Dự thảo đề xuất các mức phạt tiền rất mạnh, kết hợp nhiều biện pháp khắc phục hậu quả nhằm siết chặt quản lý trước tình trạng lừa đảo công nghệ cao, mua bán dữ liệu và phát tán tin giả diễn biến phức tạp.

Theo Tờ trình của cơ quan soạn thảo, quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ đang kéo theo những thách thức mới về an ninh mạng khi các hành vi vi phạm có chiều hướng ngày càng tinh vi, nghiêm trọng.

Thời gian qua, Bộ Công an đã trực tiếp phát hiện, điều tra và xử lý hàng chục vụ chiếm đoạt, mua bán tài sản cá nhân với quy mô lên tới hàng chục triệu dữ liệu.

Điển hình như vụ mua bán 2,2 triệu dữ liệu cá nhân vào tháng 11/2022; vụ thu thập, mua bán trái phép thông tin của hơn 1 triệu người vào tháng 3/2023; và đặc biệt là vụ triệt phá đường dây mua bán gần 56 triệu dữ liệu cá nhân vào tháng 2/2025.

Ngoài ra, việc các quy định xử phạt hiện hành còn phân tán ở nhiều văn bản đã gây khó khăn cho công tác thực thi, đòi hỏi phải sớm hoàn thiện một khuôn khổ pháp lý thống nhất để bảo vệ quyền riêng tư cùng lợi ích hợp pháp của người dân.

Tại dự thảo lần này, cơ quan soạn thảo đề xuất chế tài nghiêm khắc đối với hành vi mua bán dữ liệu cá nhân và chuyển dữ liệu trái phép xuyên biên giới.

Cụ thể, mức phạt tiền tối đa đối với hành vi mua, bán dữ liệu cá nhân được tính bằng 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm. Trong trường hợp không xác định được khoản thu hoặc mức phạt tính theo khoản thu thấp hơn, mức phạt tối đa sẽ áp dụng lên tới 3 tỷ đồng.

Đối với hành vi vi phạm quy định về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới, tổ chức vi phạm có thể bị phạt tới 5% doanh thu của năm trước liền kề, hoặc áp dụng mức phạt tối đa 3 tỷ đồng nếu không có doanh thu hoặc mức phạt tính theo doanh thu thấp hơn.

Bên cạnh phạt tiền, dự thảo còn bổ sung các hình thức xử phạt phụ trợ như đình chỉ hoạt động có thời hạn, tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh, tịch thu tang vật, tài khoản số vi phạm, hoặc trục xuất người nước ngoài vi phạm.

Các biện pháp kỹ thuật bắt buộc cũng được áp dụng như buộc gỡ bỏ, xóa hoặc tiêu hủy thông tin, mã độc, tài khoản số, đồng thời buộc thực hiện đầy đủ quyền của chủ thể dữ liệu và chỉnh sửa các thông tin thu thập trái pháp luật.

Một điểm mới đáng chú ý khác của dự thảo là việc bổ sung chế tài xử lý đối với các hành vi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc công nghệ mới (như deepfake và AI tạo sinh) để giả mạo thông tin, lừa đảo hoặc bôi nhọ danh dự.

Dự thảo quy định phạt tiền từ 10 triệu đến 20 triệu đồng đối với hành vi dùng AI giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác, hoặc phát tán thông tin sai sự thật ảnh hưởng đến tổ chức, cá nhân.

Hành vi phát tán thông tin bịa đặt, mạo danh cá nhân, tổ chức để xúc phạm danh dự người khác sẽ bị phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng. Đối với các nền tảng mạng xã hội hoặc trang cộng đồng không thực hiện kiểm duyệt, ngăn chặn, loại bỏ các nội dung sai sự thật này, mức phạt đề xuất từ 20 triệu đến 30 triệu đồng, đi kèm hình thức phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động từ 1 đến 3 tháng.

Đồng thời, các hành vi chia sẻ thông tin gây ảnh hưởng đến an ninh trật tự, kích động tụ tập đông người, xuyên tạc uy tín chính quyền hoặc đăng thông tin sai sự thật về chủ quyền quốc gia cũng sẽ bị siết chặt.

Các cơ quan chức năng sẽ áp dụng biện pháp buộc gỡ xóa thông tin, buộc cải chính công khai hoặc xóa bỏ hoàn toàn các hội, nhóm vi phạm trên không gian mạng để ngăn chặn hậu quả tiếp tục lan rộng.