Báo Pháp luật Việt Nam nhận được đơn cầu cứu khẩn cấp của bà Vũ Thị Thanh Hương, bà Trần Thị Thái Hòa và bà Vũ Thị Thanh Huyền, cùng trú tại số 35A đường Trường Chinh, phường Phương Liệt, TP Hà Nội, phản ánh những vướng mắc trong quá trình lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi thu hồi đất thực hiện Dự án Trục không gian Quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang và tái thiết đô thị theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT), đoạn từ đường Vành đai 1 đến nút giao Cầu Giẽ.

Theo nội dung đơn, gia đình đã sinh sống ổn định tại khu đất từ khoảng những năm 1990. Trên đất có căn nhà 4 tầng, hiện là nơi cư trú của 3 gia đình nhỏ với tổng cộng 10 nhân khẩu. Việc thu hồi toàn bộ diện tích đất ở khiến các thành viên lo lắng về nơi ở, sinh kế và khả năng ổn định cuộc sống sau khi bàn giao mặt bằng.

Thu hồi toàn bộ đất ở, 3 gia đình với 10 nhân khẩu và nỗi lo sinh kế,  tái định cư

Theo nội dung đơn và tài liệu gia đình cung cấp thể hiện, ngày 4/8/2026, UBND phường Phương Liệt ban hành Thông báo số 536/TB-UBND về việc thu hồi đất để thực hiện giải phóng mặt bằng Dự án Trục không gian Quốc lộ 1A.

Thông báo đề cập diện tích lối đi chung khoảng 9,3m² của bà Vũ Thị Thanh Hương và bà Nguyễn Thị Hoa tại địa chỉ số 35A+35B đường Trường Chinh, phường Phương Liệt. Phần đất này được xác định theo trích đo địa chính phục vụ công tác giải phóng mặt bằng.

Bên cạnh đó, phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với hộ bà Vũ Thị Thanh Hương thể hiện tổng diện tích đất đang sử dụng là 53,10m², thuộc thửa đất số 20, tờ bản đồ số 5H-1-17. Diện tích trong chỉ giới giải phóng mặt bằng là 53,10m², đồng nghĩa toàn bộ phần đất ở được kê khai trong phương án thuộc phạm vi thu hồi.

Trong đơn bà Hương cho biết bà là người đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số DG 679632. Tuy nhiên, tại địa chỉ này không chỉ có gia đình bà Hương mà còn có gia đình bà Vũ Thị Thanh Huyền và chồng cùng các thành viên khác sinh sống.

Bà Huyền và chồng đã đăng ký kết hôn hợp pháp từ năm 2008, có 3 người con đã hình thành một gia đình riêng, sinh sống ổn định tại địa chỉ nêu trên trong thời gian dài.

Gia đình cho rằng, nếu chỉ căn cứ vào người đứng tên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mà chưa xem xét đầy đủ số nhân khẩu, quá trình cư trú thực tế và các điều kiện pháp lý của từng hộ thì có thể ảnh hưởng đến việc xác định chính sách tái định cư.

Từ đó, gia đình bà Hương đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét bố trí 3 suất đất ở tái định cư hoặc áp dụng chính sách tái định cư tương ứng nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định.

Giá đất bồi thường và tài sản trên đất: Vì sao người dân chưa đồng thuận?

Một trong những nội dung trọng tâm được gia đình bà Hương phản ánh là cách xác định vị trí đất và đơn giá bồi thường.

Theo phương án bồi thường, hỗ trợ do UBND phường Phương Liệt lập, diện tích 53,10m² đất ở của gia đình được áp vào vị trí 4 đơn giá 59.914.000 đồng/m², hệ số 2, tương ứng tổng số tiền bồi thường về đất là 6.362.866.800 đồng. còn lối đi – sân chung của hai nhà ra đường Trường Chinh phường không đền bù.

Tuy nhiên, gia đình cho rằng việc xác định vị trí thửa đất trong phương án dự thảo chưa phản ánh đầy đủ điều kiện thực tế về lối đi vì đất ở và lối đi – sân chung do bố mẹ bà Hương bỏ tiền mua cùng thời điểm 1990 đã được UBND phường Phương Liệt xác nhận là đúng.

Bởi thửa đất của gia đình bà Hương có vị trí tiếp giáp, kết nối với lối đi riêng và đường Trường Chinh có điều kiện kinh doanh, giao thông thuận lợi.

Do đó, gia đình đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra điều kiện áp dụng vị trí 1, cơ chế đối với vị trí bị che khuất, hệ số K = 2 và mức giảm trừ do che khuất K = 0,9. Trên cơ sở đó, gia đình tự xác định giá trị bồi thường về đất theo phương án đề nghị là 15.770.700.000 đồng.

Ngoài giá đất, gia đình còn đề nghị kiểm tra việc bồi thường đối với phần diện tích lối đi chung là 9,3m². Lối đi này không phải là lối đi công cộng do nhà nước hay xã phường đầu tư.

Theo Thông báo số 536/TB-UBND, phần diện tích này có liên quan đến quyền sử dụng của bà Vũ Thị Thanh Hương và bà Nguyễn Thị Hoa.

Gia đình bà Hương đề nghị xem xét quyền được bồi thường đối với 1/2 diện tích lối đi chung- sân chung, tương ứng 4,65m².

