Thanh khoản thị trường chịu sức ép từ lãi suất

Theo báo cáo cập nhật ngành bất động sản nhà ở quý III/2026 của Công ty cổ phần Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS), thị trường nhà ở đang chịu tác động rõ rệt từ chi phí vay mua nhà tăng cao.

Dữ liệu TCBS tổng hợp từ các đơn vị nghiên cứu thị trường cho thấy, lượng căn hộ bán được tại Hà Nội trong quý III/2026 chỉ đạt hơn 3.900 căn, giảm 33% so với quý trước và giảm 66% so với cùng kỳ năm 2025. Đây cũng là mức thấp nhất kể từ quý I/2024.

7582ed61-84c0-4d91-a3e6-607dbc8d8a27.png

Nguồn cung mới tại Hà Nội đồng thời giảm 42% so với quý trước. Tại TP.HCM, tỷ lệ hấp thụ căn hộ giảm còn 45%, thấp hơn 24 điểm phần trăm so với quý II. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh người mua nhà phải cân nhắc nhiều hơn về khả năng tài chính khi chi phí vay tăng. Theo TCBS, lãi suất vay mua nhà cố định trong 12–24 tháng tại 11 ngân hàng thương mại bình quân ở mức 10,9%/năm trong tháng 8/2026. Sau thời gian ưu đãi, lãi suất phổ biến ở mức 13–15%/năm.

Áp lực chi phí vốn cũng lan sang thị trường chuyển nhượng. Giá căn hộ thứ cấp tại Hà Nội trong quý III/2026 giảm còn khoảng 60 triệu đồng/m², thấp hơn 5% so với quý trước và giảm 8% so với cùng kỳ năm trước. Đây là lần đầu tiên trong hai năm giá căn hộ thứ cấp tại thị trường này ghi nhận mức giảm theo năm.

Theo TCBS, một phần áp lực điều chỉnh giá đến từ các khoản vay mua bất động sản trong giai đoạn 2024–2025 lần lượt kết thúc thời gian ưu đãi. Khi lãi suất chuyển sang mức thả nổi cao hơn, những nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính phải đối mặt với chi phí trả nợ lớn hơn. Trong khi đó, giá bán trên thị trường sơ cấp vẫn duy trì ở mức cao. Các chủ đầu tư chủ yếu sử dụng chính sách thanh toán và hỗ trợ lãi suất thay vì trực tiếp giảm giá niêm yết. Sự khác biệt giữa giá sơ cấp và thứ cấp trở thành một yếu tố ảnh hưởng đến sức hấp dẫn của các dự án mở bán mới.

Lợi nhuận tăng mạnh

Những diễn biến trên cũng phần nào phản ánh vào kết quả kinh doanh của nhóm doanh nghiệp bất động sản niêm yết. Theo thống kê của TCBS đối với 14 doanh nghiệp nhà ở, lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ trong quý III/2026 đạt 25.459 tỷ đồng, tăng 292% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, Vinhomes (VHM) đóng góp tới 90,9% tổng lợi nhuận của cả nhóm.

Nếu loại VHM, lợi nhuận của 13 doanh nghiệp còn lại đạt 2.313 tỷ đồng, gần như không thay đổi so với mức 2.317 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, chỉ ba doanh nghiệp ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận gồm VHM, Novaland (NVL) và Hoàng Huy (TCH). Điều này cho thấy mức tăng trưởng cao của toàn nhóm không đi cùng sự cải thiện đồng đều giữa các doanh nghiệp.

Trong nhóm có kết quả tích cực, nguồn đóng góp lợi nhuận cũng có sự khác biệt. Vinhomes tiếp tục giữ vai trò chi phối nhờ hoạt động bàn giao các dự án quy mô lớn. Novaland ghi nhận doanh thu quý III đạt 5.120 tỷ đồng và chuyển từ lỗ sang lãi. Trong khi đó, Hoàng Huy bước vào giai đoạn bàn giao sản phẩm, giúp doanh thu tăng mạnh so với cùng kỳ.

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp ghi nhận doanh thu và lợi nhuận thấp do các dự án vẫn đang trong giai đoạn triển khai, bán hàng nhưng chưa đến thời điểm bàn giao. Đây là đặc thù đáng lưu ý của ngành bất động sản khi doanh số bán hàng và doanh thu kế toán không nhất thiết phát sinh trong cùng một kỳ.

Một điểm đáng chú ý trong báo cáo của TCBS là chất lượng lợi nhuận đã cải thiện so với quý trước. Đối với nhóm 12 doanh nghiệp không bao gồm VHM và KSF, tỷ trọng lợi nhuận từ hoạt động cốt lõi trên lợi nhuận trước thuế tăng từ 9% trong quý II lên 65,6% trong quý III. Tuy nhiên, mức cải thiện này chủ yếu tập trung tại Novaland và Hoàng Huy. Hai doanh nghiệp đóng góp tới 92% lợi nhuận cốt lõi của nhóm 12 doanh nghiệp nói trên.

Tiền người mua trả trước tăng mạnh

Trong bối cảnh thanh khoản thị trường gặp sức ép, khoản tiền người mua trả trước tại các doanh nghiệp bất động sản vẫn tăng. Đây là khoản tiền khách hàng đã thanh toán theo tiến độ hợp đồng nhưng doanh nghiệp chưa ghi nhận thành doanh thu do sản phẩm chưa được bàn giao.

