Quy hoạch không gian mặt nước thành hai phân khu riêng biệt

Ngày 1/7, ông Sầm Long Giang, Phó giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ, cho biết địa phương đang lập đề án trị giá gần 30 tỷ đồng.

Kế hoạch này tập trung vào việc bảo vệ tập quán kinh doanh trên sông cùng đời sống của giới thương hồ tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Qua đó, thành phố kỳ vọng xây dựng một điểm đến du lịch đặc thù, đồng thời bảo đảm nguồn sinh kế lâu dài cho các tiểu thương và hệ thống dịch vụ liên quan.

Phạm vi nghiên cứu của đề án được xác định dọc theo đoạn sông Cần Thơ nối từ bến Ninh Kiều đến khu vực chợ nổi Cái Răng với chiều dài khoảng 3 km và bề rộng từ 150 m đến 200 m.

Toàn bộ hiện trạng của chợ nổi, cảnh quan dọc hai bờ sông cùng hệ thống 7 cây cầu nằm trong khu vực đều được đưa vào diện nghiên cứu. Theo định hướng, không gian mặt nước tại đây sẽ được chia thành các phân khu chức năng cụ thể:

Vùng lõi bảo tồn: Đây là nơi bố trí neo đậu và giao thương cho các ghe thương hồ có trọng tải lớn. Nhằm giảm tác động của sóng lớn, tránh nguy cơ ùn tắc và bảo vệ hoạt động mua bán truyền thống, khu vực này dự kiến sẽ hạn chế các phương tiện du lịch sử dụng động cơ tiếp cận quá gần.

Vùng đệm dịch vụ du lịch: Khu vực này sẽ sắp xếp tuyến di chuyển riêng cho tàu chở khách, bố trí các điểm dừng chân và cụm tiện ích nổi. Các công trình tại đây được định hướng thiết kế theo kiến trúc sinh thái, sử dụng vật liệu phù hợp với cảnh quan tự nhiên để phục vụ nhu cầu ẩm thực, ngắm cảnh và trải nghiệm văn hóa sông nước của du khách. Thành phố dự kiến sẽ kêu gọi nguồn vốn đầu tư xã hội hóa vào phân khu này.

Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ thông tin thêm, nguồn doanh thu khai thác từ hạ tầng và dịch vụ du lịch sẽ được tính toán để tái đầu tư cho công tác vệ sinh môi trường, duy tu cảnh quan và bảo tồn chợ nổi.

Đề án hướng tới việc cân bằng quyền lợi giữa các nhóm đối tượng bao gồm: người dân địa phương, thương hồ, doanh nghiệp lữ hành và khách du lịch.

Kế hoạch lập đề án dự kiến diễn ra trong vòng 3 năm và định hướng phát triển sau khi được phê duyệt sẽ được triển khai thực hiện với tầm nhìn kéo dài đến năm 2050.

Thách thức suy giảm giao thương sau hơn một thế kỷ hoạt động

Chợ nổi Cái Răng được hình thành cách đây hơn một thế kỷ, tọa lạc trên tuyến giao thương đường thủy huyết mạch sông Cần Thơ - kênh Xáng Xà No, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối thương mại với các tỉnh miền Tây.

Trong nhiều thập kỷ, nơi đây từng là điểm tập kết sầm uất của các loại ghe thuyền buôn bán nông sản, giữ vai trò quan trọng đối với đời sống kinh tế và xã hội của người dân địa phương.

Vào năm 2016, chợ nổi Cái Răng đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Tuy nhiên, trong vòng hơn 10 năm trở lại đây, hoạt động của chợ nổi có dấu hiệu suy giảm rõ rệt.

Trước đó, vào năm 2016, thành phố Cần Thơ từng phê duyệt một đề án bảo tồn có tổng kinh phí 63 tỷ đồng với các hạng mục như bố trí tàu gom rác, di dời 40 bè nổi, trợ vốn cho hàng trăm hộ dân phát triển sản phẩm du lịch, và tổ chức các thuyền bán hàng quà lưu niệm, ẩm thực trên sông.

Sau giai đoạn này, địa phương tiếp tục đầu tư thêm 35 tỷ đồng để xây dựng bến bãi, cầu tàu, điểm dừng chân và bến bốc dỡ hàng hóa tại khu vực chợ nổi.

Dù vậy, hoạt động thương mại vẫn giảm sút dẫn đến làn sóng nhiều tiểu thương rời đi.

Lĩnh vực du lịch tại đây dù có phát triển nhưng vẫn thiếu tính tổ chức bài bản, sản phẩm trải nghiệm còn đơn điệu và chưa khai thác hết các giá trị văn hóa đặc trưng.

Từ quy mô khoảng 500 đến 600 ghe tàu hoạt động nhộn nhịp trước đây, chợ nổi lớn nhất miền Tây hiện chỉ còn duy trì khoảng 250 đến 300 phương tiện.

Đáng chú ý, phần lớn số lượng tàu thuyền hiện tại chủ yếu là phương tiện chuyển sang kinh doanh dịch vụ đưa đón khách tham quan, phục vụ ăn uống hoặc bán trái cây cho khách du lịch.