Tin90p.com - Đề xuất cấm trẻ dưới 16 tuổi dùng smartphone: Cần làm rõ ranh giới giữa bảo vệ và hạn chế quyền trẻ em

Đăng lúc: 2026-11-16 04:58:00 | Bởi: admin | Lượt xem: 1 | Chuyên mục: Pháp luật

Đề xuất cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng điện thoại thông minh đang thu hút sự quan tâm khi đặt ra bài toán bảo vệ trẻ trước những nguy cơ trên không gian mạng.

Tuy nhiên, việc hạn chế một thiết bị đã trở thành công cụ học tập, liên lạc phổ biến cũng đặt ra yêu cầu phải cân nhắc thận trọng về quyền tiếp cận thông tin, tính khả thi và trách nhiệm của các bên liên quan.

Từ lo ngại tác động của smartphone đến đề xuất cấm sử dụng

Điện thoại thông minh ngày càng hiện diện phổ biến trong đời sống của trẻ em. Không chỉ phục vụ liên lạc, thiết bị này còn được sử dụng để học trực tuyến, tra cứu tài liệu, tham gia các hoạt động giáo dục và kết nối với gia đình, bạn bè.

Tuy nhiên, cùng với những tiện ích đó là không ít nguy cơ. Trẻ em có thể tiếp xúc với nội dung bạo lực, thông tin sai lệch, hình ảnh không phù hợp; trở thành đối tượng của hành vi bắt nạt trực tuyến, lừa đảo hoặc bị dụ dỗ, xâm hại thông qua các nền tảng mạng.

Tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đoàn Đồng Tháp) đã đề nghị Chính phủ nghiên cứu cấm trẻ em từ 16 tuổi trở xuống sử dụng điện thoại thông minh.

Đại biểu cũng nêu quan điểm không nên để học sinh mang điện thoại thông minh vào lớp học.

Đề xuất này xuất phát từ mối quan tâm về khả năng tự kiểm soát của trẻ trước những nội dung và tác động tiêu cực trên môi trường số.

Dù vậy, cần phân biệt rõ giữa việc hạn chế sử dụng điện thoại trong một số môi trường, thời điểm nhất định với việc cấm trẻ sử dụng smartphone trên phạm vi rộng.

Đây là hai biện pháp có mức độ can thiệp khác nhau và kéo theo những hệ quả pháp lý, xã hội không giống nhau.

Bảo vệ trẻ em không đồng nghĩa với tước đi quyền tiếp cận thông tin

Một trong những vấn đề cần được cân nhắc khi xây dựng chính sách là quyền tiếp cận thông tin của trẻ em.

Theo quy định tại Điều 16 Luật Trẻ em năm 2016, trẻ em có quyền tiếp cận thông tin và tham gia hoạt động xã hội phù hợp với độ tuổi, mức độ trưởng thành và nhu cầu của mình.

Bên cạnh đó, Điều 33 của Luật này quy định về quyền được tiếp cận thông tin và tham gia hoạt động xã hội của trẻ em.

Trong môi trường số, điện thoại thông minh là một trong những phương tiện giúp trẻ thực hiện các quyền này. Việc sử dụng thiết bị để học tập, tìm kiếm kiến thức, tiếp cận tài liệu giáo dục hay liên hệ với cha mẹ không thể mặc nhiên bị xem là hành vi có hại.

Vì vậy, nếu áp dụng biện pháp cấm theo độ tuổi, cơ quan xây dựng chính sách cần trả lời một số câu hỏi: Trẻ có được sử dụng thiết bị phục vụ học tập hay không? Trường hợp cần liên lạc với gia đình thì xử lý thế nào? Có ngoại lệ đối với trẻ em ở khu vực khó khăn, trẻ có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt hoặc phải học tập thông qua nền tảng trực tuyến hay không?

Quan trọng hơn, việc xác định giới hạn sử dụng cần dựa trên đánh giá tác động thực tế, tránh tình trạng một biện pháp nhằm bảo vệ trẻ lại vô tình thu hẹp cơ hội học tập, tiếp cận tri thức và phát triển kỹ năng số của chính các em.

Không thể chỉ đặt trách nhiệm lên vai gia đình

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng không phải trách nhiệm riêng của cha mẹ. Đây là vấn đề cần sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan quản lý và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ số.

Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã đặt ra những yêu cầu về bảo vệ trẻ em trên không gian mạng. Trong đó, Điều 16 quy định trách nhiệm của cha mẹ, người giám hộ trong việc giám sát, quản lý hoạt động của trẻ trên môi trường mạng; đồng thời đặt ra trách nhiệm đối với các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ.

