiêu đề ra là đạt trung bình 70.000 chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đồng thời lồng ghép các yêu cầu tiêu chuẩn vào khoảng 70% các chiến lược, quy hoạch phát triển ngành.

Toàn bộ hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cũng sẽ hoàn thành lộ trình chuyển đổi sang định dạng máy có thể đọc được, với tối thiểu 80% tiêu chuẩn trong lĩnh vực ưu tiên áp dụng chuẩn SMART Standards của IEC và ISO, tạo nền mảng vững chắc cho hộ chiếu số sản phẩm và tự động hóa kiểm tra tuân thủ.

Nhằm hiện thực hóa toàn bộ các mục tiêu đầy tham vọng kể trên, Quyết định số 876/QĐ-TTg đã vạch rõ 10 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm để các bộ, ngành và địa phương cùng phối hợp triển khai.

Các giải pháp này bao gồm việc hoàn thiện thể chế, chính sách cùng hạ tầng hỗ trợ phát triển tiêu chuẩn quốc gia, đẩy mạnh áp dụng tiêu chuẩn phục vụ đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, phát triển công nghiệp, dịch vụ và đô thị hiện đại.

Đồng thời, các cơ quan sẽ tập trung nâng cao hiệu quả thực thi tiêu chuẩn để tăng sức cạnh tranh, phát triển đội ngũ chuyên gia chất lượng cao, thực thi nghiêm túc hàng rào kỹ thuật trong thương mại, hỗ trợ khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận tiêu chuẩn, cũng như huy động và sử dụng tối ưu nguồn lực tài chính cho toàn bộ hoạt động tiêu chuẩn hóa quốc gia trong giai đoạn mới.