65 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an Thủ đô đã viết nên một hành trình đặc biệt – hành trình của những người luôn chọn đi về phía nguy hiểm khi mọi người tìm cách thoát ra.

Phía sau mỗi lần họ bước vào biển lửa, giữa khói dày, đổ nát hay dòng nước dữ là một sự sống đang chờ được cứu, là những mái nhà, những gia đình và bình yên của Nhân dân.

Với người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH, mỗi tiếng chuông báo cháy vẫn là một mệnh lệnh.

65 năm một hành trình đi về phía Nhân dân - Khi mọi người đi ra, họ đi vào

Tháng 12/1954, khi Thủ đô vừa được giải phóng, Đại đội cứu hỏa Hà Nội được thành lập với 60 cán bộ, chiến sĩ, biên chế thành 3 trung đội chiến đấu.

Trong điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện còn thiếu thốn, những người lính cứu hỏa đầu tiên vừa chiến đấu, vừa xây dựng lực lượng; vừa chữa cháy, vừa đến từng khu phố, cơ sở tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia công tác phòng cháy, chữa cháy.

Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH luôn có mặt kịp thời khi có tình huống khẩn cấp.

Ngày 1/1/1955, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm đơn vị đang làm nhiệm vụ. Người dành cho những người lính cứu hỏa lời chúc tưởng như hóm hỉnh nhưng chứa đựng một mong ước lớn lao: “Bác chúc các chú thất nghiệp”.

“Thất nghiệp", bởi không có cháy, không có mất mát; bởi tài sản của Nhà nước và Nhân dân được bảo vệ, mỗi gia đình được sống trong bình yên.

Đó cũng là điều mà những người lính PCCC&CNCH hôm nay vẫn đang âm thầm theo đuổi. Một đám cháy được dập tắt là một nhiệm vụ hoàn thành. Nhưng một đám cháy được ngăn chặn từ khi chưa xảy ra còn có ý nghĩa lớn hơn, bởi phía sau mỗi vụ cháy là những tài sản có thể mất đi và những sinh mạng đôi khi không thể trở lại.

Trong những năm tháng chiến tranh, những người lính cứu hỏa Thủ đô không chỉ đối mặt với “giặc lửa” mà còn trực tiếp đứng giữa bom đạn. Trận chiến bảo vệ Tổng kho xăng dầu Đức Giang ngày 29/6/1966 là một dấu mốc không thể quên. Suốt 17 giờ chiến đấu giữa biển lửa, trong điều kiện đặc biệt nguy hiểm, cán bộ, chiến sĩ vẫn kiên cường bám trụ, vận dụng sáng tạo các biện pháp chữa cháy, bảo vệ hàng triệu lít xăng dầu.

Ngày 3/8/1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen và căn dặn lực lượng Cảnh sát PCCC phải luôn nâng cao cảnh giác, thường xuyên sẵn sàng; không ngừng học tập, nghiên cứu, phát huy sáng kiến; xây dựng lực lượng PCCC trong Nhân dân ngày càng vững mạnh.

Những lời căn dặn ấy trở thành hành trang được các thế hệ Cảnh sát PCCC&CNCH Công an Thủ đô gìn giữ và trao truyền qua 65 năm.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng với người lính PCCC&CNCH, mỗi tiếng chuông báo cháy vẫn là một mệnh lệnh. Đặc thù của nghề là vậy. Khi hiểm nguy xảy đến, nơi mọi người tìm cách thoát ra cũng chính là nơi người chiến sĩ phải tìm cách tiến vào.

Họ bước vào những căn nhà đang cháy, những tầng cao đặc kín khói, tầng hầm nóng bỏng; tiếp cận những công trình có nguy cơ sập đổ, những nơi tiềm ẩn cháy, nổ. Họ xuống sông sâu, hồ rộng, đi vào những không gian chật hẹp để tìm kiếm người bị nạn.

Mỗi lần bước vào hiện trường, người chiến sĩ đều hiểu phía trước mình là hiểm nguy. Nhưng phía sau ngọn lửa, lớp khói đặc quánh hay những khối bê tông đổ nát có thể là một người đang tuyệt vọng chờ được cứu.

Vì thế, với họ, chậm một phút có thể là mất đi một cơ hội sống. Thêm một bước tiến vào nơi nguy hiểm có thể mở ra một con đường trở về cho một người. Sự hy sinh ấy không chỉ diễn ra trong những khoảnh khắc dữ dội giữa biển lửa hay dòng nước.

