Đặt kinh tế tư nhân vào trung tâm tăng trưởng

Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân xác định khu vực này là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia.

Đây là bước phát triển mới về tư duy, đặt doanh nghiệp tư nhân vào vị trí trung tâm của tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động, đổi mới sáng tạo, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững.

Đối với Thành phố Đồng Nai, tinh thần Nghị quyết 68 có ý nghĩa đặc biệt. Đồng Nai vốn là trung tâm công nghiệp lớn, có hệ thống khu công nghiệp phát triển, lực lượng doanh nghiệp đông đảo, khả năng thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài thuộc nhóm dẫn đầu.

Khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, địa phương có điều kiện định hình lại mô hình tăng trưởng, trong đó kinh tế tư nhân phải là lực lượng trực tiếp tạo giá trị mới.

Đồng Nai hiện có hơn 115 ngàn đơn vị dân doanh đăng ký trên Cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia, phấn đấu có khoảng 36 ngàn doanh nghiệp thành lập mới trong giai đoạn 2026-2030.

Kinh tế tư nhân đóng góp khoảng 55-58% GRDP, 35-40% tổng thu ngân sách nhà nước và giải quyết việc làm cho khoảng 84-85% tổng số lao động.

Những con số này cho thấy vai trò lớn của khu vực tư nhân. Tuy nhiên, yêu cầu mới không chỉ là tăng số lượng doanh nghiệp, mà là nâng chất lượng tăng trưởng.

Đồng Nai cần một khu vực tư nhân có năng lực dẫn dắt cao hơn, tham gia sâu hơn vào công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics, dịch vụ cảng hàng không, thương mại hiện đại, kinh tế số, đổi mới sáng tạo, nông nghiệp công nghệ cao và dịch vụ đô thị.

Với sân bay Long Thành là hạt nhân, cùng cảng Phước An, cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, Dầu Giây - Liên Khương, Vành đai 3, Vành đai 4 và các trục kết nối liên vùng, Đồng Nai đang đứng trước cơ hội hình thành hệ sinh thái kinh tế mới.

Trong hệ sinh thái đó, doanh nghiệp tư nhân có thể tham gia dịch vụ hàng không, logistics, kho bãi, vận tải, thương mại, nhà ở, dịch vụ đô thị, công nghiệp hỗ trợ và chuỗi cung ứng cho các tập đoàn lớn.

Theo ông Nguyễn Kim Long, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Đồng Nai, Đồng Nai xác định thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng hàng đầu để tăng trưởng.

Thành phố ưu tiên thu hút các ngành có giá trị gia tăng cao và sức lan tỏa lớn như công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ, logistics, dịch vụ cảng hàng không, thương mại hiện đại, kinh tế số và đổi mới sáng tạo.

Nhiệm vụ trọng tâm là phải chuyển từ phát triển doanh nghiệp theo hướng tự phát sang kiến tạo hệ sinh thái doanh nghiệp.

Chính quyền thành phố xác định ngành ưu tiên, không gian phát triển ưu tiên, chính sách hỗ trợ ưu tiên và nhóm doanh nghiệp có khả năng phát triển.

Các hiệp hội doanh nghiệp phải trở thành cầu nối thực chất giữa chính quyền và thị trường, giúp phản ánh khó khăn, đề xuất chính sách, kết nối cung, cầu và liên kết doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa.

Trong cấu trúc phát triển mới, Đồng Nai có thể phát huy ba lớp động lực. Thứ nhất là công nghiệp hiện đại, dựa trên khu công nghiệp, cụm công nghiệp, công nghiệp hỗ trợ và chuỗi sản xuất gắn với FDI.

Thứ hai là logistics và dịch vụ, dựa trên sân bay Long Thành, cảng biển, cảng cạn, kho vận và giao thông đa phương thức.

Thứ ba là đô thị, thương mại, đổi mới sáng tạo, dựa trên khu đô thị ven sông, đô thị sân bay, mô hình TOD, kinh tế số và dịch vụ chất lượng cao.

Kinh tế tư nhân là lực lượng có khả năng vận hành linh hoạt cả ba lớp động lực này. Vấn đề là tạo môi trường để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, nâng cấp năng lực, mở rộng quy mô và tham gia vào lĩnh vực có hàm lượng tri thức cao hơn.

Đưa doanh nghiệp vào chuỗi cung ứng mới

Để kinh tế tư nhân phát triển đúng tầm, Thành phố Đồng Nai phải bắt đầu từ cải cách thể chế và môi trường kinh doanh. Doanh nghiệp chỉ đầu tư dài hạn khi an toàn về pháp lý, minh bạch về quy hoạch, ổn định về chính sách và thuận lợi trong tiếp cận nguồn lực.

