Thôn Đường Yên xưa có tên là Kim Hoa, gọi Nôm là Kim Con, thuộc vùng đất cổ Đông Ngàn, tỉnh Bắc Ninh trước đây, nay thuộc xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội

Nằm kề kinh đô Cổ Loa xưa, thôn Đường Yên (tên cũ là Kim Hoa) là vùng đất cổ giàu truyền thống lịch sử.

Ở đây gắn liền với việc thờ phụng Ả Lã Công chúa – Từ Tĩnh Phu Nhân (tên thật là Lê Hoa), một nữ tướng kiệt xuất dưới thời Hai Bà Trưng.

Theo thần phả đình làng, bà không chỉ có công đánh giặc cứu nước mà còn là người trực tiếp giúp dân trị bệnh, ổn định sản xuất nông nghiệp.

Lễ hội Kén rể ra đời từ truyền thuyết về việc bà mở hội chọn người hiền tài sau khi đất nước thái bình, gửi gắm ước vọng về một cộng đồng ấm no, hạnh phúc.

Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội được tổ chức định kỳ vào ngày mùng 2 tháng Hai âm lịch hằng năm, trở thành một phần không thể tách rời trong đời sống văn hóa phi vật thể của người dân Đường Yên.

Lễ hội Kén rể gồm hai phần tách biệt nhưng thống nhất: phần Lễ trang trọng nhằm tri ân công đức Thành hoàng làng và phần Hội với các trò diễn dân gian mang đậm tri thức nông nghiệp.

Điểm đặc sắc là các cuộc thi tài như thi cày, câu ếch, chọc chó, bắt trạch trong chum... không đặt nặng tính thắng thua mà tập trung tái hiện tinh thần lao động, trí tuệ và đạo lý truyền thống.

Việc tổ chức lễ hội tại không gian đình làng Đường Yên hiện nay được thực hiện nghiêm túc theo các quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo và bảo tồn di sản.

Hằng năm, Lễ hội Kén rể được tổ chức vào ngày mùng 2 tháng Hai âm lịch – ngày sinh của Đức Thánh Bà, tại đình làng Đường Yên. Ảnh TL

Chính quyền địa phương đóng vai trò hướng dẫn, bảo đảm an ninh trật tự, trong khi cộng đồng dân cư giữ vị trí chủ thể thực hành.

Sự phân cấp rõ ràng này giúp di sản tránh được các nguy cơ biến tướng, đảm bảo tính nguyên bản của các tập quán xã hội và tri thức dân gian.

Quyết định số 3974/QĐ-BVHTTDL ngày 10/12/2024 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc công bố Lễ hội Kén rể là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là dấu mốc quan trọng.

Sự ghi danh này đòi hỏi Đảng bộ, chính quyền xã Thư Lâm phải có những giải pháp nhằm bảo lưu giá trị lịch sử và giáo dục thế hệ trẻ.

Trong thời gian tới, công tác bảo tồn sẽ tập trung vào việc duy trì nghi lễ theo đúng lệ làng, đồng thời nghiên cứu các hình thức trải nghiệm văn hóa phù hợp.

Quan điểm xuyên suốt của cơ quan quản lý là kiên quyết tránh tình trạng thương mại hóa, bảo đảm lễ hội diễn ra an toàn, lành mạnh, góp phần xây dựng quê hương Thư Lâm ngày càng văn minh, giàu bản sắc.