Tồn kho tăng đột biến và áp lực công nợ từ nhà cung cấp

Báo cáo tài chính hợp nhất quý 3 năm 2026 của Công ty Cổ phần Sản xuất, Thương mại và Dịch vụ Ô tô PTM (mã chứng khoán PTM) cho thấy sự gia tăng mạnh mẽ của khoản mục hàng tồn kho. Chỉ trong ba tháng, giá trị hàng tồn kho đã phình to từ mức hơn 143 tỷ đồng hồi cuối tháng 6 lên gần 437 tỷ đồng vào thời điểm cuối tháng 9. Phần lớn trong số này là hàng hóa phục vụ kinh doanh với giá trị ghi nhận gần 430 tỷ đồng. Lượng tồn kho khổng lồ hiện đã chiếm hơn một nửa tổng tài sản của đơn vị phân phối dòng xe MG thuộc hệ sinh thái kinh doanh ô tô Haxaco.

Trái ngược với đà tăng của hàng tồn kho, quy mô doanh thu lại thu hẹp đáng kể. Tính riêng trong quý 3 năm 2026, doanh thu của công ty đạt 185 tỷ đồng, giảm 38% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng đầu năm, nguồn thu đạt 516 tỷ đồng, bốc hơi gần một nửa. Mảng bán ô tô chịu tổn thất nặng nề nhất khi doanh thu sụt giảm hơn 50% xuống mức 469 tỷ đồng. Dịch vụ sửa chữa dù tăng 20% đạt 36 tỷ đồng nhưng mức đóng góp quá nhỏ không đủ sức xoay chuyển cục diện. Sự sa sút này khiến hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp ghi nhận mức lỗ 20 tỷ đồng trong 9 tháng, đánh dấu chuỗi 9 quý liên tiếp kinh doanh dưới giá vốn. Dù vậy, công ty vẫn báo lãi trước thuế 15 tỷ đồng nhờ ghi nhận tới 35 tỷ đồng lợi nhuận khác, chủ yếu là dòng tiền hỗ trợ bán xe cũ và tiền thưởng theo chính sách bán hàng từ SAIC Motor Việt Nam.

Cùng với việc hàng tồn kho chất cao, cấu trúc tài chính của doanh nghiệp cũng đối mặt với áp lực lớn từ công nợ. Khoản phải trả đối với SAIC Motor Việt Nam tăng vọt từ mức 1,7 tỷ đồng cuối tháng 6 lên hơn 141 tỷ đồng vào thời điểm cuối tháng 9. Con số này chiếm gần như tuyệt đối trong tổng số 145 tỷ đồng nợ phải trả người bán. Nhu cầu bổ sung vốn lưu động cũng đẩy dư nợ vay ngắn hạn tăng mạnh từ 105 tỷ đồng lên 278 tỷ đồng chỉ sau một quý.

Thu hẹp quy mô nhân sự và đối mặt thị trường nhiều thách thức

Đối diện với tình trạng kinh doanh đi xuống, ban lãnh đạo công ty cho biết đang tiến hành sắp xếp lại nguồn lực và cải thiện hiệu quả quản lý vận hành. Các biện pháp thắt lưng buộc bụng được thực thi quyết liệt khi chi phí bán hàng trong quý 3 giảm gần một nửa, chi phí quản lý cũng được tiết giảm khoảng 35%. Kéo theo đó, quy mô nhân sự bị cắt giảm mạnh từ 474 người hồi đầu năm xuống chỉ còn 371 người vào cuối tháng 9. Nhờ cắt giảm mạnh tay, dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh 9 tháng dù vẫn âm gần 35 tỷ đồng nhưng đã cải thiện rất nhiều so với mức âm gần 196 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.

Triển vọng phục hồi của mảng kinh doanh cốt lõi trong thời gian tới vẫn chưa thật sự khả quan. Báo cáo phân tích đầu tháng 10 của Chứng khoán Rồng Việt đánh giá cuộc đua giảm giá giữa các hãng ô tô trên thị trường chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Các đại lý buộc phải liên tục tung ưu đãi, chấp nhận cắt xén biên lợi nhuận để thu hút khách mua và đẩy lùi hàng tồn kho. Đơn vị phân tích dự báo doanh số MG trên toàn thị trường Việt Nam sẽ sụt giảm 20% trong năm 2026. Riêng thị phần phân phối dòng xe MG của hệ thống Haxaco được ước tính giảm từ mức gần 30% năm 2025 xuống còn 20% trong năm nay do các đại lý đối thủ mở rộng mạng lưới nhanh hơn, cộng thêm việc hãng xe đang dồn ưu tiên cho thị trường châu Âu.

Theo ước tính của Rồng Việt, mảng MG của hệ thống Haxaco sẽ tiếp tục lỗ trước lãi vay và thuế khoảng 20 tỷ đồng trong năm 2026 và 18 tỷ đồng vào năm 2027. Lợi nhuận từ hoạt động phân phối này sẽ tiếp tục phải sống dựa vào các khoản thu nhập hỗ trợ từ nhà cung cấp, dự kiến duy trì ổn định ở mức 42 đến 44 tỷ đồng mỗi năm. Dù sức mua thị trường còn yếu, doanh nghiệp vẫn tiếp tục triển khai mở rộng mạng lưới đại lý tại Hải Phòng, Bắc Ninh và Cần Thơ trong tháng 10. Ở cấp độ chiến lược vĩ mô, SAIC Motor Việt Nam đang trong quá trình đàm phán xây dựng nhà máy lắp ráp ô tô dự kiến vận hành từ cuối năm 2027, chuẩn bị cho kế hoạch đưa các dòng xe điện và hybrid vào thị trường nội địa.