Trong tinh thần Nghị quyết 68, tư duy quản lý cần chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ kiểm soát sang kiến tạo, từ “xin - cho” sang phục vụ. Với Đồng Nai, yêu cầu này cần được cụ thể hóa bằng số hóa thủ tục đầu tư, công khai quy hoạch, minh bạch dữ liệu đất đai, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ và tăng trách nhiệm giải trình của cơ quan công quyền.

Bên cạnh đó, thành phố cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực thiết yếu. Vốn trung và dài hạn là điểm nghẽn lớn của doanh nghiệp tư nhân.

Phần lớn doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, trong khi thiếu tài sản bảo đảm, báo cáo tài chính chưa chuẩn hóa và chưa tiếp cận được các kênh vốn phi ngân hàng.

Do đó, cần thúc đẩy quỹ đầu tư, thị trường vốn, trái phiếu doanh nghiệp, fintech, quỹ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.

Đất đai và mặt bằng sản xuất cũng là vấn đề cần lưu ý. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa có nhu cầu mở rộng sản xuất, xây dựng nhà xưởng, phát triển vùng nguyên liệu nhưng khó tiếp cận quỹ đất phù hợp.

Đồng Nai cần quy hoạch không gian sản xuất cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, chế biến nông sản, logistics và đổi mới sáng tạo.

Nếu thiếu mặt bằng, doanh nghiệp khó lớn lên, khó chuyển từ hộ kinh doanh sang doanh nghiệp, khó đầu tư công nghệ và chuẩn hóa sản xuất.

Trong những năm qua, Đồng Nai có nhiều doanh nghiệp FDI, khu công nghiệp và hạ tầng logistics, nhưng số doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của tập đoàn đa quốc gia vẫn còn hạn chế.

Phần lớn doanh nghiệp tư nhân mới dừng ở các khâu gia công, dịch vụ hỗ trợ hoặc sản phẩm đơn giản.

Theo ông Đặng Văn Điềm, Chủ tịch Liên đoàn Doanh nghiệp Đồng Nai, địa phương có nhiều dư địa để doanh nghiệp tham gia các lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp, bất động sản, thương mại dịch vụ, logistics, hạ tầng kỹ thuật, du lịch.

Liên đoàn sẽ làm cầu nối với chính quyền để hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn, đồng thời phối hợp các sở, ngành xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Muốn doanh nghiệp nội địa tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng, Đồng Nai cần phát triển chương trình kết nối FDI với doanh nghiệp tư nhân trong nước, hỗ trợ doanh nghiệp đạt tiêu chuẩn về chất lượng, môi trường, lao động, truy xuất nguồn gốc; đào tạo quản trị hiện đại, hỗ trợ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khuyến khích nghiên cứu, phát triển và đổi mới sản phẩm.

Trong dài hạn, Đồng Nai sẽ hình thành các cụm liên kết ngành gắn với lợi thế từng khu vực. Long Thành, Nhơn Trạch có thể phát triển dịch vụ sân bay, logistics, đô thị sân bay, công nghiệp hỗ trợ và thương mại hiện đại.

Biên Hòa, Trảng Bom, Dầu Giây tiếp tục phát triển công nghiệp, dịch vụ đô thị, trung tâm phân phối và kết nối giao thông. Các khu vực phía Bắc, vùng nông nghiệp, vùng giáp biên có thể phát triển nông nghiệp công nghệ cao, chế biến sâu, du lịch sinh thái và thương mại biên giới.

Khi không gian phát triển được tổ chức hợp lý, kinh tế tư nhân sẽ có thêm thị trường, thêm điều kiện mở rộng và thêm cơ hội.

Đồng Nai cũng tránh được tình trạng phát triển dàn trải, từng bước hình thành các cực tăng trưởng bổ trợ trong mô hình đô thị đa trung tâm.

Phát triển kinh tế tư nhân ở Thành phố Đồng Nai không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp.

Đó là câu chuyện của thể chế, quy hoạch, hạ tầng, nhân lực, tài chính, công nghệ và liên kết vùng.

Khi các yếu tố này vận hành đồng bộ, Đồng Nai có thể hình thành thế hệ doanh nghiệp tư nhân mới lớn hơn về quy mô, chuyên nghiệp hơn về quản trị, xanh hơn trong sản xuất, số hóa hơn trong vận hành và có khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.