Cực tăng trưởng mới từ hạ tầng

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đặt Đồng Nai vào vị thế phát triển mới.

Không chỉ là một địa phương công nghiệp mạnh, Đồng Nai đang được định vị là cực tăng trưởng chiến lược của vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Với quy mô kinh tế lớn, dân số đông, không gian phát triển rộng, hạ tầng đa phương thức và vị trí cửa ngõ kết nối nhiều vùng, Thành phố Đồng Nai có cơ sở để vươn lên thành trung tâm kinh tế hàng đầu phía Nam.

Động lực nổi bật nhất là sân bay Long Thành. Khi công trình này đi vào khai thác, Đồng Nai sẽ có hạt nhân phát triển mới, tạo lực kéo cho logistics, dịch vụ hàng không, thương mại, du lịch, nhà ở, đô thị, công nghiệp hỗ trợ và dịch vụ chất lượng cao.

Sân bay Long Thành không chỉ là công trình giao thông, mà còn là trung tâm tổ chức lại dòng chảy hàng hóa, con người, vốn đầu tư và không gian đô thị.

Cùng với sân bay, Đồng Nai có lợi thế từ cảng Phước An, cao tốc, đường vành đai, đường sắt, đường thủy và hệ thống khu công nghiệp phát triển.

Khi các dự án cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, Dầu Giây - Liên Khương, Vành đai 3, Vành đai 4 được hoàn thiện, Đồng Nai sẽ trở thành đầu mối kết nối Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Nguyên, Nam Trung Bộ, Tây Nam Bộ và hành lang biên giới.

Theo Phó Bí thư Tỉnh ủy Đồng Nai Võ Tấn Đức, quy mô nền kinh tế Đồng Nai sau sáp nhập dự kiến hơn 676,7 nghìn tỷ đồng, tương đương 26 tỷ USD.

Đồng Nai mới sẽ là một trong hai trung tâm kinh tế lớn nhất phía Nam, cửa ngõ giao thông kết nối các vùng, “thủ phủ” công nghiệp, nông nghiệp của cả nước.

Theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, Đồng Nai mới sẽ có 63 khu công nghiệp với diện tích khoảng 38 ngàn ha.

Hiện địa phương có 50 khu công nghiệp đã thành lập, trong đó 45 khu công nghiệp đang hoạt động, thu hút hơn 2 ngàn dự án FDI với tổng vốn gần 41,5 tỷ USD.

Đây là nền tảng quan trọng để Đồng Nai phát triển công nghiệp hiện đại và nâng cao vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

TS Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, cho rằng sau sáp nhập, Đồng Nai có không gian phát triển thuận lợi vì có sân bay, cảng biển, biên giới.

Đây là lợi thế để phát triển logistics, thương mại dịch vụ. Tuy nhiên, địa phương cần sớm điều chỉnh quy hoạch tỉnh, ưu tiên đầu tư hạ tầng kết nối Biên Hòa - Đồng Xoài với sân bay, cảng biển để khai thác tiềm năng công nghiệp, nông nghiệp, chế biến và du lịch.

Trong cấu trúc vùng Đông Nam Bộ, sự xuất hiện của Thành phố Đồng Nai bên cạnh Thành phố Hồ Chí Minh tạo ra mô hình “động cơ kép”.

Nếu Thành phố Hồ Chí Minh là trung tâm tài chính, thương mại, dịch vụ, đổi mới sáng tạo, thì Đồng Nai có thể trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại, logistics, đô thị sân bay, nông nghiệp công nghệ cao và sản xuất hàng hóa quy mô lớn.

Sự bổ trợ này giúp giảm áp lực cho Thành phố Hồ Chí Minh, đồng thời tạo mô hình phát triển đa trung tâm cho toàn vùng.

Một điểm nhấn khác là trục sông Đồng Nai. Trong tầm nhìn phát triển đô thị, sông Đồng Nai không chỉ là tài nguyên thiên nhiên, mà còn là “xương sống” tổ chức không gian đô thị.

Dọc hành lang ven sông, Đồng Nai có thể hình thành các khu đô thị hiện đại, không gian công cộng, dịch vụ thương mại, du lịch, văn hóa và cảnh quan sinh thái.

Nếu được quy hoạch tốt, trục sông sẽ tạo bản sắc riêng cho thành phố, giúp đô thị phát triển hài hòa giữa kinh tế, môi trường và chất lượng sống.

Song song đó, mô hình đô thị sân bay và phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng TOD sẽ mở ra hướng đi mới.

Các khu đô thị không còn phát triển đơn chức năng, dàn trải, mà được tổ chức theo mô hình tích hợp nhà ở, thương mại, dịch vụ, giáo dục, y tế, không gian công cộng, giao thông và việc làm.

Đây là xu hướng của đô thị hiện đại, giúp sử dụng đất hiệu quả hơn, giảm áp lực giao thông và nâng cao chất lượng sống.

