Trong chiều nay (10/11), tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khoá XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở hội trường về Dự án Luật Văn bản quy phạm pháp luật.

Những vấn đề về an ninh pháp lý, kỷ luật quy trình, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và kiểm soát quyền lực trong xây dựng pháp luật đã nhận được sự quan tâm của các đại biểu tại nghị trường.

Góp ý vào các nội dung cụ thể để tháo gỡ điểm nghẽn thực tiễn, đại biểu Phạm Thị Minh Huệ (Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ) bày tỏ sự thống nhất cao với tên gọi của luật và việc bổ sung các quy định về tổ chức thi hành pháp luật.

Tuy nhiên, về quy định giao quy định chi tiết và không giao lại tại điểm b khoản 1 Điều 8, đại biểu cảnh báo cụm từ ngoại trừ "trừ trường hợp luật có quy định khác" nếu không kiểm soát chặt sẽ trở thành kẽ hở để các cơ quan tiếp tục "phân tầng" văn bản hướng dẫn (luật giao Chính phủ, nghị định lại tiếp tục ủy quyền cho bộ trưởng ban hành thông tư hướng dẫn chi tiết thêm một tầng), làm chậm hiệu lực thi hành và gây khó khăn cho đối tượng áp dụng.

Do đó, đại biểu đề nghị quy định việc giao quy định chi tiết phải được xác định rõ ràng, cụ thể trong luật, nghị quyết của Quốc hội không được tiếp tục giao lại cho cơ quan cấp dưới nếu không thuộc thẩm quyền.

Về hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật, đại biểu Phạm Thị Minh Huệ cho rằng quy định hiện hành là cần thiết để bảo đảm tính ổn định, nhưng nếu đối chiếu cứng nhắc sẽ bỏ lỡ cơ hội pháp lý để tháo gỡ điểm nghẽn trong các lĩnh vực an sinh xã hội, hỗ trợ doanh nghiệp, miễn giảm thuế, phí, lệ phí hoặc khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh.

Đại biểu đề nghị điều chỉnh khoản 2 và bổ sung khoản 3 Điều 68 theo hướng: văn bản quy phạm pháp luật không được quy định hiệu lực trở về trước đối với các trường hợp quy định trách nhiệm pháp lý mới hoặc nghĩa vụ tài chính,hành chính mới gây bất lợi.

Đồng thời cho phép áp dụng hiệu lực trở về trước đối với các cơ chế miễn giảm, gia hạn nghĩa vụ tài chính, hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội hoặc làm phát sinh quyền, lợi ích hợp pháp có lợi cho tổ chức, cá nhân nếu được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề xuất siết chặt trách nhiệm pháp lý đối với công tác hợp nhất văn bản, yêu cầu cơ quan chủ trì hợp nhất phải chịu trách nhiệm và kịp thời đính chính trong thời hạn 3 ngày làm việc nếu phát hiện sai lệch so với văn bản gốc.

Tham gia đóng góp ý kiến về nguyên tắc xây dựng pháp luật, đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn ĐBQH thành phố Đà Nẵng) tập trung phân tích quy định về việc 5 bộ luật (Dân sự, Hình sự, Tố tụng dân sự, Tố tụng hình sự, Tố tụng hành chính) có giá trị chi phối, định hướng khi ban hành pháp luật khác.

Đại biểu chỉ ra rằng quy định này có điểm mâu thuẫn với nguyên tắc thượng tôn Hiến pháp quy định tại Điều 119 Hiến pháp 2013 (Hiến pháp là đạo luật cơ bản có hiệu lực pháp lý cao nhất), đồng thời dễ gây xung đột với Điều 4 (xếp các luật đều cùng một thứ bậc hiệu lực) và khoản 4 Điều 71 (ưu tiên áp dụng pháp luật chuyên ngành).

Đại biểu đề nghị chỉnh lý khoản 7 Điều 5 theo hướng xác định đây là nguyên tắc rà soát, tính chính thống khi soạn thảo; đồng thời khẳng định 5 bộ luật trên có tính nền tảng trong lĩnh vực tương ứng, khi luật khác có quy định đặc thù khác thì phải thuyết minh rõ lý do trong hồ sơ và trình Quốc hội xem xét quyết định.

Để thể chế hóa đầy đủ Quy định số 178-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm trong công tác xây dựng pháp luật, đại biểu Nguyễn Phi Hùng kiến nghị bổ sung báo cáo giải trình riêng bắt buộc đối với các ý kiến không được tiếp thu (nhất là ý kiến cảnh báo nguy cơ tham nhũng từ Thanh tra Chính phủ, Bộ Công an) để Quốc hội và cơ quan thẩm tra kiểm soát chặt chẽ.

Cụ thể hóa cơ chế xem xét miễn trừ trách nhiệm pháp lý tại Điều 81 đối với cán bộ, công chức tham mưu soạn thảo khi đã tuân thủ đúng quy trình, thẩm quyền, không có động cơ vụ lợi, nhằm bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

"Đồng thời, khôi phục báo cáo tổng kết thi hành pháp luật và nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế thành tài liệu bắt buộc trong hồ sơ trình thẩm định, thẩm tra (chỉnh lý khoản 2 Điều 37 và khoản 3 Điều 40), nhằm khắc phục tình trạng lồng ghép chung gây cồng kềnh, hình thức", Đại biểu Nguyễn Phi Hùng nhấn mạnh.