UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 6075/QĐ-UBND phê duyệt điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở.

Khu vực nghiên cứu có diện tích khoảng 11.418,96ha, trải rộng trên địa bàn 16 phường, xã gồm Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, Lĩnh Nam, Ô Diên, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bát Tràng, Thanh Trì, Nam Phù và Hồng Vân.

Toàn bộ khu dân cư ngoài đê sông Hồng sẽ từng bước được di dời, sắp xếp, quy hoạch lại để đáp ứng yêu cầu tái thiết toàn diện

Theo ranh giới được xác định, phạm vi quy hoạch kéo dài từ cầu Hồng Hà ở phía Tây đến cầu Mễ Sở ở phía Đông, cơ bản giới hạn bởi tuyến đê tả và hữu ngạn sông Hồng.

Quy mô dân số dự báo của khu vực vào khoảng 800.000-1,2 triệu người. Đây là chỉ tiêu phục vụ tính toán nhu cầu đất đai, phát triển đô thị và khả năng đáp ứng của hệ thống hạ tầng, trong đó quy mô dân số cụ thể còn phụ thuộc vào yêu cầu thoát lũ, an toàn đê điều và sự chấp thuận của cấp có thẩm quyền.

Một trong những nội dung đáng chú ý của đồ án là định hướng sắp xếp lại các khu dân cư hiện hữu ngoài đê.

Do khu vực ven sông có đặc điểm đa dạng, từ những làng xóm lâu đời, làng nghề truyền thống đến các khu dân cư đô thị, Hà Nội không áp dụng một phương án chung mà tiến hành phân loại dựa trên điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Theo đó, các khu vực ngoài đê được chia thành ba nhóm gồm nơi được giữ lại để cải tạo, chỉnh trang có điều kiện; nơi phải di dời một phần nhằm đáp ứng yêu cầu phòng, chống lũ hoặc bảo đảm hạ tầng thiết yếu; và những khu vực cần tái thiết đô thị.

Việc phân nhóm được xem xét trên cơ sở mức độ an toàn thoát lũ, phạm vi ảnh hưởng của các tuyến đại lộ, nút giao thông và công trình hạ tầng, cũng như khả năng duy trì cấu trúc làng xóm sau khi mở đường.

Bên cạnh yếu tố hạ tầng và an toàn, giá trị di tích, kiến trúc, lịch sử, văn hóa, nghề truyền thống cùng chất lượng hệ thống hạ tầng hiện hữu cũng là những căn cứ quan trọng để lựa chọn phương án.

Đối với các làng nghề và làng lâu đời có giá trị, định hướng đặt ra là ưu tiên bảo tồn khu vực lõi, cải thiện hạ tầng và kiểm soát quá trình phát triển nhằm duy trì những nét đặc trưng vốn có.

Ngược lại, các khu vực không bảo đảm an toàn thoát lũ hoặc nằm trong phạm vi triển khai những tuyến giao thông, nút giao và công trình hạ tầng sẽ được xem xét di dời để phục vụ tái thiết.

Đáng chú ý, toàn bộ khu vực trong Vành đai 2, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy, được xác định là không gian trung tâm, có vai trò tạo động lực phát triển cho toàn bộ trục cảnh quan sông Hồng.

Ngoài ra, một số khu dân cư khác cũng thuộc diện tái thiết theo phạm vi được xác định cụ thể trong đồ án.

Để phục vụ việc sắp xếp dân cư, quy hoạch đề cập đến các khu đô thị định cư và khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam, Long Biên, Bồ Đề và xã Bát Tràng.

Cùng với quá trình tổ chức lại không gian, thành phố cũng đặt yêu cầu rà soát, bảo tồn các di tích lịch sử - văn hóa, địa điểm lưu niệm những sự kiện cách mạng, kháng chiến, bao gồm cả các di tích đã được xếp hạng và những địa điểm chưa được xếp hạng nhưng có giá trị gắn bó với cộng đồng dân cư.

Trên cơ sở phân loại này, định hướng phát triển toàn khu vực được xây dựng theo mô hình không gian nhiều lớp, thấp dần về phía bờ sông.

Những khu vực sát lòng sông sẽ ưu tiên bố trí không gian ngập nước; tiếp đến là vùng bán ngập dành cho công viên, cây xanh và quảng trường.

Ở những nơi ít chịu ảnh hưởng ngập lụt hơn, quy hoạch cho phép phát triển dịch vụ du lịch cùng các công trình thấp tầng có thể tháo lắp.

Trong khi đó, khu vực gần đê được định hướng bố trí các chức năng đô thị đa dạng như thương mại, dịch vụ, văn phòng, nhà ở, y tế và giáo dục.

Cách tổ chức này nhằm kết hợp khai thác không gian ven sông với yêu cầu bảo đảm an toàn phòng, chống lũ.

Các khu vực phát triển đô thị phải tuân thủ quy định về thoát lũ, an toàn đê điều, đồng thời phù hợp với cấu trúc cảnh quan chung của toàn phân khu.

