Bộ Xây dựng đang thẩm định dự thảo Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối Hà Nội. Trong nội dung nghiên cứu, hệ thống đường sắt kết nối Hà Nội với Lạng Sơn được xem xét theo hai hướng: tiếp tục cải tạo tuyến đang khai thác và đầu tư một tuyến mới Hà Nội – Đồng Đăng.

Tàu hàng liên vận quốc tế tại ga Đồng Đăng. Ảnh: HUY LỘC

Theo định hướng quy hoạch, việc nghiên cứu song song hai tuyến nhằm tạo cơ sở cho kế hoạch đầu tư hạ tầng đường sắt đồng bộ, đồng thời chủ động bố trí quỹ đất phát triển dọc hành lang giao thông trong tương lai.

Với tuyến đường sắt hiện hữu, dự thảo đề xuất tiếp tục duy trì hoạt động và nâng cấp một số đoạn để đáp ứng nhu cầu vận tải về sau. Điểm đầu được tính toán tại ga Hà Nội trong giai đoạn trước khi bàn giao tuyến xuyên tâm cho thành phố; hoặc tại ga Gia Lâm sau khi tuyến đường sắt vành đai phía Đông được xây dựng, đưa vào khai thác.

Đoạn tuyến nằm trong phạm vi nghiên cứu kéo dài khoảng 29km, kết thúc tại khu vực phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh. Tuyến đi qua các địa bàn Bồ Đề, Việt Hưng, Phù Đổng của Hà Nội và một số khu vực thuộc Bắc Ninh, gồm Từ Sơn, Đồng Nguyên, Tam Sơn, Tiên Du, Võ Cường, Kinh Bắc và Vũ Ninh.

Theo định hướng sơ bộ, đoạn từ ga Hà Nội đến ga Gia Lâm sẽ được chuyển đổi thành đường sắt đô thị. Trong khi đó, đoạn Gia Lâm – Bắc Ninh hiện sử dụng đường đơn, khổ lồng 1.000mm và 1.435mm, dự kiến được nâng cấp thành đường đôi, khổ ray tiêu chuẩn 1.435mm, đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật đường sắt cấp I.

Các ga Gia Lâm, Yên Viên, Từ Sơn, Lim, Bắc Ninh và Thị Cầu tiếp tục nằm trong danh mục ga thuộc khu vực đầu mối trên tuyến hiện hữu. Cầu, đường ngang và những công trình liên quan sẽ được nghiên cứu điều chỉnh phù hợp với quy mô kỹ thuật sau nâng cấp.

Đáng chú ý, phương án xây dựng tuyến Hà Nội – Đồng Đăng mới được nghiên cứu với tốc độ thiết kế lên tới 160km/h. Theo dự thảo, ga Gia Lâm là điểm đầu dành cho tàu khách, còn tàu hàng dự kiến xuất phát từ ga Yên Thường.

Phạm vi nghiên cứu của tuyến mới cũng dài khoảng 29km, đi qua các khu vực thuộc Hà Nội và Bắc Ninh trước khi tiếp tục hướng về phía Bắc. Từ ga Gia Lâm và ga Yên Thường, tuyến dự kiến chạy về phía bên trái các trục đường Ngô Gia Tự, Hà Huy Tập và Trần Phú, đồng thời sử dụng chung hành lang với tuyến đường sắt hiện hữu trong một đoạn.

Đến khu vực gần phía Nam ga Bắc Ninh, thuộc phường Võ Cường, tuyến mới dự kiến chuyển hướng sang trái và tách khỏi hành lang đường sắt đang khai thác để đi theo hành lang riêng. Sau đó, tuyến đi qua các khu vực Vệ An, Thụ Ninh, Vạn An và Hòa Long, rồi vượt sông Cầu sang địa bàn tỉnh Bắc Giang trước đây.

Đây mới là phương án định hướng ban đầu. Vị trí và hướng tuyến cụ thể sẽ tiếp tục được nghiên cứu trong quá trình lập quy hoạch chi tiết hoặc ở giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi của dự án.

Về tiêu chuẩn kỹ thuật, tuyến mới được đề xuất xây dựng đường đôi, khổ ray 1.435mm, tốc độ thiết kế 160km/h. Đoạn nối ga Gia Lâm với ga Yên Viên, dài khoảng 6km, cũng dự kiến sử dụng đường đôi và khổ ray tương tự.

Đoạn kết nối này được định hướng sử dụng chung hành lang nhưng có hạ tầng riêng với tuyến đường sắt đô thị số 1 Hà Nội, nhằm tăng khả năng liên kết giữa các loại hình vận tải.

Một nội dung khác trong phương án là kết hợp nhiều dạng kết cấu trên cùng tuyến. Theo dự kiến, đường sắt sẽ xuất phát từ ga Gia Lâm và ga Yên Thường trên mặt đất, tiếp tục chạy trên mặt đất đến ga Tiên Du. Từ khu vực này, tuyến nâng dần cao độ và chuyển sang kết cấu trên cao đến hết phạm vi nghiên cứu.

Các ga được đề xuất trong khu vực đầu mối của tuyến mới gồm Gia Lâm, Yên Viên, Yên Thường và Tiên Du.

Việc hình thành tuyến đường sắt mới cùng phương án nâng cấp tuyến hiện hữu đang ở bước nghiên cứu, quy hoạch. Những thông số về hướng tuyến, kết cấu và phạm vi xây dựng sẽ cần được tiếp tục rà soát, hoàn thiện trước khi xác định phương án đầu tư cụ thể.