Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 130/2024 của Chính phủ quy định về thu phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với phương tiện lưu thông trên tuyến đường bộ cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác đang được Bộ Tư pháp thẩm định.

Nhằm thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh tinh thần “tương thân tương ái” và trách nhiệm của cộng đồng, xã hội đối với người có công, Bộ Xây dựng (cơ quan soạn thảo) đề nghị bổ sung một số đối tượng miễn thu phí.

Cụ thể gồm: Xe, đoàn xe chở hài cốt liệt sĩ có văn bản xác nhận di chuyển hài cốt liệt sĩ theo quy định; xe làm nhiệm vụ vận chuyển thuốc men, máy móc, thiết bị, vật tư, hàng hóa cứu trợ đến những vùng bị thiên tai theo quyết định huy động hoặc theo văn bản điều phối của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Ngoài ra, Bộ Xây dựng cho rằng các cơ quan quản lý đường bộ, lực lượng CSGT đường bộ thường xuyên thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm tra hiện trường, xử lý sự cố và bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến. 

Phương tiện của các cơ quan, đơn vị này hoạt động nhằm thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, duy trì điều kiện khai thác, xử lý kịp thời sự cố trên cao tốc và không phục vụ mục đích kinh doanh hoặc vận tải thương mại. Hàng năm, ngân sách nhà nước phải bố trí một khoản kinh phí cho công tác này.

Do vậy, Bộ Xây dựng đồng ý bổ sung nhóm đối tượng này được miễn thu phí. Điều này nhằm thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát, xử lý kịp thời các sự cố trên tuyến cao tốc, không bị chậm trễ bởi các thủ tục soát vé và giảm bớt quy trình thanh quyết toán, hoàn trả chi phí sử dụng đường bộ từ ngân sách nhà nước cho cán bộ, công chức thực hiện nhiệm vụ. 

Bộ Xây dựng thông tin, Cục Đường bộ Việt Nam đang tổ chức vận hành thu phí sử dụng đường bộ cao tốc đối với 15 dự án thành phần đầu tư công trên tuyến cao tốc Bắc - Nam, gồm: 22 trạm thu phí trên các đoạn tuyến (Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu; Vĩnh Hảo - Phan Thiết; Phan Thiết - Dầu Giây); 15 trạm thu phí trên các đoạn tuyến 5 dự án thành phần từ Bãi Vọt đến Cam Lộ; 5 dự án thành phần từ Quảng Ngãi đến Nha Trang.

Dự kiến, Cục Đường bộ Việt Nam tiếp tục tổ chức thu phí 2 dự án thành phần từ Cần Thơ đến Cà Mau.

Tính đến hết ngày 15/8, tổng số tiền thu phí tại 15 dự án thành phần đạt hơn 2.267 tỷ đồng, đạt và vượt so với số thu dự kiến tại Đề án khai thác tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ cao tốc được phê duyệt.

Theo quy định tại Luật Ngân sách nhà nước có hiệu lực từ 1/1/2026, đối với các cơ quan quản lý thu phí là cơ quan hành chính nhà nước, số tiền phí thu được không được trích để lại phục vụ công tác tổ chức thu phí.

Do đó, dự thảo nghị định đề xuất cơ quan quản lý thu mở tài khoản phí chờ nộp ngân sách tại Kho bạc Nhà nước để quản lý phí sử dụng đường bộ cao tốc. Toàn bộ phí sử dụng đường bộ cao tốc thu được phải nộp vào ngân sách nhà nước.

Đối với các tuyến đường bộ cao tốc do ngân sách trung ương và ngân sách địa phương hợp vốn đầu tư được chuyển giao cho Bộ Xây dựng quản lý, vận hành, khai thác, toàn bộ phí sử dụng đường bộ cao tốc được nộp vào ngân sách trung ương. Việc quản lý, phân chia sử dụng khoản thu thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước.

Dự kiến nghị định này có hiệu lực thi hành từ 1/1/2027.