Thực trạng liên kết giữa doanh nghiệp nội và khối FDI

Khu vực đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam khi đóng góp lớn vào tăng trưởng xuất khẩu, sản xuất công nghiệp và thu hút việc làm.

Tuy nhiên, mức độ liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước vẫn còn khá hạn chế. Nhiều linh kiện, nguyên phụ liệu và dịch vụ hỗ trợ vẫn phải nhập khẩu từ các quốc gia khác do doanh nghiệp Việt chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn về chất lượng, công nghệ và năng lực sản xuất.

Không ít doanh nghiệp trong nước vẫn hoạt động ở các khâu có giá trị gia tăng thấp, chủ yếu cung cấp dịch vụ đơn giản hoặc gia công, trong khi các hoạt động nghiên cứu phát triển, thiết kế sản phẩm hay sản xuất công nghệ cao vẫn nằm trong tay các doanh nghiệp nước ngoài.

Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đặt ra yêu cầu mới: Hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam lớn mạnh, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và tăng cường liên kết với khu vực FDI.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển, khi hiệu quả của FDI sẽ được đánh giá thông qua khả năng lan tỏa công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tạo cơ hội phát triển cho doanh nghiệp trong nước.

Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ tham gia chuỗi cung ứng

Một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp Việt khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu là hạn chế về nguồn lực tài chính, công nghệ và nhân lực chất lượng cao.

Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp khó khăn trong việc đầu tư đổi mới máy móc, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng, môi trường hay trách nhiệm xã hội, cũng như chi phí để đạt các chứng nhận quốc tế hoặc triển khai các giải pháp chuyển đổi số.

Để giải quyết bài toán này, các chuyên gia cho rằng cần xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ như phát triển các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ hỗ trợ, hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và tiêu chuẩn sản xuất.

Triển khai cơ chế tín dụng ưu đãi, quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo và các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Xây dựng cơ sở dữ liệu kết nối cung - cầu giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước để công khai minh bạch thông tin về nhu cầu mua hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật hay kế hoạch mở rộng sản xuất.

Hướng tới mục tiêu doanh nghiệp Việt lớn lên cùng FDI

Nghị quyết 10 đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của khu vực FDI, trong đó có từ 500 đến 1.000 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp 1 cho các tập đoàn đa quốc gia.

Để đạt mục tiêu này, các chính sách ưu đãi dành cho nhà đầu tư nước ngoài cần gắn chặt hơn với yêu cầu chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và phát triển nhà cung ứng trong nước.

Những dự án có mức độ liên kết cao với doanh nghiệp Việt cần được khuyến khích bằng các cơ chế ưu đãi phù hợp.

Song song với đó, Việt Nam cũng cần tập trung xây dựng lực lượng doanh nghiệp đầu đàn trong các lĩnh vực như điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác, công nghệ số, logistics và công nghệ xanh để dẫn dắt hệ sinh thái sản xuất trong nước và tạo sức lan tỏa đến các doanh nghiệp nhỏ hơn.