Thích ứng với vị thế mới

Từ ngày 30/4/2026, Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo Nghị quyết số 30/2026/QH16 của Quốc hội.

Đây không chỉ là thay đổi về tổ chức hành chính, mà còn mở ra giai đoạn phát triển mới cho một địa phương có nền công nghiệp lớn, dân số đông, vị trí kết nối chiến lược và dư địa tăng trưởng rộng.

Thành phố Đồng Nai được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của tỉnh Đồng Nai. Với diện tích hơn 12.700 km², dân số gần 4,5 triệu người, Đồng Nai trở thành một trong những đô thị trực thuộc Trung ương có quy mô lớn.

Thành phố Đồng Nai giáp Thành phố Hồ Chí Minh, Lâm Đồng, Tây Ninh và Vương quốc Campuchia; đồng thời sở hữu hệ thống giao thông gồm đường bộ, đường sắt, hàng không, hàng hải và đường thủy nội địa.

Quy mô lớn tạo ra lợi thế, nhưng cũng đặt ra sức ép quản trị. Một thành phố trực thuộc Trung ương không thể vận hành bằng tư duy quản lý của một tỉnh công nghiệp truyền thống.

Đồng Nai phải chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị đô thị hiện đại; từ phát triển theo từng khu vực riêng lẻ sang mô hình đa trung tâm; từ tăng trưởng theo chiều rộng sang phát triển có chất lượng, gắn với hạ tầng, môi trường và đời sống người dân.

Trong bối cảnh Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, yêu cầu quản trị đô thị của Đồng Nai càng gắn chặt với nhiệm vụ cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Một đô thị trực thuộc Trung ương muốn phát triển nhanh và bền vững cần tạo được không gian thuận lợi để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Theo ông Nguyễn Kim Long, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Đồng Nai, địa phương sẽ tập trung vào các nhóm nhiệm vụ lớn gồm nâng cấp hạ tầng, phát triển đô thị hiện đại, tạo động lực tăng trưởng mới và nâng cao chất lượng đời sống người dân.

Trong đó, Đồng Nai ưu tiên các công trình gắn với sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc, vành đai, trục kết nối liên vùng và hệ thống đô thị động lực.

Cũng theo ông Nguyễn Kim Long, phát triển đô thị không chỉ là mở rộng quy mô, mà quan trọng hơn là nâng chất lượng quản trị và chất lượng phục vụ người dân.

Vì vậy, Đồng Nai sẽ đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, hoàn thiện quy hoạch, tổ chức phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, đồng bộ và bền vững.

Thách thức lớn của Đồng Nai là sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các khu vực sau sáp nhập. Bên cạnh các đô thị trung tâm, khu công nghiệp phát triển nhanh, nhiều địa bàn vùng xa, vùng nông thôn, khu vực giáp biên vẫn còn khó khăn về hạ tầng và dịch vụ xã hội.

Khoảng cách về thu nhập, giáo dục, y tế, nhà ở, giao thông nếu không được thu hẹp sẽ trở thành lực cản của quá trình đô thị hóa.

Tiến sĩ Đặng Công Tráng, Viện trưởng Viện Khoa học Pháp luật và Trọng tài Quốc tế, cho rằng, Đồng Nai cần sớm chuyển đổi từ mô hình quản trị nông thôn sang quản trị đô thị.

Theo ông, sự chênh lệch phát triển giữa các khu vực sau sáp nhập đặt ra yêu cầu phát triển bao trùm, không để khoảng cách vùng miền trở thành rào cản cho tiến trình đô thị hóa.

Cùng với đó, hạ tầng đô thị và hạ tầng xã hội như giao thông nội đô, y tế, giáo dục, nhà ở xã hội, xử lý môi trường vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng dân số và quy mô đô thị.

Đây là thách thức lớn nếu Đồng Nai muốn bảo đảm chất lượng sống tương xứng với vị thế đô thị loại I, thành phố trực thuộc Trung ương.

Theo Tiến sĩ Đặng Công Tráng, mô hình đô thị đa trung tâm đòi hỏi bộ máy quản lý tinh gọn, phân cấp rõ ràng, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số và phương thức quản trị hiện đại. Nếu không, thành phố sẽ khó phát huy hiệu quả liên kết và điều phối phát triển vùng.

