Sự kiện NExT Forum 2026 diễn ra tại TP.HCM ngày 15/10 đã quy tụ hơn 1.000 lãnh đạo cấp cao từ hơn 200 doanh nghiệp thuộc 6 thị trường ASEAN. Tập trung vào chủ đề “Tăng tốc giữa biến động: Khát vọng & Thực lực”, diễn đàn phân tích sâu năng lực nội tại của tổ chức để biến chiến lược thành kết quả thực tế. Điểm nghẽn trong vận hành doanh nghiệp được làm rõ qua phần trình bày của ông Dongye Yang, Giám đốc Chương trình 10x1000 Tech for Inclusion thuộc Ant International (tập đoàn tài chính đứng sau nền tảng Alipay với hơn 1,3 tỷ người dùng).
Điểm nghẽn dịch chuyển từ máy móc sang con người
Dẫn số liệu báo cáo ngành, ông Dongye Yang phân tích việc áp dụng AI đã giúp năng suất của các lập trình viên phần mềm tăng trung bình 92%. Một nhân sự từng viết 100 dòng mã mỗi ngày hiện có thể tạo ra hàng nghìn dòng. Dù vậy, bộ máy tổ chức lại không ghi nhận tốc độ tương đương. Các dự án không hoàn thành sớm hơn và sản phẩm không được đưa ra thị trường nhanh hơn.
Nguyên nhân là rào cản vận hành đã dịch chuyển hoàn toàn. Công nghệ giúp khâu thực thi công việc trở nên rẻ và nhanh chóng, khiến chi phí lớn nhất hiện tại dồn vào quá trình đi đến thống nhất. Một hợp đồng có thể được AI soạn thảo trong 5 phút, nhưng văn bản đó vẫn nằm trên bàn bộ phận pháp lý 3 ngày, qua bộ phận tuân thủ 3 ngày tiếp theo và phải qua nhiều bước phê duyệt để chỉnh sửa từng chi tiết nhỏ. Khi AI thiết kế xong một sản phẩm trong một tuần, tổ chức vẫn cần sự đồng ý của bộ phận kỹ thuật, chuỗi cung ứng, kiểm chứng khách hàng và một cuộc họp hàng chục người để chốt thời điểm ra mắt.
Nguồn lực khan hiếm nhất lúc này không phải là vốn hay nhân tài, mà chính là sự đồng thuận nội bộ.
Tái định vị ba vai trò cốt lõi của nhân sự
Khi máy móc tiếp quản việc thực thi, nhân sự cần tiến lên các vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị để xác định việc cần làm và lý do thực hiện. Tại hệ thống thanh toán xuyên biên giới của Ant International, AI đang xử lý lượng lớn giao dịch, phát hiện gian lận và kiểm tra rủi ro liên tục. Lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không nằm ở việc sở hữu công cụ AI ưu việt hơn, mà ở đội ngũ nhân sự tập trung vào ba lĩnh vực máy móc không thể thay thế:
Thứ nhất, Kiến trúc sư kiến tạo sự đồng thuận (Consensus Architect). Công cụ phân tích đưa ra câu trả lời, nhưng không thể khiến đội ngũ tin tưởng và chịu trách nhiệm về kết quả đó. Kỹ năng của nhà quản trị là thiết kế các cuộc hội thoại, chuyển đổi từ việc ra quyết định cá nhân sang đồng thuận tập thể.
Thứ hai, Người quản lý ngữ cảnh (Context Curator). Dữ liệu báo cáo khối lượng giao dịch sụt giảm 20% chỉ là bề nổi. Con người cung cấp ngữ cảnh để xác định nguyên nhân là yếu tố mùa vụ, đối thủ cạnh tranh hay thay đổi quy định pháp luật. Việc lưu giữ lý do đằng sau các quyết định giúp doanh nghiệp tránh "chứng mất trí nhớ tổ chức", duy trì tính liền mạch khi nhân sự biến động.
Thứ ba, Người giữ gìn lương tri (Conscious Keeper). AI tối ưu hóa mọi thứ ở tốc độ cao nhất và định lượng tốc độ thực thi chứ không phân định ranh giới đạo đức. Khi thuật toán đề xuất ngừng cho vay tại khu vực có tỷ lệ vỡ nợ cao, lãnh đạo phải là người quyết định việc đó có đi ngược lại sứ mệnh hỗ trợ cộng đồng hay không.
Thiết kế lại tổ chức lấy con người làm trung tâm
Thực tế có nhiều tổ chức vấp ngã vì chi hàng triệu USD mua công cụ đắt tiền nhưng giữ nguyên cơ cấu quản lý cũ. Công nghệ không thể chuyển hóa thành năng lực tổ chức nếu hệ thống vẫn đánh giá nhân viên bằng khối lượng công việc đầu ra thay vì hiệu quả tư duy chiến lược.
Để phát huy thực lực, các doanh nghiệp phải thiết kế lại quy trình quản trị. Điều này yêu cầu các quyết định đưa ra phải ưu tiên sự đồng thuận, hệ thống khen thưởng đánh giá dựa trên kết quả tập thể và môi trường làm việc cởi mở để nhân viên đưa ra các góc nhìn đa chiều.
Với thị trường Việt Nam và khu vực ASEAN, lực lượng lao động trẻ, chủ động tiếp thu kiến thức và không bị giới hạn bởi tư duy vận hành cũ là một lợi thế lớn. Đặc điểm này cho phép các doanh nghiệp tiến thẳng đến mô hình hợp tác linh hoạt giữa người và máy. Tương lai của quản trị không được quyết định bằng hệ thống AI tiên tiến đến đâu, mà bằng mức độ thích ứng và khả năng kiến tạo ý nghĩa của chính những nhân sự làm chủ hệ thống đó.