Đó còn là những ca trực xuyên đêm, những ngày lễ, Tết khi mọi gia đình sum họp nhưng người chiến sĩ vẫn ở đơn vị trong tâm thế sẵn sàng chiến đấu. Là những bữa cơm còn dang dở khi tiếng chuông báo cháy vang lên, những giờ huấn luyện dưới thời tiết khắc nghiệt, mang trên mình trang thiết bị nặng, tập luyện trong môi trường khói, nhiệt độ cao, trên độ cao hay dưới nước.

Hình ảnh Cảnh sát PCCC&CNCH diễn tập.

Và có những công việc gần như không có ánh đèn sân khấu. Những người lính đi sâu vào từng ngõ nhỏ, khu dân cư, từng cơ sở để kiểm tra, hướng dẫn, tuyên truyền; vận động người dân mở thêm lối thoát nạn, trang bị bình chữa cháy, thiết bị cảnh báo cháy.

Không có tiếng còi, không có ánh lửa, không có những khoảnh khắc nghẹt thở để người khác nhìn thấy. Nhưng chính những việc âm thầm ấy có thể giúp một đám cháy không xảy ra, một gia đình không phải đối mặt với hiểm nguy.

Bởi vậy, trách nhiệm của lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH không bắt đầu từ khi Trung tâm thông tin chỉ huy tiếp nhận cuộc gọi báo cháy. Trách nhiệm ấy bắt đầu sớm hơn, từ việc nhận diện nguy cơ, kiểm tra, hướng dẫn, tuyên truyền, tham mưu các giải pháp bảo đảm an toàn và đưa các điều kiện phục vụ chữa cháy đến gần hơn với từng khu dân cư, từng con ngõ.

Bình yên có thể bắt đầu từ một chiếc bình chữa cháy được đặt đúng chỗ, một lối thoát nạn được mở đúng lúc, một thiết bị cảnh báo phát hiện khói khi mọi người đang ngủ. Đó là giá trị của phòng cháy, bảo vệ sự sống trước cả khi tiếng còi báo cháy vang lên.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng thế trận phòng cháy từ cơ sở

Không gian đô thị ngày càng rộng lớn, dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh. Nhà cao tầng, công trình ngầm, khu đô thị, khu công nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh ngày càng đa dạng. Xen giữa những công trình hiện đại vẫn là những khu dân cư đông đúc, nhà ống, ngõ sâu, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh – những địa bàn luôn đặt ra yêu cầu cao về bảo đảm an toàn PCCC.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an TP Hà Nội), truyền thống của lực lượng được hun đúc bằng lòng trung thành, bản lĩnh, trí tuệ, tinh thần trách nhiệm và những hy sinh thầm lặng.

Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố Hà Nội). Ảnh: Quang Thái

Trong chiến tranh, người lính cứu hỏa Hà Nội không chỉ chiến đấu với “giặc lửa” mà còn trực tiếp đối mặt với bom đạn để bảo vệ các công trình, cơ sở quan trọng. Trong thời bình, những người lính cứu hỏa tiếp tục lao vào biển lửa, những ngôi nhà đặc kín khói, công trình có nguy cơ sập đổ; xuống sông sâu, hồ rộng để tìm kiếm, giải cứu người bị nạn.

“Nghề của chúng tôi có một điều rất đặc biệt: Khi xảy ra hiểm nguy, nơi mọi người tìm cách thoát ra lại chính là nơi người chiến sĩ phải tìm cách tiến vào”, Đại tá Phạm Trung Hiếu chia sẻ.

Sự cống hiến ấy không chỉ thể hiện trong những thời khắc sinh tử mà còn ở những ca trực xuyên đêm, những ngày lễ, Tết; những bữa cơm bỏ dở khi tiếng chuông báo cháy vang lên và các buổi huấn luyện trong điều kiện khắc nghiệt để sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống.

Cùng với nâng cao khả năng chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ, Công an TP Hà Nội xác định ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả phòng cháy, chữa cháy trong một đô thị đặc biệt.

Những thiết PCCC&CNCH hiện đại.

Công an thành phố đã phối hợp nghiên cứu, phát triển thiết bị báo cháy không dây có chất lượng, giá thành phù hợp; triển khai mini App “Tư vấn an toàn phòng cháy, chữa cháy trong quản lý, sử dụng điện” trên iHanoi, giúp người dân có thể đề nghị cơ quan chức năng trực tiếp đến hiện trường tư vấn an toàn.

