Nhóm xe thương mại chiếm 77% tổng lãi ròng, đại lý xe du lịch chật vật giữ biên lợi nhuận

Theo số liệu từ VietstockFinance, 8 doanh nghiệp ô tô trên sàn chứng khoán gồm CTF, GMA, HAX, HTL, PTM, SVC, TMT và VVS ghi nhận tổng doanh thu quý III/2026 đạt gần 13,9 nghìn tỷ đồng, giảm 10% so với mức 15,5 nghìn tỷ đồng của cùng kỳ năm 2025. Tổng lợi nhuận ròng đạt 332 tỷ đồng, giảm 24% so với mức 437 tỷ đồng cùng kỳ. Sự sụt giảm của lãi ròng chủ yếu bắt nguồn từ mức nền cao tại Savico (mã chứng khoán SVC) khi doanh nghiệp không còn ghi nhận khoản thu tài chính đột biến từ chuyển nhượng đầu tư như năm trước. Nếu loại trừ Savico, 7 doanh nghiệp còn lại đạt tổng lãi ròng 246 tỷ đồng, tăng gấp hơn 3 lần cùng kỳ. Ở khâu bán hàng cốt lõi, tổng lợi nhuận gộp của cả nhóm tăng 24% từ 988 tỷ đồng lên 1.223 tỷ đồng, kéo biên lãi gộp tăng thêm 2,4 điểm % từ 6,4% lên 8,8% với 5 trên 8 doanh nghiệp cải thiện lợi nhuận gộp.

Sự phân hóa thể hiện rõ rệt khi tách riêng hai mảng kinh doanh. Ba doanh nghiệp tập trung vào xe tải và xe thương mại gồm Vimid, Ô tô Trường Long và TMT ghi nhận doanh thu quý III đạt gần 3,7 nghìn tỷ đồng, tăng 31% so với cùng kỳ. Lợi nhuận ròng của nhóm này đạt 256 tỷ đồng, tăng gấp gần 2,7 lần và nâng tỷ trọng đóng góp vào tổng lợi nhuận 8 doanh nghiệp từ 22% cùng kỳ lên 77%. Dẫn đầu là Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Máy Việt Nam (Vimid, mã chứng khoán VVS), nhà phân phối xe tải HOWO, với lãi ròng 226 tỷ đồng, tăng gấp hơn 2,5 lần. Doanh nghiệp cho biết nhu cầu phương tiện phục vụ các công trình hạ tầng và vận tải hàng hóa duy trì đà tăng, còn hoạt động tối ưu tồn kho và giá vốn giúp biên lãi gộp tăng từ 6,7% lên 7,2%. Bên cạnh đó, nguồn thu tài chính của Vimid đạt gần 180 tỷ đồng, gấp gần 4 lần cùng kỳ, theo giải trình của Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Vũ Trụ là nhờ nâng cao hiệu quả sử dụng vốn lưu động và tiền gửi ngân hàng. Hai đơn vị còn lại cũng cải thiện rõ nét, gồm Công ty cổ phần Kỹ thuật và Ô tô Trường Long (mã chứng khoán HTL) phân phối xe Hino báo lãi hơn 22 tỷ đồng, gấp 4,6 lần cùng kỳ với biên lãi gộp tăng từ khoảng 9% lên gần 19%; và Công ty cổ phần Ô tô TMT (mã chứng khoán TMT) ghi nhận quý thứ bảy liên tiếp có lãi với lãi ròng hơn 7 tỷ đồng, gấp gần 3,8 lần cùng kỳ dù hạ nhiệt so với hai quý đầu năm.

Trái ngược với nhóm xe thương mại, 5 doanh nghiệp phân phối xe du lịch gồm SVC, HAX, CTF, GMA và PTM (trong đó số liệu PTM đã hợp nhất vào báo cáo tài chính của HAX nên có sự trùng lặp khi cộng gộp) đạt doanh thu quý III ở mức 10,2 nghìn tỷ đồng, giảm 20%. Lợi nhuận ròng của nhóm này giảm 78% xuống còn 76 tỷ đồng, đưa tỷ trọng lợi nhuận trong toàn nhóm giảm từ 78% xuống còn 23%, chủ yếu do tác động từ mức nền tài chính năm trước của Savico. Dù vậy, hoạt động kinh doanh cốt lõi của nhóm có phần cải thiện khi tổng lợi nhuận gộp tăng 16% từ 777 tỷ đồng lên 901 tỷ đồng, kéo biên lãi gộp tăng 2,7 điểm % từ 6,1% lên 8,8%, tập trung tại Savico với mức tăng 26% và Haxaco với mức tăng hơn gấp đôi. Cụ thể, Haxaco (mã chứng khoán HAX) đạt doanh thu hợp nhất gần 1,4 nghìn tỷ đồng, tăng 21% nhờ hợp nhất chuỗi đại lý VinFast từ tháng 3. Riêng hoạt động kinh doanh trực tiếp gắn với thương hiệu Mercedes Benz ghi nhận doanh thu giảm 31% còn 463 tỷ đồng nhưng lợi nhuận gộp tăng hơn 3 lần lên 39 tỷ đồng do giá vốn giảm nhanh hơn doanh thu. Tuy nhiên, chi phí vận hành và chi phí tài chính lớn khiến Haxaco lỗ thuần gần 20 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh chính trước khi khoản lợi nhuận khác đưa lãi ròng về mức hơn 3 tỷ đồng.

