Rủi ro từ khối tài sản tồn kho chưa xử lý sau phán quyết pháp lý

Sự đổ vỡ trong quan hệ hợp tác với đối tác thương mại điện tử hàng đầu nước Mỹ để lại những di chứng nặng nề trên bảng cân đối kế toán của Công ty Cổ phần Sản xuất kinh doanh và Xuất nhập khẩu Bình Thạnh (Gilimex, mã chứng khoán GIL). Theo chia sẻ từ ban lãnh đạo tại kỳ họp Đại hội đồng cổ đông năm 2023, doanh nghiệp vẫn đang tồn đọng khoảng 800 tỷ đồng hàng hóa liên quan đến Amazon. Việc xử lý khối tài sản này gặp nhiều trở ngại do 90% trong số đó là thành phẩm được sản xuất theo quy chuẩn đặc thù của đối tác, khiến việc tìm kiếm đầu ra thay thế trở nên vô cùng khó khăn.

Vấn đề càng trở nên phức tạp khi báo cáo tài chính bán niên năm 2026 ghi nhận ý kiến ngoại trừ từ đơn vị kiểm toán độc lập. Kiểm toán viên cho biết không thể thu thập đủ cơ sở để ước tính tổn thất và xác định giá trị thuần có thể thực hiện được của số hàng hóa trên, dẫn đến việc doanh nghiệp chưa tiến hành trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Rủi ro này treo lơ lửng trên báo cáo tài chính bởi nếu giá trị thu hồi thực tế thấp hơn giá trị sổ sách, công ty buộc phải thực hiện bút toán dự phòng, tác động tiêu cực trực tiếp đến chỉ tiêu lợi nhuận và làm suy giảm quy mô vốn chủ sở hữu.

Ngay sau các phán quyết bất lợi tại thị trường Mỹ, bộ máy điều hành cấp cao của Gilimex đã trải qua sự xáo trộn lớn. Công ty tiến hành miễn nhiệm bà Nguyễn Thị Minh Hiếu khỏi vị trí Giám đốc tài chính kiêm Kế toán trưởng từ ngày 22/9/2026. Một tháng sau, ngày 20/10/2026, bà Phạm Thị Ánh Nguyệt cũng chính thức rời khỏi ghế Tổng giám đốc, đánh dấu sự chuyển giao quyền lực trong giai đoạn doanh nghiệp tái cấu trúc mô hình kinh doanh.

Bất động sản khu công nghiệp và áp lực đòn bẩy tài chính

Hướng đi mới của Gilimex đặt trọng tâm vào lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp với bốn dự án lớn tại Huế, Nghĩa Hưng, Thuận Thành và Vĩnh Long. Để nuôi tham vọng này, Đại hội đồng cổ đông năm 2026 đã thông qua ngân sách đầu tư 1.000 tỷ đồng, đồng thời lên kế hoạch vay ngân hàng 3.500 tỷ đồng và phát hành thêm cổ phiếu thu về gần 508 tỷ đồng để cấp vốn hoạt động. Trong số tiền dự kiến huy động từ cổ đông, 500 tỷ đồng được phân bổ để góp thêm vào Công ty Cổ phần Khu công nghiệp Gilimex. Tuy nhiên, thị giá cổ phiếu GIL lao dốc về mức 9.000 đồng, thấp hơn mức giá chào bán 10.000 đồng, đang tạo ra rào cản lớn cho đợt gọi vốn này.

Tính đến ngày 30/9/2026, hàng tồn kho của doanh nghiệp phình to lên mức 2.720,9 tỷ đồng, tăng 42% so với đầu năm và chiếm gần 60% tổng tài sản. Lượng tồn kho này không chỉ bao gồm thành phẩm và nguyên vật liệu thông thường mà đang chôn vùi hàng ngàn tỷ đồng tại các dự án bất động sản. Điển hình là Khu công nghiệp Thuận Thành ghi nhận 624,8 tỷ đồng, Khu công nghiệp Huế 589,4 tỷ đồng và Khu công nghiệp Nghĩa Hưng 300,7 tỷ đồng.

Sự phình to của tài sản tồn kho đi kèm với tình trạng suy kiệt dòng tiền từ hoạt động kinh doanh cốt lõi. Chín tháng đầu năm 2026, dòng tiền kinh doanh của Gilimex tiếp tục âm 738,9 tỷ đồng, cao hơn mức âm 481,3 tỷ đồng của cùng kỳ. Dữ liệu tài chính cho thấy đây đã là năm thứ năm liên tiếp doanh nghiệp rơi vào tình trạng hoạt động kinh doanh không tạo ra dòng tiền dương. Để bù đắp sự thiếu hụt, công ty gia tăng vay nợ khiến dư nợ vay ngắn và dài hạn vọt lên mức 1.545 tỷ đồng, tăng 59,1% so với đầu năm, đẩy áp lực chi phí lãi vay lên cao trong bối cảnh các dự án khu công nghiệp vẫn đang trong chu kỳ đầu tư, chưa bước vào giai đoạn hái quả.