Về giao thông, Hà Nội định hướng hình thành một trục kết nối dọc sông xuyên suốt, kết hợp mạng lưới đường ngang đan xen theo dạng xương cá.

Hệ thống cầu vượt sông được xác định là những trục liên kết quan trọng giữa hai bờ, kết nối với các khu trung tâm và khu chức năng đô thị.

Bên cạnh đường bộ, quy hoạch còn đặt mục tiêu tăng cường sự kết nối giữa giao thông công cộng, đường thủy và đường sắt đô thị.

Không gian kiến trúc cảnh quan hai bên sông Hồng được định hướng phát triển thành trục xanh, văn hóa và cảnh quan trung tâm. Để phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, toàn phân khu được chia thành ba đoạn với những chức năng chủ đạo riêng biệt.

Ở đoạn D1, từ cầu Hồng Hà đến cầu Thăng Long, định hướng phát triển tập trung vào không gian sinh thái, bảo tồn thiên nhiên, duy trì làng xóm, kết hợp các khu thể dục thể thao, nghiên cứu, trải nghiệm và đô thị mới có mật độ xây dựng thấp.

Một số công trình cao tầng dự kiến được bố trí tại khu vực Chu Phan - Tráng Việt và xung quanh cầu Thượng Cát, gắn với các đầu mối giao thông như cảng Thượng Cát và depot đường sắt để tạo điểm nhấn cho cảnh quan.

Trong khi đó, đoạn D2, từ cầu Thăng Long đến cầu Thanh Trì, được xác định là khu vực hỗn hợp đa chức năng, tập trung các trung tâm văn hóa - nghệ thuật, thương mại, tài chính quốc tế, dịch vụ du lịch, đổi mới sáng tạo cùng hệ thống công viên văn hóa, nghệ thuật.

Các khu đô thị mới, khu đô thị tái định cư và khu đô thị đa mục tiêu cũng được định hướng phát triển tại khu vực này.

Đặc biệt, khu vực bờ hữu sông Hồng được quy hoạch phát triển không gian mang tên “Phòng khách đô thị”, với hệ thống công viên, các khu chức năng đa dạng và công trình công cộng văn hóa có vai trò tạo điểm nhấn.

Những khu dân cư hiện hữu tại đây sẽ được nghiên cứu tái thiết, kết hợp mở rộng không gian công cộng và các chức năng đô thị mới.

Ở phía bờ tả sông Hồng, định hướng tập trung phát triển các khu chức năng đô thị hiện đại, công trình công cộng và nhà ở với nhiều loại hình khác nhau.

Các công trình cần được tổ chức hài hòa với cảnh quan chung, kết nối cùng hệ thống công viên hai bên bờ và khu vực bãi giữa sông Hồng. Một tháp điểm nhấn cũng được dự kiến bố trí gắn với trục cảnh quan hồ Tây - Cổ Loa.

Tiếp nối khu vực trung tâm, đoạn D3 từ cầu Thanh Trì đến cầu Mễ Sở được định hướng phát triển các công viên đô thị, công viên chuyên đề, khu nghỉ dưỡng sinh thái kết hợp trải nghiệm.

Các chức năng đô thị tại đây sẽ được tổ chức cùng hệ thống cảng hàng hóa, cảng hành khách và bến thủy nội địa phục vụ hoạt động du lịch.

Trong tổng thể không gian, Hà Nội xác định khu vực “Phòng khách đô thị” là điểm nhấn chiến lược, góp phần tạo dựng diện mạo cảnh quan mới cho Thủ đô.

Các công trình biểu tượng dự kiến được nghiên cứu tại cụm công viên bãi giữa, trên trục cảnh quan hồ Tây - Cổ Loa và khu vực đầu cầu Long Biên.

Hệ thống cầu qua sông, công trình công cộng gắn với bến cảng, quảng trường cũng được xem là những thành phần quan trọng trong tổ chức kiến trúc cảnh quan.

Tuy nhiên, việc xây dựng các công trình điểm nhấn phải đáp ứng những yêu cầu nghiêm ngặt về tĩnh không, an toàn thoát lũ, kết cấu và phòng cháy, chữa cháy. Vị trí, chiều cao cùng các chỉ tiêu cụ thể sẽ tiếp tục được nghiên cứu, xem xét và chỉ triển khai khi được cấp có thẩm quyền chấp thuận.

Theo định hướng của thành phố, việc điều chỉnh quy hoạch lần này không chỉ nhằm hình thành trục cảnh quan xanh dọc sông Hồng mà còn tạo cơ sở pháp lý cho việc lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, triển khai các dự án đầu tư xây dựng và quản lý đất đai, hoạt động xây dựng trong khu vực.

Quá trình thực hiện sẽ gắn với việc rà soát cụ thể từng địa bàn, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phát triển đô thị, bảo tồn các giá trị văn hóa, sắp xếp dân cư và an toàn phòng, chống lũ.