Hình thành đô thị và khu thương mại tự do bám sân bay Long Thành

Hiện nay tại Đồng Nai đang triển khai nhiều dự án, công trình lớn, trong đó có sân bay, cầu đường. Đây là những dự án được đánh giá sẽ tạo đà phát triển kinh tế, liên kết vùng… Trong đó, có những dự án khi hình thành sẽ trở thành điểm tựa mở lối cho một không gian phát triển mới, dẫn dắt chuyển động của cả một vùng kinh tế.

Trong dòng chảy ấy, Cảng hàng không quốc tế Long Thành không đơn thuần là một sân bay hiện đại, mà được kỳ vọng trở thành biểu tượng của tầm nhìn chiến lược và ý chí vươn xa của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, một công trình thế kỷ mang theo khát vọng hội nhập sâu rộng và bền vững hơn với thế giới.

Diện mạo sân bay Long Thành.

Không chỉ dừng lại ở một sân bay hiện đại tầm cỡ khu vực, Long Thành đang được kỳ vọng trở thành hạt nhân của một mô hình tăng trưởng mới, nơi hội tụ của đô thị sân bay, khu thương mại tự do và hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược, tạo động lực lan tỏa mạnh mẽ cho Đồng Nai, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và cả nước.

Xác định rõ vai trò đặc biệt của Sân bay Long Thành, tỉnh Đồng Nai đang gấp rút triển khai quy hoạch đô thị sân bay, đồng thời xúc tiến xây dựng khu thương mại tự do gắn với sân bay. Sự hình thành đồng bộ của các không gian phát triển này được kỳ vọng sẽ tạo sức cộng hưởng mạnh mẽ, sớm đưa Long Thành trở thành động lực chiến lược cho phát triển kinh tế - xã hội, chia sẻ áp lực hạ tầng và dân số cho Thành phố Hồ Chí Minh.

Đây không chỉ là kỳ vọng phát triển, mà còn được xem là “mệnh lệnh chính trị”, đòi hỏi Đồng Nai phải chủ động, quyết liệt và sáng tạo để hiện thực hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước.

Theo bà Trương Thị Hương Bình, Giám đốc Sở Tài chính, UBND tỉnh Đồng Nai đã trình Chính phủ đề nghị xây dựng Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thành lập và phát triển Khu thương mại tự do Đồng Nai, với 4 khu vực trong và xung quanh Sân bay Long Thành, tổng diện tích khoảng 7.444ha.

Khu thương mại tự do Đồng Nai được định hướng theo mô hình phức hợp, bao gồm: sản xuất công nghiệp công nghệ cao; logistics hiện đại và logistics số; dịch vụ tài chính, thương mại - dịch vụ; đổi mới sáng tạo, công nghệ thông tin và kinh tế số. Mô hình này nhằm khai thác tối đa lợi thế của Sân bay Long Thành, hệ thống khu công nghiệp hiện hữu, đồng thời kết nối với Khu thương mại tự do Cái Mép Hạ và trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Đô thị Long Thành sẽ là trung tâm kết nối các tuyến giao thông.

Khi đi vào hoạt động, khu thương mại tự do Đồng Nai được kỳ vọng sẽ hình thành các ngành kinh tế mũi nhọn mới, đóng góp khoảng 8-10,5% GRDP của tỉnh, tạo thêm động lực tăng trưởng GRDP từ 1,5-2,5%, thu hút khoảng 150.000 lao động chất lượng cao đến năm 2030, đào tạo khoảng 50.000 kỹ sư, chuyên gia công nghệ, đồng thời thúc đẩy xuất - nhập khẩu, nâng cao tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Song song với khu thương mại tự do, đô thị sân bay Long Thành được quy hoạch phát triển theo mô hình hiện đại, đa chức năng, đóng vai trò trung tâm động lực mới của Đồng Nai và vùng Đông Nam Bộ. Không gian đô thị được tổ chức hài hòa với các phân khu chủ đạo như: thương mại - tài chính - dịch vụ, logistics hàng không, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, đô thị sinh thái và du lịch nghỉ dưỡng.

Cấu trúc phát triển đô thị Long Thành được xác lập trên 3 trụ cột chiến lược. Bao gồm sân bay Long Thành là hạt nhân, trung tâm kết nối hàng không quốc tế, logistics và các dịch vụ giá trị gia tăng cao; Khu thương mại tự do gần 7.500ha là động lực tăng trưởng, ưu tiên các lĩnh vực logistics số, điện tử, cơ khí chính xác, công nghệ thông tin, dược phẩm, chế biến thực phẩm và đào tạo nhân lực chất lượng cao; Tứ giác đô thị Long Thành - Biên Hòa - Nhơn Trạch - Trảng Bom phát triển theo mô hình chuỗi đô thị thông minh, công nghiệp công nghệ cao, đóng vai trò lan tỏa động lực cho toàn vùng.

Để hiện thực hóa định hướng này, Đồng Nai đang triển khai quyết liệt Quyết định số 185/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về quy hoạch chung đô thị Long Thành, đồng thời cụ thể hóa các chỉ đạo tại Kết luận số 420-KL/TW của Tổng Bí thư Tô Lâm trong chuyến thăm và làm việc tại công trường Sân bay Long Thành.

Hạ tầng giao thông kết nối được quan tâm đầu tư

Bên cạnh đó, năm 2026 được Đồng Nai xác định là năm hạ tầng giao thông, với mục tiêu hoàn thiện mạng lưới giao thông đồng bộ, hiện đại, kết nối vùng và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Ngay từ đầu năm, tỉnh Đồng Nai đã tổ chức khởi công, động thổ, thông xe kỹ thuật 7 dự án để chào mừng Đại hội XIV của Đảng, trong đó có 4 dự án giao thông, nổi bật là cầu Cát Lái và cầu Long Hưng - những công trình kết nối trực tiếp Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh. Theo kế hoạch, đầu tháng 2/2026, Đồng Nai sẽ tiếp tục khởi công, thông xe kỹ thuật thêm 5 dự án, trong đó có các dự án giao thông quan trọng như cầu Thống Nhất, đường ven sông Cái và đường vành đai 1 Long Khánh.

Cầu Cát Lái giúp kết nối Đồng Nai - TP.HCM

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Hồ Văn Hà cho biết, cùng với các dự án đã lên lịch triển khai, hàng loạt dự án giao thông khác đang được đẩy nhanh thủ tục đầu tư, đặc biệt là các tuyến kết nối Sân bay Long Thành như đường tỉnh 769, 773, 770B; đường vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh; tuyến kết nối cầu Mã Đà với vành đai 4.

Theo Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Văn Út, Đồng Nai xác định kết nối hạ tầng giao thông là điều kiện tiên quyết cho phát triển. Các trục giao thông kết nối Sân bay Long Thành, kết nối nội tỉnh và kết nối vùng được đặt ưu tiên hàng đầu nhằm mở rộng không gian phát triển.

Trong năm 2026, nhiều dự án trọng điểm sẽ về đích như cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Bến Lức - Long Thành, vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh cùng hàng loạt tuyến đường trục, đường ven sông, đường vành đai đô thị. Với lợi thế sở hữu đầy đủ 5 phương thức giao thông và vị trí tiếp giáp trực tiếp Thành phố Hồ Chí Minh, Đồng Nai đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, trở thành trung tâm công nghiệp - logistics - thương mại - dịch vụ quốc tế của khu vực phía Nam.