Thị trường carbon là nơi mua bán, trao đổi quyền phát thải khí nhà kính và kết quả giảm phát thải giữa các quốc gia, doanh nghiệp và cá nhân, nhằm thúc đẩy cắt giảm phát thải ở mức chi phí hợp lý.

Hàng hóa giao dịch gồm hai loại: hạn ngạch phát thải khí nhà kính - lượng phát thải mà mỗi cơ sở được phép thải ra trong một giai đoạn nhất định, do cơ quan quản lý phân bổ - và tín chỉ carbon - chứng nhận có thể giao dịch, mỗi tín chỉ tương ứng với một tấn CO₂ tương đương được giảm phát thải từ các dự án đã được thẩm định và công nhận.

Cơ chế vận hành dựa trên nguyên tắc "tổng lượng và trao đổi": cơ sở phát thải vượt hạn ngạch được phân bổ phải mua bổ sung, trong khi cơ sở phát thải thấp hơn hạn ngạch có thể bán phần dôi dư; ngoài ra, doanh nghiệp được dùng tín chỉ carbon để bù trừ một phần hạn ngạch (theo quy định hiện hành, không quá 30% lượng hạn ngạch được phân bổ).

Nhờ đó, chi phí giảm phát thải của toàn nền kinh tế được tối ưu, đồng thời hình thành một dòng tài chính mới phục vụ tiến trình chuyển đổi xanh.

Tại Việt Nam mới đây, Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) chấp thuận thành viên lưu ký và thanh toán giao dịch carbon là 5 công ty chứng khoán bao gồm: Chứng khoán VPS (VCK), Chứng khoán VietinBank (CTS), Chứng khoán VNDIRECT (VND), Chứng khoán DNSE (DSE) và Chứng khoán Dầu khí (PSI) vào ngày 15/6.

Đến ngày 17/6, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã chấp thuận tham gia hệ thống giao dịch với 3 đơn vị là Chứng khoán DNSE, Chứng khoán VNDIRECT và Chứng khoán VietinBank.

Ngày 19/6, VNX cũng đã nhận được hồ sơ đăng ký tham gia hệ thống giao dịch carbon của Công ty Cổ phần Chứng khoán MB (MBS).

Sàn giao dịch tín chỉ carbon hỗ trợ các cơ quan chức năng kiểm soát, quản lý các giao dịch mua, bán tín chỉ từ đó làm cơ sở cho việc hoạch định chính sách, quản lý cũng như đề ra mục tiêu, kế hoạch triển khai các dự án giảm phát thải khí nhà kính.