Nâng cấp chuỗi giá trị

Trong bức tranh phát triển mới, kinh tế tư nhân vừa đứng trước cơ hội lớn, vừa chịu sức ép đổi mới mạnh mẽ.

Những năm qua, doanh nghiệp tư nhân tại Đồng Nai đóng vai trò quan trọng trong sản xuất công nghiệp, thương mại, dịch vụ hỗ trợ, logistics và tạo việc làm. Khu vực này đóng góp lớn vào GRDP, ngân sách và giải quyết việc làm cho phần lớn lao động trên địa bàn.

Nghị quyết 68-NQ/TW đặt ra yêu cầu phát triển kinh tế tư nhân theo hướng thực chất hơn, coi doanh nghiệp là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Với Đồng Nai, tinh thần này cần được cụ thể hóa bằng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp quản trị, tiếp cận nguồn lực, đổi mới công nghệ và chuyển đổi mô hình tăng trưởng.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp tư nhân vẫn có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính hạn chế, trình độ quản trị chưa đồng đều.

Việc tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao còn khó khăn. Không ít doanh nghiệp mới tham gia chuỗi sản xuất ở các khâu gia công, lắp ráp, dịch vụ phụ trợ có giá trị gia tăng thấp.

Khi Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, tiêu chuẩn phát triển sẽ cao hơn. Cơ hội từ sân bay Long Thành, cảng Phước An, các tuyến cao tốc, đường vành đai, khu công nghiệp và hành lang logistics liên vùng sẽ mở ra không gian thị trường lớn. Nhưng cơ hội chỉ chuyển hóa thành giá trị khi doanh nghiệp đủ năng lực tham gia.

Doanh nghiệp Đồng Nai sẽ phải cạnh tranh với doanh nghiệp FDI có ưu thế về vốn, công nghệ, quản trị, cạnh tranh với doanh nghiệp trong nước đang đổi mới nhanh; đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn số, ESG, truy xuất nguồn gốc, lao động và môi trường.

Khi rào cản hành chính dần được gỡ bỏ, sân chơi rộng hơn nhưng áp lực đào thải cũng mạnh hơn.

Tiến sĩ Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho rằng thách thức lớn hiện nay không chỉ nằm ở ban hành chính sách, mà ở khả năng triển khai hiệu quả trong thực tiễn.

Theo ông, chất lượng thể chế phải được đo bằng sự hài lòng và tăng trưởng của người dân, doanh nghiệp. Khi môi trường kinh doanh minh bạch hơn, áp lực cạnh tranh cũng khắc nghiệt hơn. Doanh nghiệp nếu không nâng cấp quản trị sẽ bị bỏ lại ngay trên sân nhà.

Với Đồng Nai, thách thức phát triển kinh tế tư nhân gắn trực tiếp với thách thức phát triển thành phố. Nếu doanh nghiệp yếu, thành phố khó có nền kinh tế năng động.

Nếu môi trường đầu tư thiếu minh bạch, doanh nghiệp khó yên tâm mở rộng. Nếu thủ tục còn kéo dài, cơ hội kinh doanh sẽ bị bỏ lỡ.

Tinh thần của Nghị quyết 68 cũng đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ, từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm chi phí tuân thủ và bảo vệ quyền kinh doanh hợp pháp của doanh nghiệp.

Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu quản trị của Thành phố Đồng Nai trong giai đoạn mới, khi địa phương cần vừa nâng cao chất lượng đô thị, vừa tạo môi trường để kinh tế tư nhân phát triển đúng vai trò động lực.

Cải cách môi trường kinh doanh cần được xem là một phần quan trọng của quản trị đô thị và cũng là cách cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW tại Đồng Nai.

Với vị thế mới, Thành phố Đồng Nai có thêm động lực để nâng cấp nền hành chính phục vụ, công khai quy hoạch, minh bạch thủ tục đầu tư, giảm chi phí tuân thủ và bảo vệ tốt hơn quyền kinh doanh hợp pháp.

Đây là nền tảng để Đồng Nai hoàn thiện hạ tầng, thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao năng lực doanh nghiệp và vươn lên thành đô thị trung ương hiện đại, bền vững, có sức cạnh tranh cao.