Đề xuất giảm chi phí tuân thủ đối với hồ sơ không phát sinh nghĩa vụ thuế

Theo dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn trong thực hiện pháp luật quản lý thuế, người nộp thuế được miễn nộp hồ sơ khai thuế đối với một số kỳ không phát sinh nghĩa vụ thuế, tính từ thời điểm cơ quan thuế xác định không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo trạng thái 06. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy mốc thời gian doanh nghiệp ngừng kinh doanh và ngày cơ quan quản lý xác nhận tình trạng này có thể cách nhau nhiều năm. Trong khoảng thời gian chênh lệch đó, khi làm thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, doanh nghiệp vẫn phải hoàn thiện hàng loạt hồ sơ không phát sinh số thuế phải nộp, thường được gọi là tờ khai trắng.

Góp ý cho dự thảo chính sách, Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP.HCM dẫn chứng trường hợp thực tế phải hoàn thiện khoảng 40 tờ khai thuế giá trị gia tăng cùng 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp mức 0 đồng trong suốt 10 năm. Đơn vị này đề nghị cho phép miễn kê khai tính từ kỳ tính thuế tiếp theo của kỳ cuối cùng người nộp thuế đã nộp hồ sơ, dựa trên cam kết của doanh nghiệp kết hợp dữ liệu hóa đơn điện tử và dữ liệu quản lý thuế. Tương tự, Hội Tư vấn Thuế Việt Nam kiến nghị cho phép người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06 được gộp nhiều kỳ tính thuế không phát sinh doanh thu vào một tờ khai duy nhất cho từng sắc thuế, đi kèm văn bản cam kết không phát sinh doanh thu.

Ở góc độ đại diện cộng đồng kinh doanh, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đề xuất miễn hoàn toàn nghĩa vụ nộp lại tờ khai trắng và báo cáo hóa đơn đối với toàn bộ các kỳ người nộp thuế thực tế đã ngừng hoạt động. Theo VCCI, độ trễ hành chính kéo dài từ 1 đến 3 năm hoặc lâu hơn khiến nhiều doanh nghiệp dù không phát sinh doanh thu vẫn đối mặt với nguy cơ bị xử phạt chậm nộp hồ sơ. Việc thuê dịch vụ kế toán phục dựng và nộp lại hàng loạt tờ khai trắng không tạo thêm nguồn thu cho ngân sách nhưng làm gia tăng gánh nặng tuân thủ, với chi phí xã hội ước tính khoảng 3.255 tỷ đồng theo tính toán tại phụ lục của Bộ Tài chính. VCCI đề nghị xác định thời điểm ngừng kinh doanh thực tế dựa trên dữ liệu hóa đơn điện tử kết hợp xác nhận của chính quyền địa phương hoặc biên bản xác minh của cơ quan thuế.

Cơ sở kiểm chứng dữ liệu và yêu cầu bảo đảm công bằng thuế

Giải trình về các đề xuất mở rộng diện miễn kê khai, Bộ Tài chính khẳng định chính sách ưu đãi về thủ tục cần được đặt trên cơ sở dữ liệu có thể kiểm chứng để bảo đảm không bỏ sót nghĩa vụ thuế đối với ngân sách nhà nước. Cơ quan soạn thảo chỉ rõ hệ thống hóa đơn điện tử hiện nay chưa thể bao quát toàn bộ lịch sử hoạt động của doanh nghiệp. Nguyên nhân là hệ thống hóa đơn điện tử mới được triển khai bắt buộc đồng bộ từ ngày 1/7/2022, trong khi giai đoạn trước mốc thời gian này, rất nhiều đơn vị vẫn sử dụng hóa đơn giấy.

Bên cạnh giới hạn về mốc thời gian triển khai, dữ liệu hóa đơn điện tử cũng không phản ánh đầy đủ mọi giao dịch kinh tế phát sinh nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp. Bộ Tài chính nêu rõ nhiều hoạt động thực tế không bắt buộc thể hiện qua hóa đơn điện tử như chi trả tiền lương cho người lao động, thuê tài sản của cá nhân hoặc thu mua hàng hóa trực tiếp từ người sản xuất trong các trường hợp pháp luật không yêu cầu lập hóa đơn. Do đó, việc hệ thống không ghi nhận dữ liệu hóa đơn điện tử phát sinh chưa đủ căn cứ pháp lý để khẳng định doanh nghiệp đã chấm dứt hoạt động hoặc không có nghĩa vụ thuế.

Đối với đề xuất lấy kỳ nộp tờ khai cuối cùng làm mốc miễn kê khai, cơ quan chủ trì soạn thảo phân tích rằng thời điểm người nộp thuế nộp hồ sơ cuối cùng không đồng nghĩa với thời điểm thực tế ngừng kinh doanh. Trên thực tế, doanh nghiệp vẫn có thể duy trì hoạt động nhưng không tiếp tục kê khai với cơ quan quản lý. Nếu áp dụng mốc thời gian này, những tổ chức ngừng kê khai càng sớm sẽ được miễn càng nhiều kỳ thuế, tiềm ẩn nguy cơ lợi dụng chính sách và gây thiếu công bằng đối với các doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ khai báo định kỳ.

Liên quan đến kiến nghị miễn kê khai căn cứ theo thời gian ngừng kinh doanh thực tế thông qua xác nhận của chính quyền địa phương hoặc biên bản xác minh của cơ quan thuế, Bộ Tài chính cho biết các văn bản này không chứng minh được người nộp thuế đã chấm dứt mọi hoạt động và không phát sinh nghĩa vụ thuế từ thời điểm trước đó. Mọi thủ tục xác nhận hồi tố đều yêu cầu phải có tài liệu và căn cứ kiểm chứng tương ứng. Việc giữ vững nguyên tắc kiểm soát dữ liệu giúp chính sách đặc thù tháo gỡ đúng vướng mắc cho người nộp thuế trạng thái 06 khi khép hồ sơ mã số thuế, đồng thời duy trì kỷ cương và tính minh bạch trong quản lý thu ngân sách.