Chiều ngày 10/11, phát biểu thảo luận ở hội trường về chủ trương đầu tư 3 Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc: Cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, đoạn Bảo Hà - Tân Phong; Cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum; Cao tốc Mộc Châu - Sơn La - Điện Biên, địa phận tỉnh Sơn La nhiều Đại biểu đã nêu quan điểm, đóng góp ý kiến về việc triển khai thực hiện các dự án.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Các Đại biểu đã đưa ra các ý kiến thảo luận về vấn đề Đặt người dân vào vị trí trung tâm của quá trình đầu tư, phát triển hạ tầng; công tác tại định cư cho người dân sau khi bị thu hồi đất phục vụ dự án; phân bổ nguồn vốn, bảo vệ môi trường, bảo vệ rừng trong quá trình thực hiện dự án.

Phát biểu tại phiên họp, Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình tán thành với chủ trương đầu tư xây dựng 3 dự án đường bộ cao tốc; khẳng định đây không chỉ là những công trình giao thông quan trọng mà còn là những tuyến đường chiến lược góp phần tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng, mở rộng không gian phát triển, tăng cường liên kết vùng, củng cố quốc phòng an ninh và tạo cơ hội phát triển mới cho miền Trung - Tây Nguyên và vùng Tây Bắc.

Với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 162.400 tỷ đồng, đại biểu Trần Thị Hồng Thanh nhấn mạnh, quyết định đầu tư phải đi liền với trách nhiệm rất lớn trước Quốc hội, cử tri và nhân dân.

Do vậy, đại biểu đề nghị Chính phủ quan tâm thực hiện những yêu cầu chung đối với cả 3 dự án.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh, Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình phát biểu ý kiến thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Thứ nhất, đại biểu nêu rõ, hiệu quả đầu tư phải là thước đo cao nhất. Đề nghị Chính phủ đánh giá đầy đủ nhu cầu vận tải, khả năng kết nối, chi phí vận hành, bảo trì và hiệu quả kinh tế trong cả những kịch bản bất lợi về chi phí, lưu lượng và tiến độ; đặc biệt phải gắn đầu tư cao tốc với phát triển sản xuất, du lịch, thương mại, logistics, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân.

Thứ hai, bảo đảm kỷ luật ngân sách và kiểm soát chặt các cơ chế đặc thù. Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh phân tích, 3 dự án có quy mô vốn rất lớn, địa hình phức tạp, thời gian thực hiện kéo dài.

Đề nghị Chính phủ xác định rõ nguồn vốn từng giai đoạn, trách nhiệm của cơ quan chủ quản, kiểm soát tổng mức đầu tư, tiến độ và chất lượng công trình. “Cơ chế đặc thù phải đi đôi với trách nhiệm đặc biệt, không thể lấy yêu cầu đẩy nhanh tiến độ để nới lỏng kỷ cương, làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách”, đại biểu nhấn mạnh.

Thứ ba, phải đặt người dân vào vị trí trung tâm của quá trình đầu tư. Cả 3 dự án đều tác động đến đất đai, nơi ở, việc làm và sinh kế của hàng nghìn hộ dân.

Đại biểu đề nghị không chỉ dừng ở bồi thường, giải phóng mặt bằng mà phải bảo đảm tái định cư gắn với sinh kế bền vững, đất sản xuất, trường học, y tế, dịch vụ thiết yếu và giữ gìn bản sắc văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số.

“Cần có cơ chế giám sát đời sống người dân sau tái định cư, bảo đảm nơi ở mới và điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Người dân nhường đất cho phát triển phải là người được thụ hưởng thành quả phát triển”, đại biểu kiến nghị.

Thứ tư, phát triển hạ tầng phải gắn với bảo vệ rừng và an toàn môi trường. Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh đề nghị tối ưu hóa tuyến đường, hạn chế thấp nhất diện tích rừng tự nhiên, rừng phòng hộ phải chuyển đổi, khảo sát kỹ địa chất, kiểm soát cầu, hầm, bãi thải và thực hiện nghiêm trách nhiệm trồng rừng thay thế.