Lấy kinh tế tư nhân làm nền tảng

Hạ tầng lớn và quy hoạch tốt chỉ tạo ra điều kiện phát triển. Để Đồng Nai trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu, thành phố cần một lực lượng doanh nghiệp đủ mạnh để tổ chức sản xuất, vận hành dịch vụ, kết nối thị trường và tạo giá trị tăng trưởng. Trong đó, kinh tế tư nhân giữ vai trò trung tâm.

Trong nhiều năm qua, kinh tế tư nhân đã đóng góp quan trọng vào tăng trưởng của Đồng Nai. Doanh nghiệp tư nhân tham gia sản xuất công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics, xây dựng, nông nghiệp, du lịch và nhiều ngành nghề khác. Khu vực này tạo việc làm cho phần lớn lao động, đóng góp lớn vào GRDP và ngân sách, đồng thời tạo sức sống cho thị trường địa phương.

Bước vào giai đoạn mới, vai trò của doanh nghiệp tư nhân cần được nâng lên. Doanh nghiệp cần mở rộng hoạt động từ các lĩnh vực truyền thống sang những ngành tạo giá trị gia tăng cao như công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics thông minh, dịch vụ cảng hàng không, thương mại hiện đại, kinh tế số, chuyển đổi xanh, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ đô thị.

Với sân bay Long Thành, Đồng Nai sẽ phát sinh nhu cầu lớn về chuỗi cung ứng hàng hóa, kho vận, vận tải, dịch vụ kỹ thuật, bảo trì, thương mại, khách sạn, nhà ở, giáo dục, y tế và dịch vụ phụ trợ.

Đây là không gian thị trường rộng cho doanh nghiệp tư nhân nếu có sự chuẩn bị về năng lực.

Tương tự, với các khu công nghiệp và dòng vốn FDI lớn, doanh nghiệp tư nhân Đồng Nai có thể trở thành nhà cung ứng trong chuỗi sản xuất nếu đáp ứng tiêu chuẩn.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư công nghệ, chuẩn hóa quản trị, nâng cao chất lượng lao động, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Khi doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, Đồng Nai sẽ giữ lại nhiều giá trị gia tăng hơn trong nền kinh tế địa phương.

Để đạt mục tiêu này, Thành phố Đồng Nai cần xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân phát triển.

Trước hết là môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, ổn định, có thể dự báo. Tiếp đến là chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, đất đai, mặt bằng sản xuất, công nghệ, nhân lực và thị trường.

Đồng thời, cần phát huy vai trò của hiệp hội doanh nghiệp trong kết nối chính sách, phản biện thể chế, xúc tiến thương mại và liên kết chuỗi.

TS Mai Chiếm Hiếu, Học viện Chính trị khu vực II, nhận định Đồng Nai có Sân bay quốc tế Long Thành, cảng Phước An và vị trí cửa ngõ kết nối Tây Nguyên, Tây Nam Bộ, Nam Trung Bộ.

Với lợi thế này, Đồng Nai có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế, đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới.

Tuy nhiên, tầm nhìn trung tâm kinh tế hàng đầu phía Nam đòi hỏi Đồng Nai phải phát triển bền vững.

Tăng trưởng không thể đánh đổi bằng môi trường, chất lượng sống hay khoảng cách xã hội.

Thành phố cần gắn phát triển công nghiệp với chuyển đổi xanh, phát triển đô thị với bảo vệ sông Đồng Nai, phát triển logistics với giảm phát thải, phát triển kinh tế với an sinh xã hội.

Theo ông Nguyễn Kim Long, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Đồng Nai: Phát triển bền vững không chỉ là tăng trưởng cao, mà phải là tăng trưởng có chất lượng, có chiều sâu, có khả năng bao trùm và tạo cơ hội cho mọi người cùng đi lên.

Thành phố Đồng Nai trong tương lai phải vừa hiện đại, vừa hài hòa; vừa là đầu tàu tăng trưởng, vừa là đô thị có chất lượng sống tốt và phát triển nhân văn.

Thành phố trẻ Đồng Nai đang hội tụ nhiều điều kiện hiếm có: vị trí chiến lược, quy mô lớn, hạ tầng trọng điểm, sân bay quốc tế, cảng biển, khu công nghiệp, trục sông, không gian đô thị và cộng đồng doanh nghiệp năng động.

Nhưng để trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu phía Nam, Đồng Nai phải biến các điều kiện đó thành năng lực cạnh tranh thực chất.

Trong cấu trúc phát triển mới, kinh tế tư nhân là lực lượng không thể thay thế. Khi doanh nghiệp tư nhân lớn mạnh, chính quyền kiến tạo hiệu quả, hạ tầng hoàn thiện và quy hoạch triển khai đồng bộ, Thành phố Đồng Nai sẽ có cơ sở vươn lên đúng tầm vóc của một cực tăng trưởng mới, góp phần định hình diện mạo phát triển hiện đại của vùng Đông Nam Bộ.