Đoàn chủ trì hội thảo có: ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao; Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Hoàng Đạo Cương, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Nguyễn Thị Quyên Thanh, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo; Trần Quốc Toản, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên.

Về Dự hội thảo còn có đại diện lãnh đạo các ban, bộ, ngành, cơ quan trực thuộc Trung ương; các nhà khoa học thuộc các viện khoa học, trường đại học cùng lãnh đạo UBND tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành, địa phương tỉnh Hưng Yên. Hội thảo thu hút hơn 200 đại biểu và hơn 70 báo cáo khoa học tham gia đánh giá, tôn vinh cuộc đời, sự nghiệp, giá trị di sản đồ sộ Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại hậu thế.

Phát biểu khai mạc và chỉ đạo Hội thảo, ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh: Đây là hội thảo lớn, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chuỗi các hoạt động kỷ niệm 300 năm Ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn, qua đó góp phần làm sâu sắc hơn về những cống hiến của nhà bác học Lê Quý Đôn đối với dân tộc và nhân loại.

Hội thảo là sự kiện quan trọng nhằm tuyên truyền sâu rộng đến nhân dân trong nước và bạn trẻ quốc tế để tưởng nhớ, tôn vinh một con người với cuộc đời, sự nghiệp và những cống hiến to lớn đối với nền văn hóa, lịch sử, giáo dục Việt Nam, đồng thời lan tỏa truyền thống hiếu học, coi trọng tri thức, nhân lên khát vọng học tập sáng tạo và phụng sự góp phần phát triển đất nước.

Hội thảo tập trung làm sâu sắc hơn nữa giá trị cốt lõi trong tư tưởng di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn về lòng yêu nước, ý thức độc lập, tự chủ và trách nhiệm của tri thức với quốc gia, với dân tộc. Làm sáng tỏ hệ thống giá trị, tư duy học thuật, phương pháp nghiên cứu và tinh thần thực học từ đó lan tỏa truyền thống hiếu học, tinh thần học tập suốt đời, xây dựng xã hội học.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, ông Phạm Quang Ngọc, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy khẳng định, Hưng Yên là vùng đất văn hiến, hiếu học, khoa bảng, nơi sinh ra nhiều bậc hiền tài của đất nước. Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn là một trong những trí tuệ kiệt xuất. Đến nay, những tư tưởng của ông về phát triển, chấn hưng giáo dục, trọng dụng nhân tài, học đi đôi với hành, vai trò của người trí thức và đạo đức của người làm quan đối với đất nước và Nhân dân… vẫn còn nguyên giá trị, mang ý nghĩa thời đại sâu sắc.

Tỉnh Hưng Yên cam kết sẽ nghiêm túc tiếp thu các ý kiến khoa học, các kiến nghị xác đáng tại Hội thảo; mong muốn tiếp tục nhận được sự đồng hành, hỗ trợ của các nhà khoa học, chuyên gia, các cơ quan, tổ chức và cộng đồng trong quá trình bảo tồn và phát huy những giá trị di sản mà danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn để lại.

Phát biểu đề dẫn hội thảo, ông Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam khẳng định trong lịch sử học thuật Việt Nam, ít có học giả nào để lại một di sản đồ sộ và toàn diện như Lê Quý Đôn. Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của di sản Lê Quý Đôn là tính bách khoa. Dù được hình thành trong khuôn khổ học thuật Nho giáo thế kỷ XVIII, nhưng nhiều phương pháp nghiên cứu mà ông sử dụng vẫn còn nguyên giá trị, đặc biệt là phương pháp khảo sát thực địa, đối chiếu tư liệu, phân loại thông tin và tổng hợp tri thức.

Chính vì vậy, nghiên cứu Lê Quý Đôn ngày nay không chỉ là nghiên cứu về một danh nhân, mà còn là nghiên cứu về lịch sử hình thành của nền tri thức Việt Nam, về bản lĩnh văn hóa của dân tộc và về những giá trị có thể tiếp tục soi sáng con đường phát triển đất nước trong thế kỷ XXI.  

Với hai phiên thảo luận theo các chủ đề trọng tâm: Lê Quý Đôn - Cuộc đời và sự nghiệp và Lê Quý Đôn – Di sản và giá trị thời đại, các nhà khoa học đầu ngành đến từ Viện Hàn Lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Hội đồng Di sản Quốc gia; Ủy ban UNESCO Việt Nam, các nhà nghiên cứu trong tỉnh và đại diện dòng họ Lê Quý tỉnh Hưng Yên đã cung cấp nhiều luận cứ khoa học làm sáng tỏ hơn giá trị di sản đồ sộ mà nhà bác học Lê Quý Đôn để lại cho đất nước và nhân loại.

Phát biểu tổng kết Hội thảo, ông Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đánh giá, Hội thảo đã góp phần xác lập một cách có hệ thống bức tranh toàn diện về di sản đồ sộ, đặc biệt đã khai thác được những giá trị mới từ các tác phẩm của ông, như những ghi chép về chủ quyền biển, đảo, phong tục tín ngưỡng dân gian hay quan hệ ngoại giao vốn trước đây chưa được nghiên cứu một cách hệ thống.

Hội thảo thống nhất đề xuất, kiến nghị một số nhóm giải pháp cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy hiệu quả di sản Lê Quý Đôn trong thời gian tới như: Đẩy mạnh sưu tầm, giám định, dịch thuật và công bố toàn bộ trước tác; xây dựng chương trình số hóa và cơ sở dữ liệu số về di sản Lê Quý Đôn; đưa di sản Lê Quý Đôn vào giáo dục và xây dựng xã hội học tập; bảo tồn, tôn tạo di tích gắn với phát triển du lịch văn hóa bền vững; quốc tế hóa nghiên cứu và quảng bá di sản Lê Quý Đôn.

Phát huy di sản của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn chính là khơi nguồn tri thức, nuôi dưỡng lòng tự hào và sức mạnh nội sinh của con người Việt Nam, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, phồn vinh, văn minh và hạnh phúc.