Vụ việc đặt ra vấn đề về trách nhiệm pháp lý đối với hành vi sản xuất, kinh doanh hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu và nguy cơ hàng vi phạm tiếp tục lưu thông trên thị trường.

Phải làm rõ nguồn gốc hàng hóa và hành vi vi phạm

Ngày 21/10/2026, Đội Quản lý thị trường số 1, Chi cục Quản lý thị trường TP Hà Nội kiểm tra cơ sở sản xuất, kinh doanh nước giặt, sữa tắm tại xóm 3, thôn Đồng Nhân, xã An Khánh, TP Hà Nội, do bà Lê Thị Châm đại diện.

Theo thông tin được công bố, cơ sở không có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện 6.425 chai sữa tắm mang nhãn hiệu Lifebuoy loại 800g, 385 chai loại 720g và 72 can nước giặt OMO Matic loại 3,6kg đã đóng gói thành phẩm.

Ngoài ra, cơ sở còn có số lượng lớn chai nhựa, vỏ can, nhãn giấy, vòi bơm và nguyên liệu phục vụ sản xuất, đóng gói.

Căn cứ giá niêm yết và lịch sử giao dịch trên tài khoản Shopee do cơ sở sử dụng, tổng giá trị hàng hóa thành phẩm được xác định là 597,408 triệu đồng.

Toàn bộ hàng hóa thành phẩm và nguyên liệu liên quan đã bị tạm giữ để xác minh; hồ sơ được bàn giao cho Công an xã An Khánh tiếp tục điều tra, làm rõ.

Những thông tin ban đầu cho thấy vụ việc không chỉ liên quan đến hoạt động kinh doanh không đăng ký mà còn có dấu hiệu sản xuất, đóng gói hàng hóa mang nhãn hiệu được bảo hộ.

Tuy nhiên, việc xác định sản phẩm có phải hàng giả mạo nhãn hiệu hay không cần căn cứ kết quả xác minh, tài liệu chuyên môn và kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Hàng giả mạo nhãn hiệu có thể bị xử lý theo nhiều căn cứ pháp luật

Theo Luật Sở hữu trí tuệ, quyền đối với nhãn hiệu được pháp luật bảo hộ. Việc tự ý gắn nhãn hiệu được bảo hộ lên hàng hóa, bao bì hoặc đưa hàng hóa mang nhãn hiệu đó ra thị trường khi không được chủ sở hữu cho phép có thể cấu thành hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, nếu đáp ứng các dấu hiệu luật định.

Cần phân biệt hàng giả về chất lượng, công dụng với hàng hóa giả mạo nhãn hiệu. Một sản phẩm có thể được đóng gói, ghi nhãn giống hàng chính hãng nhưng chưa thể chỉ từ hình thức bên ngoài kết luận thành phần bên trong không đạt chất lượng.

Ngược lại, việc xác định hàng hóa có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu cũng không phụ thuộc hoàn toàn vào việc sản phẩm có sử dụng được hay không.

Vì vậy, trong vụ việc tại An Khánh, cơ quan chức năng cần làm rõ nguồn nguyên liệu, quy trình pha chế và đóng gói, nguồn cung cấp bao bì, nhãn hiệu, chứng từ mua bán, dữ liệu giao dịch trực tuyến cũng như mối liên hệ giữa các cá nhân, tổ chức liên quan.

Đây là những căn cứ quan trọng để xác định bản chất hàng hóa và trách nhiệm của từng chủ thể.

Về xử phạt hành chính, Nghị định 98/2020/NĐ-CP của Chính phủ, được sửa đổi, bổ sung qua các văn bản liên quan, quy định việc xử lý hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả và hàng hóa giả mạo nhãn hiệu.

Tùy tính chất, mức độ vi phạm, chủ thể thực hiện có thể bị phạt tiền, tịch thu tang vật và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tương ứng.

Đáng lưu ý, việc cơ sở không có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cần được xem xét độc lập với dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu.

Cơ quan chức năng phải xác định chính xác hình thức hoạt động, nghĩa vụ đăng ký và quy định áp dụng đối với cơ sở để xử lý đúng hành vi, tránh gộp các vi phạm có bản chất khác nhau thành một lỗi duy nhất.

Khi nào người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

Nếu kết quả điều tra xác định có hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả, người thực hiện có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 192 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi, bổ sung, nếu đáp ứng đầy đủ dấu hiệu cấu thành tội phạm. Trường hợp hành vi thuộc dạng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu, Điều 226 Bộ luật này cũng là căn cứ cần được xem xét.

Việc lựa chọn tội danh không thể chỉ dựa vào tên gọi “hàng giả” trong thông tin ban đầu.

Cơ quan tiến hành tố tụng cần xác định hành vi cụ thể, đối tượng bị xâm phạm, quy mô hoạt động, giá trị hàng hóa hoặc khoản thu lợi bất chính, hậu quả và các điều kiện truy cứu trách nhiệm hình sự theo từng điều luật.

Trong vụ việc này, con số gần 600 triệu đồng là giá trị hàng hóa thành phẩm được xác định theo thông tin giao dịch, không đồng nghĩa với số tiền thu lợi bất chính hoặc thiệt hại đã được chứng minh.

Giá trị này có thể là một trong những dữ kiện phục vụ điều tra, nhưng không tự động quyết định việc khởi tố hay kết tội.

Nếu có đủ căn cứ xác định hành vi phạm tội, cá nhân liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo tội danh phù hợp. Trường hợp chưa đủ căn cứ xử lý hình sự, hành vi vẫn có thể bị xử phạt hành chính nếu đáp ứng điều kiện luật định.

Không chỉ xử lý kho hàng, cần truy nguồn phân phối

Với số lượng lớn thành phẩm, nhãn giấy, vỏ chai và nguyên liệu được phát hiện tại cùng một địa điểm, việc xác minh cần hướng đến toàn bộ chuỗi cung ứng: nguồn nguyên liệu, đơn vị cung cấp bao bì, phương thức sản xuất, tài khoản bán hàng trực tuyến, khách hàng đã mua và các đầu mối phân phối nếu có.

Đây là bước quan trọng nhằm ngăn hàng hóa có dấu hiệu vi phạm tiếp tục được đưa ra thị trường, đồng thời xác định liệu vụ việc chỉ dừng ở một cơ sở hay còn liên quan đến các cá nhân, tổ chức khác.

Về phía người tiêu dùng, khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu bất thường, cần giữ lại hóa đơn, thông tin người bán, bao bì và dữ liệu giao dịch để cung cấp cho cơ quan chức năng. Không nên chỉ dựa vào giá rẻ hoặc hình thức bao bì để khẳng định một sản phẩm là hàng giả.

Vụ việc tại An Khánh cho thấy yêu cầu xử lý hàng giả, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu không chỉ nằm ở việc tạm giữ tang vật mà còn ở khả năng làm rõ bản chất vi phạm, xác định đúng trách nhiệm pháp lý và truy tìm nguồn hàng. Việc xử lý đúng căn cứ, đúng đối tượng sẽ góp phần bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, quyền lợi người tiêu dùng và môi trường cạnh tranh lành mạnh.