Ở nhóm đại lý xe du lịch đi lùi, City Auto (mã chứng khoán CTF) giảm 26% lợi nhuận gộp xuống 93 tỷ đồng do sức mua yếu cùng các chương trình giảm giá, khuyến mại kéo dài, khiến lãi ròng chỉ còn 1,5 tỷ đồng. Áp lực cạnh tranh rõ nét hơn tại G Automobile (mã chứng khoán GMA) khi lợi nhuận gộp giảm 34% còn 50 tỷ đồng. Doanh nghiệp cho biết lợi thế về giá của xe điện và xe Trung Quốc làm sụt giảm doanh số tại các công ty con, cộng thêm chi phí lãi vay tăng và nguồn thu thanh lý xe cũ, xe trưng bày giảm mạnh khiến công ty lỗ ròng hơn 21 tỷ đồng. Tại PTM (mã chứng khoán PTM), đơn vị phân phối xe MG thuộc Haxaco, lợi nhuận gộp giảm 29% về 25 tỷ đồng, song lãi ròng vẫn đạt gần 7 tỷ đồng nhờ cắt giảm chi phí và ghi nhận hơn 12 tỷ đồng lợi nhuận khác. Kết quả kinh doanh phân hóa phản ánh sát diễn biến tiêu thụ thị trường quý III khi doanh số các thành viên Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) đạt hơn 70.000 xe, giảm gần 6% so với cùng kỳ và riêng xe thương mại giảm 13%. Hyundai Thành Công cũng ghi nhận mức giảm, trái ngược với đà tăng mạnh của VinFast. Tính chung ba nguồn công bố, thị trường ô tô tăng trưởng hai chữ số nhờ lực đẩy từ xe điện, nhưng sức mua phân bổ không đồng đều giữa các thương hiệu.

Tồn kho gần 9.900 tỷ đồng và áp lực chi phí vốn đè nặng lên dòng tiền doanh nghiệp

Sức ép tài chính trên bảng cân đối kế toán của các doanh nghiệp ô tô gia tăng đáng kể vào cuối quý III/2026. Tính đến ngày 30/9/2026, tổng giá trị hàng tồn kho của 8 doanh nghiệp đạt gần 9,9 nghìn tỷ đồng, tăng 59% so với mức 6,2 nghìn tỷ đồng hồi đầu năm. Trong số này có 6 doanh nghiệp tăng hàng tồn kho, tập trung lớn tại Vimid, Haxaco, TMT và Savico.

Đi cùng đà tăng của hàng tồn kho, tổng dư nợ vay và thuê tài chính của cả nhóm tăng 14% so với đầu năm lên 12,1 nghìn tỷ đồng. Riêng dư nợ vay ngắn hạn tăng 22% từ 7,8 nghìn tỷ đồng lên gần 9,5 nghìn tỷ đồng, với mức vay bổ sung lớn tại Haxaco, Savico và TMT, trong khi Vimid và City Auto chủ động giảm nợ ngắn hạn. Quy mô nợ vay mở rộng kéo chi phí đi vay của 8 doanh nghiệp tăng liên tiếp qua các quý, từ 168 tỷ đồng trong quý I lên 286 tỷ đồng ở quý II và đạt 288 tỷ đồng trong quý III, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước; mức tăng ghi nhận rõ tại Haxaco, G Automobile, City Auto và TMT. Ở chiều tài sản thanh khoản, tổng tiền và tương đương tiền cuối tháng 9 đạt gần 1,9 nghìn tỷ đồng, cao hơn đầu năm, bên cạnh một số đơn vị nắm giữ lượng tiền gửi lớn trong danh mục đầu tư ngắn hạn. Dữ liệu này cho thấy năng lực tài chính giữa các doanh nghiệp tiếp tục tách lớp giữa nhóm vừa mở rộng tồn kho vừa tích lũy được tiền mặt và nhóm phải tăng vay nợ để duy trì hệ thống phân phối.

Trong báo cáo công bố ngày 1/10/2026, tổ chức xếp hạng tín nhiệm VIS Rating lưu ý rằng tăng trưởng doanh số bán xe chưa đồng nghĩa với sự cải thiện tương ứng về dòng tiền. Trong nửa đầu năm, biên lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh ô tô cốt lõi giảm nhẹ, chi phí bán hàng tăng 38% và vòng quay hàng tồn kho chậm lại từ 6,7 lần xuống còn 5,5 lần, khiến phần lớn doanh nghiệp niêm yết trong diện khảo sát ghi nhận dòng tiền kinh doanh âm. VIS Rating dự báo cạnh tranh về giá cùng mặt bằng lãi suất cao sẽ tiếp tục gây áp lực lên vốn lưu động trong thời gian tới. Sự hiện diện mạnh hơn của xe điện, xe hybrid và xe nhập khẩu có giá bán cạnh tranh giúp thị trường sôi động hơn nhưng buộc các nhà phân phối xe truyền thống phải duy trì mức chiết khấu lớn để thúc đẩy tiêu thụ.

Đánh giá triển vọng cho năm 2027, các công ty chứng khoán tiếp tục dự báo xu hướng phân hóa giữa các phân khúc. Chứng khoán Vietcap kỳ vọng nhu cầu đối với xe tải trung và nặng tiếp tục đi lên nhờ tiến độ các dự án xây dựng, nhu cầu vận tải hàng hóa và chu kỳ thay thế phương tiện. Trong khi đó, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) nhận định mảng kinh doanh xe Mercedes Benz tại Haxaco đang dần phục hồi, nhưng hai mảng phân phối xe MG và VinFast vẫn đối diện áp lực về biên lợi nhuận trong điều kiện chi phí vốn gia tăng.