Hài hòa lợi ích…

Bên cạnh những điểm tích cực, qua tham khảo ý kiến nhiều doanh nghiệp (DN), chuyên gia thuế, ông Đậu Anh Tuấn – Phó Tổng thư ký VCCI cho biết,  Dự thảo hai Nghị định nêu trên còn nhiều nội dung cần được thảo luận một cách thấu đáo: Về tính rõ ràng và khả thi của các quy định: Một số điều khoản trong Dự thảo Nghị định còn mang tính khái quát, nhiều nội dung chưa được thông tin, hướng dẫn, vì lẽ đó DN mong muốn có các điều khoản được quy định cụ thể để khi có hiệu lực có thể thực hiện ngay được, tránh tình trạng phải qua nhiều tầng văn bản hướng dẫn mới có thể triển khai. Về việc quản lý thuế thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới, đây là lĩnh vực mới, phức tạp, hiện phát triển khá nhanh, bởi vậy cơ chế khấu trừ, khai thay, nộp thay của chủ nền tảng TMĐT phải thiết kế sao cho vừa chống thất thu thuế hiệu quả, vừa không tạo gánh nặng quá mức cho nền tảng và tạo điều kiện cho DN hoạt động hợp pháp.

Bên cạnh đó, vấn đề kinh doanh của DN trong nước và DN nước ngoài trên không gian số cũng được cộng đồng DN hết sức quan tâm. Về HĐĐT, Việt Nam hiện đạt thành tựu ấn tượng khi có hơn 20 tỷ HĐĐT được phát hành. Tuy nhiên, nhiều DN vẫn bị vướng mắc trong một số tình huống cụ thể như: Thời điểm lập HĐ; Xử lý sự cố kỹ thuật với HĐ trên máy tính tiền; Các trường hợp không phải sử dụng HĐĐT… Bởi vậy, trong Nghị định mới, DN kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để các vấn đề này trong thời gian tới. Tiếp theo, về cơ chế thuế và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của DN, Dự thảo hiện tại cho phép thực hiện đồng thời nhiều biện pháp cưỡng chế và quy định ngưỡng nợ thuế nhỏ thì không nhất thiết phải cưỡng chế. “Theo tôi, quy định này là hợp lý, nhưng cần cân nhắc các biện pháp cưỡng chế quá mức không ảnh hưởng nhiều đến hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường của DN, đặc biệt là DN vừa và nhỏ” – Phó Tổng thư ký VCCI nhấn mạnh.

Chia sẻ tại Hội thảo, bà Lê Thị Duyên Hải – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam cũng đề xuất, các quy định về thủ tục cần rõ ràng, cụ thể, nhằm khuyến khích DN, hộ kinh doanh chuyển đổi số. Cụ thể, nên quy định rõ trường hợp nào không phải kê khai thuế? Chế độ ưu tiên giải quyết thủ tục hành chính ra sao?

Về hướng xử lý người vi phạm các quy định về thuế, bà Duyên Hải tán thành việc “mạnh tay” trong việc xử phạt các hành vi vi phạm. Tuy nhiên, bà cho rằng, nên “nhẹ tay” hơn với những trường hợp bị xử phạt hành chính nhưng không ảnh hưởng nhiều đến tình hình chung và phía đối tác nói riêng. Còn đối với các trường hợp đã bị xử lý, nhắc nhở nhiều lần nhưng vẫn cố ý vi phạm thì phải dùng biện pháp mạnh. Cùng với đó, Phó Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam cũng kiến nghị: Với quy định công khai thông tin người nộp thuế, phải làm rõ hai trường hợp: Thứ nhất, bên bán bị hạn chế vì liên quan đến vi phạm thuế, bên mua phải được biết. Trường hợp bên bán rủi ro cao, rất cao về thuế càng phải công khai cho bên mua biết. Thứ hai, trường hợp đã khắc phục hậu quả cũng phải thông báo rộng rãi cho mọi người được biết…

Chia sẻ rủi ro…

Đại diện cho các DN ngành vận tải, theo bà Đặng Thùy Trang – Giám đốc Đối ngoại Grab Việt Nam, quy định nền tảng TMĐT có trách nhiệm lập HĐĐT giao cho người mua trên nền tảng (Điểm b Khoản 4 Điều 8 Dự thảo Nghị định quy định về HĐĐT, chứng từ điện tử chưa rõ về cơ sở pháp lý, cũng như không khả thi trong triển khai, cụ thể:

