Luật Cư trú năm 2020 đã có những quy định khá rõ ràng về vấn đề này, đồng thời dành nhiều ngoại lệ nhân văn nhằm bảo đảm quyền cư trú của các nhóm đối tượng đặc thù.

Theo khoản 2 và khoản 3 Điều 20 Luật Cư trú năm 2020, công dân được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp do thuê, mượn hoặc ở nhờ khi đáp ứng đầy đủ hai điều kiện:

Có sự đồng ý của chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp cho đăng ký thường trú; trường hợp đăng ký vào cùng hộ gia đình thì phải được chủ hộ đồng ý.

Bảo đảm điều kiện diện tích nhà ở tối thiểu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định, nhưng không thấp hơn 8 m² sàn/người.

Nhiều người dân ở Hà Nội vẫn phải sống trong những căn nhà chật hẹp dưới 20m2

Quy định này nhằm tránh tình trạng quá tải dân cư tại một địa điểm cư trú, đồng thời bảo đảm điều kiện sống tối thiểu cho người dân.

Những trường hợp không áp dụng điều kiện diện tích tối thiểu

Tuy nhiên, pháp luật cư trú hiện hành không áp dụng điều kiện diện tích nhà ở tối thiểu/người đối với một số trường hợp đặc biệt, miễn là được chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp đồng ý. Cụ thể gồm:

Quan hệ gia đình trực hệ: vợ về ở với chồng, chồng về ở với vợ; con về ở với cha, mẹ; cha, mẹ về ở với con.

Người cao tuổi, người khuyết tật, người không có khả năng lao động hoặc mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi về ở với người thân ruột thịt như ông bà, anh chị em ruột, cô dì chú bác ruột hoặc người giám hộ.

Người chưa thành niên về ở với ông bà, anh chị em ruột, họ hàng gần hoặc người giám hộ theo quy định của pháp luật.

Những ngoại lệ này thể hiện tính nhân văn của Luật Cư trú, đặt quyền được đoàn tụ gia đình và được chăm sóc lên hàng đầu.

Trẻ em sinh ra có được nhập hộ khẩu khi nhà chật?

Từ các quy định nêu trên có thể khẳng định, khi vợ chồng sinh con, hoàn toàn có quyền đăng ký thường trú cho con vào chỗ ở hợp pháp của mình, kể cả trong trường hợp diện tích nhà ở nhỏ, không bị ràng buộc bởi điều kiện 8 m²/người.

Đây là quyền cư trú cơ bản của trẻ em, gắn liền với quyền được chăm sóc, nuôi dưỡng trong môi trường gia đình.

Đáng chú ý, theo điểm a khoản 4 Điều 4 Luật số 118/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến an ninh, trật tự (có hiệu lực từ ngày 1/7/2026), người dưới 6 tuổi được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình khi về ở với cha, mẹ hoặc người giám hộ, không cần sự đồng ý của chủ hộ và chủ sở hữu chỗ ở hợp pháp.

Quy định mới này tiếp tục tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho trẻ em trong việc đăng ký cư trú, bảo đảm tốt hơn các quyền dân sự cơ bản.