Đáng chú ý, hệ thống tiếp nhận truyền tin báo sự cố phòng cháy, chữa cháy đã được lắp đặt tại 62 địa điểm. Công an thành phố cũng hoàn thành cập nhật dữ liệu 11.502 nguồn nước và thông tin 459 đơn vị có phương tiện hỗ trợ, qua đó tạo cơ sở để huy động lực lượng, phương tiện nhanh chóng khi xảy ra sự cố.

Cùng với đó, 2.167 camera giám sát an ninh, giao thông được kết nối về Trung tâm Thông tin chỉ huy của lực lượng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, hỗ trợ quan sát hiện trường, điều tiết giao thông, tạo điều kiện cho xe chữa cháy tiếp cận nhanh nhất.

Hình ảnh trải nghiệm của các em học sinh trong triển lãm Quốc tế PCCC&CNCH năm 2026.

Một trong những yêu cầu được Công an TP Hà Nội đặc biệt chú trọng là đưa công tác phòng cháy, chữa cháy đến gần người dân hơn, lấy cơ sở làm địa bàn trọng tâm.

Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, thực tiễn cho thấy cần chuyển mạnh từ tư duy chờ sự cố xảy ra sang chủ động nhận diện, loại trừ nguy cơ ngay từ đầu.

Lực lượng chức năng tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng điện an toàn, lắp đặt thiết bị báo cháy, mở lối thoát nạn thứ hai, trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu và nâng cao kỹ năng tự bảo vệ.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các Đội Chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ khu vực được sắp xếp bám sát địa bàn xã, phường, đồng thời phát triển các phân đội để gần dân, sát dân hơn.

Các mô hình tổ liên gia an toàn phòng cháy, điểm chữa cháy công cộng và lực lượng dân phòng tiếp tục được xây dựng, nhân rộng, nhằm xử lý sự cố ngay từ những phút đầu.

Đại tá Phạm Trung Hiếu khuyến cáo, mỗi gia đình cần chủ động trang bị thiết bị cảnh báo cháy sớm, bình chữa cháy xách tay; bảo đảm các thành viên biết cách sử dụng. Đồng thời, cần kiểm tra, thay thế thiết bị điện cũ, không sạc xe điện, điện thoại qua đêm khi không có người giám sát, không tích trữ chất dễ cháy, nổ và đặc biệt phải có phương án thoát nạn, lối thoát nạn thứ hai.

Đối với cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, công tác phòng cháy, chữa cháy cần được xác định là nhiệm vụ sống còn, không làm theo kiểu đối phó; thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng hệ thống, phương tiện và tổ chức thực tập các phương án chữa cháy, cứu nạn.

“Phòng cháy, chữa cháy không phải là việc của riêng lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi công dân”, Đại tá Phạm Trung Hiếu nhấn mạnh. Từ đó, mỗi người cần chuyển từ tư duy “chờ cháy rồi chữa” sang chủ động “phòng ngừa từ sớm, từ xa, từ cơ sở”, góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản của toàn xã hội.

65 năm là một chặng đường đủ dài để hình thành một truyền thống, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho những mục tiêu mới. Thủ đô sẽ tiếp tục phát triển, lớn hơn, hiện đại hơn, thông minh hơn. Cùng với đó là những nguy cơ, thách thức mới trong công tác bảo đảm an toàn PCCC&CNCH.

Lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH Công an Thủ đô sẽ phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản lý nhà nước, làm tốt hơn công tác phòng ngừa; xây dựng thế trận PCCC toàn dân vững chắc; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ; đồng thời duy trì lực lượng thường trực tinh nhuệ, cơ động, sẵn sàng xử lý hiệu quả mọi tình huống.

Ra mắt ứng dụng tư vấn an toàn PCCC trong quản lý, sử dụng điện trên iHanoi.

Nhưng dù Hà Nội thay đổi như thế nào, những giá trị cốt lõi vẫn không thay đổi: lòng trung thành với Đảng, Nhà nước và Nhân dân; tinh thần kỷ luật, trách nhiệm của người chiến sĩ Công an nhân dân, bản lĩnh không lùi bước trước hiểm nguy và trên hết là sự trân trọng đối với từng sinh mạng mà mình có trách nhiệm bảo vệ.

65 năm sau, giữa một Thủ đô hiện đại, mong muốn ấy vẫn còn nguyên giá trị, một khi Nhân dân cần, người chiến sĩ Cảnh sát PCCC&CNCH Công an Thủ đô sẽ có mặt nhanh nhất, hành động quyết liệt nhất, với trách nhiệm cao nhất.

Bởi phía trước họ có thể là lửa, khói, đổ nát và hiểm nguy. Nhưng phía sau họ là những mái nhà, gia đình, tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Là bình yên của Thủ đô!