Tuy Luật Quản lý thuế cho phép một số trường hợp đặc biệt không sử dụng HĐĐT, nhưng không có quy định áp đặt trách nhiệm đối với nền tảng TMĐT trong việc xuất HĐ cho hàng hóa, dịch vụ không phải do nền tảng TMĐT cung cấp. Thêm vào đó, nguyên tắc lập, quản lý, sử dụng HĐ nêu rõ, người bán là đối tượng có trách nhiệm lập HĐ giao cho người mua khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Do đó, người bán (hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) trên nền tảng TMĐT là đối tượng chịu trách nhiệm đối với hàng hóa, dịch vụ mà mình cung cấp, và có trách nhiệm lập HĐ giao cho người mua, trừ trường hợp quy định tại Điểm a Khoản 4 Điều 8 Dự thảo Nghị định. Do đó, cần phải xác định rõ ràng trách nhiệm lập HĐ đối với hàng hóa, dịch vụ do người bán cung cấp trên nền tảng TMĐT không phải là trách nhiệm mặc định của nền tảng TMĐT, mà chỉ có thể được thực hiện dựa trên nguyên tắc ủy nhiệm (hai bên cùng đồng thuận).

Cũng theo bà Trang, việc quy định trách nhiệm của nền tảng như trong Dự thảo Nghị định mà không có hướng dẫn cụ thể sẽ dẫn đến rất nhiều vướng mắc trong thực thi, cũng như tăng gánh nặng thực thi đối với các nền tảng TMĐT, ví dụ như xác định đối tượng người bán có hay không thuộc diện lập HĐĐT, đăng ký HĐĐT, điều chỉnh, hủy HĐ… trong khi đây không phải là lĩnh vực chuyên môn của các nền tảng TMĐT. Điều này cũng làm tăng rủi ro pháp lý rất lớn đối với các nền tảng trong trường hợp có sơ suất, sai sót trong việc lập và sử dụng HĐĐT. Vì các lý do trên, bà Trang đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc, bãi bỏ quy định tại Điểm b khoản 4 Điều 8 Dự thảo Nghị định, và giữ nguyên quy định về việc nền tảng TMĐT có thể lập HĐĐT thay cho người bán dựa trên cơ chế ủy nhiệm như quy định tại Khoản 7 Điều 4 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 3 Điều 1 Nghị định 70/2025/NĐ-CP): “Người bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ được ủy nhiệm cho bên thứ ba lập HĐĐT”.

Chia sẻ về những khó khăn, bất cập liên quan đến các quy định tại Dự thảo Nghị định quy định HĐĐT, chứng từ điện tử, ông Nguyễn Đức Thành – Chủ tịch Hiệp hội Hoa tiêu hàng hải Việt Nam; Giám đốc Công ty Hoa tiêu hàng hải miền Bắc phản ánh: Dịch vụ hoa tiêu hàng hải được cung cấp liên tục 24h trong ngày, 07 ngày trong tuần, bao gồm cả ngày nghỉ, ngày lễ, để đáp ứng yêu cầu vận hành của tàu thuyền tại các khu vực hàng hải. Trong khi đó, việc tổng hợp, kiểm tra, xác nhận đầy đủ thông tin phục vụ lập HĐ không thể hoàn thành ngay tại thời điểm kết thúc từng lượt dẫn tàu. Vì lẽ trên, chưa thể xác định đầy đủ giá trị dịch vụ tại thời điểm hoàn thành từng lượt cung ứng; Chưa đủ căn cứ xác định tàu hoạt động nội địa hay hoạt động quốc tế làm cơ sở tính giá dịch vụ.

Đặc biệt, thông tin người mua để xuất HĐ thường xuyên thay đổi do đặc thù mô hình hợp đồng: Do đặc thù dịch vụ hoa tiêu hàng hải, các công ty hoa tiêu ký hợp đồng cung cấp dịch vụ với đại lý tàu biển, không ký trực tiếp với chủ tàu. Thực tế, đại lý tàu biển đại diện cho chủ tàu thực hiện các thủ tục liên quan và thông tin đơn vị nhận HĐ có thể thay đổi theo từng chuyến tàu hoặc theo chỉ định của chủ tàu. Do đó, việc lập HĐ ngay sau từng lượt dẫn tàu, khi chưa có đầy đủ thông tin xác nhận cuối cùng của đại lý tàu biển dễ dẫn đến sai sót về thông tin người mua, buộc công ty phải thực hiện điều chỉnh, thay thế HĐ. Việc lập HĐ ngay sau từng lượt dẫn tàu cũng dẫn đến phải điều chỉnh HĐ thường xuyên, làm gia tăng rủi ro, sai sót trong công tác quản lý HĐ, ảnh hưởng đến việc kê khai, hạch toán của khách hàng và tính thống nhất của dữ liệu HĐ giữa các bên liên quan.

Để đảm bảo nội dung Dự thảo phù hợp với thực tế áp dụng, tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện, Hiệp hội Hoa tiêu hàng hải Việt Nam đề nghị Bộ Tài chính bổ sung “dịch vụ hoa tiêu hàng hải” vào Điểm a Khoản 4 Điều 10 Dự thảo Nghị định.