Quy định này cho thấy cách tiếp cận bảo vệ trẻ em không chỉ nằm ở việc kiểm soát thiết bị mà còn phải kiểm soát những nguy cơ phát sinh từ nội dung, nền tảng và hoạt động tương tác trên môi trường số.

Nếu trẻ sử dụng điện thoại để truy cập một nền tảng có nội dung độc hại, vấn đề không đơn thuần nằm ở chiếc điện thoại mà còn liên quan đến cơ chế kiểm duyệt nội dung, xác minh độ tuổi, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng ngăn chặn hành vi xâm hại.

Do đó, cùng với trách nhiệm giáo dục, hướng dẫn con sử dụng thiết bị an toàn của cha mẹ, cần tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp công nghệ trong việc thiết kế môi trường số phù hợp với từng nhóm tuổi.

Cấm hoàn toàn hay kiểm soát theo độ tuổi?

Thực tế cho thấy, việc cấm trẻ sử dụng smartphone có thể gặp khó khăn trong triển khai nếu không có cơ chế giám sát và xác định phạm vi áp dụng cụ thể.

Trước hết, cần làm rõ đối tượng bị điều chỉnh là trẻ dưới 16 tuổi hay trẻ từ 16 tuổi trở xuống; phạm vi cấm là sở hữu, sử dụng thiết bị hay chỉ sử dụng một số ứng dụng, dịch vụ nhất định. Đây là những vấn đề không thể bỏ qua nếu đề xuất được nghiên cứu để thể chế hóa thành quy định pháp luật.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát độ tuổi người sử dụng cũng đặt ra yêu cầu về bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nếu yêu cầu xác minh danh tính trên diện rộng, cần có cơ chế bảo đảm thông tin của trẻ em và gia đình không bị thu thập, lưu trữ hoặc khai thác trái mục đích.

Một hướng tiếp cận khác là thay vì cấm tuyệt đối, có thể nghiên cứu các biện pháp kiểm soát theo độ tuổi như giới hạn thời gian sử dụng, thiết lập chế độ an toàn dành cho trẻ em, ngăn chặn nội dung không phù hợp, hạn chế tính năng gây nghiện và kiểm soát việc sử dụng điện thoại trong giờ học.

Đối với môi trường trường học, việc hạn chế học sinh sử dụng điện thoại trong giờ học có thể được xem xét như một giải pháp quản lý riêng, không nhất thiết phải dẫn đến lệnh cấm sử dụng smartphone trong mọi hoàn cảnh.

Điều quan trọng là phải phân biệt giữa quyền sở hữu, quyền sử dụng thiết bị và quyền tiếp cận các dịch vụ trên môi trường mạng. Mỗi phạm vi cần có cơ sở pháp lý, mục tiêu quản lý và biện pháp thực hiện tương ứng.

Cần đánh giá tác động trước khi ban hành quy định

Đề xuất hạn chế trẻ em sử dụng điện thoại thông minh đặt ra một vấn đề chính sách đáng quan tâm: Làm thế nào để trẻ được bảo vệ trước những nguy cơ trên không gian mạng nhưng vẫn có điều kiện tiếp cận tri thức và phát triển năng lực số?

Một quy định cấm nếu thiếu tiêu chí cụ thể, cơ chế ngoại lệ và phương thức thực thi phù hợp có thể tạo ra khoảng cách giữa quy định trên giấy với thực tế đời sống. Trong khi đó, nếu chỉ khuyến cáo phụ huynh tự quản lý, trẻ em vẫn có thể đối mặt với những nguy cơ vượt quá khả năng kiểm soát của gia đình.

Vì vậy, trước khi xem xét một lệnh cấm trên diện rộng, cần đánh giá đầy đủ tác động đối với quyền trẻ em, hoạt động giáo dục, điều kiện tiếp cận công nghệ và khả năng thực thi.

Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, đặc biệt là các nền tảng cung cấp dịch vụ trực tuyến.

Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng là mục tiêu cần thiết. Tuy nhiên, bảo vệ không nên chỉ được hiểu là ngăn trẻ tiếp xúc với công nghệ, mà còn phải giúp các em biết cách sử dụng công nghệ an toàn, có trách nhiệm và phù hợp với độ tuổi.

Ranh giới giữa bảo vệ và hạn chế quyền trẻ em vì thế cần được xác định bằng những quy định rõ ràng, có căn cứ và tương xứng với mục tiêu quản lý.

Theo phapluatplus.baophapluat.vn