Theo thống kê của TCBS, cuối tháng 9/2026, khoản người mua trả tiền trước của 14 doanh nghiệp bất động sản nhà ở đạt 221.298 tỷ đồng, tăng 36% so với đầu năm. Có 10/14 doanh nghiệp ghi nhận khoản mục này tăng.

ec77a60a-a988-4382-af59-da5d7f64e8a4.png

Nếu không tính Vinhomes, 13 doanh nghiệp còn lại vẫn ghi nhận tiền người mua trả trước tăng từ 68.217 tỷ đồng lên 94.024 tỷ đồng, tương đương mức tăng 37,8%. Diễn biến này cho thấy dù lượng giao dịch trên thị trường chung suy giảm, một số doanh nghiệp vẫn ghi nhận lượng tiền khách hàng thanh toán theo tiến độ. Tuy nhiên, khả năng chuyển các khoản tiền này thành doanh thu và lợi nhuận còn phụ thuộc vào tiến độ triển khai, hoàn thiện và bàn giao dự án.

Tại Đất Xanh (DXG), khoản người mua trả tiền trước đạt 9.057 tỷ đồng, tăng 2.880 tỷ đồng so với đầu năm, chủ yếu đến từ dự án The Privé. Giai đoạn đầu của dự án với 1.025 căn hộ đã được đặt mua toàn bộ, nhưng thời điểm bàn giao còn khá xa. Tương tự, khoản người mua trả trước của Khang Điền (KDH) tăng lên 1.864 tỷ đồng sau khi phân khu cao tầng của dự án Gladia được mở bán trong quý III/2026. Doanh thu quý này của KDH ở mức thấp do phân khu thấp tầng đã được bàn giao từ đầu năm, trong khi phân khu cao tầng dự kiến bắt đầu bàn giao từ quý IV/2027.

Tại An Gia (AGG), khoản người mua trả trước tăng mạnh lên 3.624 tỷ đồng, gắn với việc hợp nhất dự án The Gió Riverside. Dự án đang trong giai đoạn bán hàng và chưa đóng góp doanh thu đáng kể, với phần lớn doanh thu dự kiến được ghi nhận từ năm 2027.

Ở chiều ngược lại, khoản người mua trả trước giảm không đồng nghĩa tình hình bán hàng kém thuận lợi. Một số doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn bàn giao sản phẩm, khiến khoản tiền đã thu trước đó được kết chuyển thành doanh thu. Hoàng Huy là trường hợp điển hình. Khoản người mua trả trước của doanh nghiệp giảm 525 tỷ đồng so với đầu kỳ, trong khi doanh thu quý III tăng 466%, đạt 1.958 tỷ đồng.

Riêng Vinhomes, giá trị hợp đồng bán hàng ký mới trong 9 tháng đầu năm đạt 219.600 tỷ đồng, tăng 35% so với cùng kỳ và vượt kết quả cả năm 2025. Tuy nhiên, TCBS lưu ý khoảng 61% doanh số này đến từ các hợp đồng bán buôn cho nhà phát triển thứ cấp, thay vì bán trực tiếp cho người mua cuối. Do đó, kết quả bán hàng của Vinhomes cần được xem xét trong đặc thù mô hình kinh doanh của doanh nghiệp và không thể sử dụng để phản ánh toàn bộ sức mua trên thị trường nhà ở.

Chi phí vốn là yếu tố phân hóa sức khỏe tài chính

Bên cạnh triển vọng doanh thu, khả năng duy trì tiến độ triển khai dự án cũng đặt ra yêu cầu đối với sức khỏe tài chính của các chủ đầu tư. Trong môi trường lãi suất cao, những doanh nghiệp có lượng tiền người mua trả trước lớn có thêm nguồn vốn phục vụ xây dựng, qua đó giảm bớt nhu cầu sử dụng vốn vay. Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào nợ vay phải đối mặt với áp lực chi phí tài chính trong thời gian chờ bàn giao sản phẩm.

Cuối quý III/2026, tỷ lệ tiền người mua trả trước trên dư nợ vay ở mức cao tại AGG với 145%, DXG 162%, KSF 89% và NLG 63%. Trong khi đó, tỷ lệ này ở VPI là 14%, CEO 17% và HDC 14%.

Khi lãi suất còn trên 10%, nhóm doanh nghiệp có tỷ lệ tiền người mua trả trước thấp hơn so với dư nợ vay có thể chịu áp lực lớn hơn do chi phí tài chính tiếp tục phát sinh trong khi doanh thu chưa đến kỳ ghi nhận. Đối với những doanh nghiệp đang tích lũy hợp đồng nhưng chưa đến thời điểm bàn giao, chi phí vốn và khả năng bảo đảm tiến độ xây dựng tiếp tục là những yếu tố cần theo dõi.

Cổ phiếu bất động sản giao dịch dưới giá trị sổ sách

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu bất động sản cũng đã có sự điều chỉnh đáng kể. Theo dữ liệu TCBS cập nhật đến ngày 5/11/2026, hệ số giá trên giá trị sổ sách (P/B) trung vị của nhóm doanh nghiệp nhà ở ở mức 0,87 lần. Trong 14 cổ phiếu được thống kê, có 9 mã giao dịch dưới giá trị sổ sách.

TCBS cho rằng việc đánh giá cổ phiếu bất động sản trong giai đoạn hiện nay cần kết hợp mức định giá với chất lượng tài sản, năng lực triển khai dự án và tình hình tài chính, thay vì chỉ dựa vào lợi nhuận của một quý.

Nhìn về các quý tới, TCBS đánh giá lượng tiền người mua đã trả trước là cơ sở cho doanh thu của các doanh nghiệp bất động sản trong giai đoạn 2027 - 2028. Tuy nhiên, từ hợp đồng bán hàng đến lợi nhuận thực tế vẫn còn một khoảng thời gian đáng kể. Khả năng hoàn thành dự án đúng tiến độ, kiểm soát chi phí vốn và duy trì sức khỏe tài chính sẽ tiếp tục quyết định mức độ chuyển hóa doanh số thành kết quả kinh doanh của từng doanh nghiệp.