Bên cạnh đó, gia đình đề nghị việc áp dụng tỷ lệ bồi thường đối với tầng 3 của căn nhà. Tầng 3 cũng xây dựng có kết cấu chất liệu bằng bê tông cốt thép.

Bởi theo phương án dự thảo, công trình nhà xây cao 4 tầng của gia đình được kiểm đếm, xác định giá trị bồi thường theo từng tầng. Trong đó, tầng 1 và tầng 2 được tính bồi thường 100%, riêng tầng 3, diện tích 51,20m², được áp dụng tỷ lệ 50%, tương ứng số tiền 167.129.600 đồng. Tầng 4 được áp dụng bồi thường 20% như vậy bồi thường tầng 3 và tầng 4 quá thiệt thòi , do bị giảm trừ từ 50 đến 80% giá áp dụng đền bù, không đúng với nghị quyết của thành phố và Quốc hội.

Trao đổi với Báo Pháp luật Việt Nam, gia đình không đồng thuận với cách tính này, hiện trạng công trình, kết cấu xây dựng, hồ sơ kiểm đếm, nguồn gốc sử dụng đất cũng như căn cứ pháp lý để áp dụng tỷ lệ bồi thường 50%.

Bởi theo tính toán của gia đình, nếu tầng 3 đáp ứng điều kiện được bồi thường 100%, giá trị bồi thường đối với hạng mục này sẽ là 334.259.200 đồng.

Người dân đề nghị công khai căn cứ pháp lý

Theo phương án bồi thường của UNND phường Phương Liệt đã ra thông báo: hỗ trợ và tái định cư thể hiện tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ được xác định là 7.216.865.260 đồng.

Trong đó, bồi thường, hỗ trợ về đất là 6.362.866.800 đồng; bồi thường, hỗ trợ về công trình trên đất là 843.998.460 đồng và chi phí di chuyển tài sản là 10.000.000 đồng.

Ngoài ra, phương án còn thể hiện khoản hỗ trợ thuê nhà tạm cư 90.000.000 đồng và các mức thưởng tiến độ bàn giao mặt bằng tùy theo thời điểm thực hiện.

Trong khi đó, theo đơn cầu cứu khẩn cấp, gia đình tự tính toán tổng giá trị bồi thường và đề nghị được kiểm tra, xác định lại ở mức 16.792.091.924 đồng.

So với tổng số tiền bồi thường, hỗ trợ 7.216.865.260 đồng trong phương án dự thảo, số tiền gia đình đề nghị cao hơn khoảng 9,575 tỷ đồng.

Từ đó, gia đình đề nghị cơ quan chức năng rà soát toàn bộ phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; kiểm tra lại việc xác định vị trí đất, đơn giá đất, hệ số điều chỉnh; tính bổ sung phần đền bù đối với diện tích lối đi chung - sân chung; kiểm tra căn cứ áp dụng tỷ lệ 50% đối với tầng 3 và xem xét điều kiện tái định cư đối với 3 gia đình nhỏ với 10 nhân khẩu.

Đồng thời, người làm đơn đề nghị trong thời gian các nội dung phản ánh chưa được kiểm tra, giải quyết đầy đủ, cơ quan có thẩm quyền cân nhắc việc triển khai các bước tiếp theo liên quan đến phê duyệt phương án, chi trả và bàn giao mặt bằng, nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện kéo dài.

Bởi việc xác định vị trí và đơn giá bồi thường đối với thửa đất của bà Vũ Thị Thanh Hương đã phù hợp với hồ sơ pháp lý, hiện trạng sử dụng đất và quy định hiện hành hay chưa? Căn cứ nào để áp dụng tỷ lệ bồi thường 50% đối với tầng 3 của căn nhà? Quyền sử dụng đối với phần diện tích lối đi – sân chung 9,3m² đã được xác định đầy đủ? Và quan trọng hơn, chính sách tái định cư sẽ được giải quyết như thế nào đối với 3 gia đình nhỏ, 10 nhân khẩu đang sinh sống tại nơi bị thu hồi toàn bộ đất ở?

Đây là những vấn đề cần được UBND phường Phương Liệt làm rõ:  phương án dự thảo chi tiết số 21 do Ban GPMB cơ sở lập, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của tập thể Lãnh đạo UBND phường Phương Liệt (trực tiếp là ông Nguyễn Kim Sơn - Phó Chủ tịch UBND phường ký văn bản Thông báo số 536/TB-UBND) đã bộc lộ 06 dấu hiệu sai phạm, khuất tất thực địa, có thể dẫn đến hệ quả đặc biệt nghiêm trọng, đơn vị lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cùng các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, đối chiếu và trả lời trên cơ sở hồ sơ pháp lý, kết quả kiểm đếm và tình trạng sử dụng đất thực tế.

Một dự án hạ tầng đô thị có ý nghĩa đối với sự phát triển của Thủ đô cần được triển khai đúng tiến độ, đúng pháp luật. Song, tiến độ giải phóng mặt bằng cũng phải đi đôi với việc bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, đặc biệt là quyền có chỗ ở và ổn định cuộc sống sau khi Nhà nước thu hồi đất nhất là trường hợp gia đình có thân nhân thờ cúng Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Gái và hai liệt sĩ Trần Ngọc Nhuận và Trần Minh Đức.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục tìm hiểu và tiếp tục ghi nhận ý kiến của UBND phường Phương Liệt và các cơ quan liên quan để thông tin khách quan, đa chiều đến bạn đọc.