Theo Quy định 212-QĐ/TW ngày 17/8/2026 của Bộ Chính trị về kỷ luật tổ chức đảng, đảng viên vi phạm, việc sử dụng văn bằng, chứng chỉ, chứng nhận không hợp pháp là hành vi không áp dụng thời hiệu kỷ luật.

Điều này có nghĩa, dù hành vi xảy ra đã lâu, nếu được phát hiện thì vẫn có thể bị xem xét, xử lý theo quy định.

Tùy tính chất, mức độ và hậu quả, đảng viên chính thức vi phạm có thể bị khiển trách, cảnh cáo, cách chức hoặc khai trừ khỏi Đảng.

Việc xác định hình thức kỷ luật phải căn cứ vào hành vi cụ thể, động cơ, hậu quả và các tình tiết liên quan, không phải cứ phát hiện bằng giả là mặc nhiên áp dụng hình thức kỷ luật cao nhất.

Đặc biệt, cơ quan có thẩm quyền cần làm rõ bằng giả được sử dụng vào mục đích gì. Nếu văn bằng không hợp pháp được dùng để đáp ứng tiêu chuẩn tuyển dụng, học tập, quy hoạch, bổ nhiệm hoặc hưởng các quyền lợi mà người đó không đủ điều kiện thì mức độ vi phạm có thể nghiêm trọng hơn.

Người bao che, tiếp tay cũng có thể bị xử lý

Trách nhiệm không chỉ dừng ở người trực tiếp sử dụng bằng giả. Theo Quy định 212-QĐ/TW nêu rõ, trong công tác tổ chức, cán bộ, hành vi bao che, không xử lý, xử lý không đúng quy định hoặc không kiến nghị xử lý đảng viên sử dụng văn bằng, chứng chỉ, giấy chứng nhận, giấy xác nhận không hợp pháp cũng thuộc diện xem xét kỷ luật.

Do đó, nếu có căn cứ cho thấy cá nhân có thẩm quyền biết việc sử dụng bằng giả nhưng cố tình bỏ qua, xác nhận sai, hợp thức hóa hồ sơ hoặc can thiệp để người không đủ tiêu chuẩn được tuyển dụng, bổ nhiệm..., trách nhiệm của những người này cũng cần được làm rõ.

Ngoài ra, hành vi bao che, che giấu vi phạm, cản trở việc kiểm tra, xác minh hoặc tạo lập, sửa chữa, tiêu hủy tài liệu nhằm che giấu vi phạm có thể được xem là tình tiết tăng nặng khi xem xét kỷ luật.

Có thể bị xử lý hình sự, trong trường hợp hành vi sử dụng bằng giả đáp ứng đầy đủ dấu hiệu của tội phạm, người vi phạm còn có thể bị xử lý hình sự theo Điều 341 Bộ luật Hình sự về tội làm giả hoặc sử dụng con dấu, tài liệu giả của cơ quan, tổ chức.

Việc có truy cứu trách nhiệm hình sự hay không phải được cơ quan tiến hành tố tụng xác định trên cơ sở chứng cứ và các yếu tố cấu thành tội phạm.

Như vậy, khi một đảng viên bị phát hiện sử dụng bằng giả, việc xử lý cần được xem xét trên nhiều khía cạnh: người sử dụng, nguồn gốc văn bằng, mục đích sử dụng, người làm hoặc cung cấp giấy tờ giả, người xác nhận hồ sơ và những cá nhân có hành vi tiếp tay, bao che. Đây là cơ sở để bảo đảm việc xử lý đúng người, đúng hành vi và đúng quy định.