Phân tích những yêu cầu đặc thù cụ thể đối với từng dự án, đại biểu nêu rõ, đối với cao tốc Quảng Ngãi - Kon Tum, trọng tâm là hiệu quả kết nối và bảo vệ rừng. Đại biểu đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát hướng tuyến, giảm tối đa tác động đến rừng tự nhiên, đặc biệt là rừng phòng hộ.

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ngãi phát biểu về nội dung bảo vệ môi trường và diện tích rừng bị ảnh hưởng trong quá trình thực hiện các dự án. Ảnh: quochoi.vn

Đồng thời làm rõ hiệu quả kết nối giữa miền Trung và Tây Nguyên, khả năng giảm chi phí logistics, thúc đẩy sản xuất và tạo việc làm.

Đối với cao tốc Bảo Hà - Lai Châu, trọng tâm là quy mô đầu tư và sức chịu đựng của ngân sách địa phương. Dự án đề xuất xây dựng ngay 4 làn xe hoàn chỉnh trong khi lưu lượng dự báo năm 2030 chỉ khoảng 3.700 đến 4.200 xe quy đổi mỗi ngày đêm.

Đại biểu Trần Thị Hồng Thanh đề nghị Chính phủ làm rõ hiệu quả của phương án đầu tư hoàn chỉnh so với phân kỳ hợp lý, bảo đảm tiết kiệm và đáp ứng nhu cầu phát triển dài hạn.

Bên cạnh đó, đề nghị Chính phủ cần xem xét tăng mức hỗ trợ từ ngân sách của Trung ương để đảm bảo yêu cầu không để đầu tư cao tốc làm giảm nguồn lực dành cho giáo dục, y tế, giảm nghèo và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Dự án ảnh hưởng đến gần 5.000 hộ dân, khoảng 920 hộ phải tái định cư, đồng thời dự kiến phát sinh 60,8 triệu m³ đất đá phải đổ thải.

Đề nghị đặc biệt quan tâm ổn định sinh kế đồng bào, bảo vệ rừng đầu nguồn, kiểm soát an toàn địa chất và các bãi thải, không để xảy ra sạt lở, bồi lấp sông suối, gây thiệt hại cho nhân dân.

Nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ môi trường và rừng tự nhiên, đại biểu Hoàng Văn Nghĩa nhấn mạnh, cần khảo sát kỹ địa chất, thủy văn, ưu tiên giải pháp cầu cạn, hầm xuyên núi để hạn chế tối đa xâm phạm rừng phòng hộ đầu nguồn.

Thực hiện nghiêm nghĩa vụ trồng rừng thay thế và quản lý chặt các bãi đổ thải, tuyệt đối không để xảy ra bồi lấp hay lợi dụng đổ thải để khai thác khoáng sản trái phép.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh phát biểu giải trình tại phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Phát biểu giải trình, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, trên cơ sở ý kiến phát biểu tại tổ của các đại biểu Quốc hội, Bộ Xây dựng đã tiếp thu tối đa các ý kiến đóng góp và hoàn thiện dự án.

Về công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và chuyển đổi mục đích sử dụng rừng, Bộ Xây dựng đã phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường lấy ý kiến thẩm định trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.

Công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư được tách thành các dự án thành phần giao địa phương thực hiện nhằm phát huy tính chủ động.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận phiên họp. Ảnh: quochoi.vn

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục rà soát hoàn thiện hồ sơ dự án, Nghị quyết và tập trung vào một số nhóm vấn đề.

Nhấn mạnh nội dung về công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đảm bảo đời sống người dân sau khi thu hồi đất, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nêu rõ "Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và chuyển mục đích sử dụng đất, rừng; bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân, hài hòa lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp".

"Làm rõ điều kiện bảo đảm triển khai dự án, nhất là trong bối cảnh khan hiếm vật liệu san lấp và lao động phổ thông; kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác vật liệu, phòng ngừa sạt lở, khai thác khoáng sản trái phép", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.