Thị giá tăng vọt đi kèm thanh khoản thấp và bức tranh tài chính ảm đạm

Ngày 11/11/2026, Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Petrolimex (mã chứng khoán PIT) đã gửi văn bản giải trình chính thức lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh về hiện tượng cổ phiếu tăng trần năm phiên liên tiếp từ ngày 4/11 đến ngày 10/11/2026. Ban lãnh đạo doanh nghiệp khẳng định sự biến động thị giá này xuất phát hoàn toàn từ quy luật cung cầu tự nhiên trên thị trường chứng khoán. Việc mua bán là quyết định của các nhà đầu tư, nằm ngoài khả năng kiểm soát của công ty và doanh nghiệp tuyệt đối không có bất kỳ sự can thiệp nào vào giao dịch cổ phiếu.

Nhìn lại diễn biến trên bảng điện, cổ phiếu PIT bắt đầu chuỗi tăng trần từ ngày 4/11, kéo thị giá từ mức 6.750 đồng lên 7.220 đồng mỗi đơn vị. Trong bốn phiên giao dịch tiếp theo, mã chứng khoán này liên tục tăng hết biên độ quy định, lần lượt xác lập các mức giá 7.720 đồng, 8.260 đồng, 8.830 đồng và 9.440 đồng một cổ phiếu. Đến phiên giao dịch ngày 11/11, PIT tiếp tục có thời điểm chạm mức giá trần 10.100 đồng trước khi đóng cửa tại mốc 10.000 đồng, tương đương mức tăng 6%. Tổng cộng qua sáu phiên giao dịch, thị giá cổ phiếu này đã tăng khoảng 48%, tương ứng mức tăng tuyệt đối 3.250 đồng mỗi cổ phiếu. Điểm đáng lưu ý là thanh khoản của mã này duy trì ở mức rất thấp. Trong năm phiên tăng trần liên tiếp, tổng khối lượng khớp lệnh chỉ đạt 26.400 cổ phiếu, tương đương bình quân 5.280 cổ phiếu mỗi phiên, thậm chí phiên ngày 5/11 chỉ có đúng 1.000 đơn vị được sang tay. Thanh khoản chỉ thực sự cải thiện vào phiên 11/11 với 49.900 cổ phiếu được khớp lệnh.

Đà tăng giá phi mã của cổ phiếu trên sàn hoàn toàn trái ngược với thực trạng hoạt động kinh doanh cốt lõi của doanh nghiệp. Báo cáo tài chính hợp nhất quý 3 năm 2026 cho thấy công ty chỉ ghi nhận doanh thu thuần gần 80 tỷ đồng, sụt giảm 57% so với cùng kỳ năm trước và phải gánh khoản lỗ sau thuế gần 11 tỷ đồng. Lũy kế chín tháng đầu năm 2026, doanh thu thuần của công ty đạt khoảng 344 tỷ đồng, trong khi lợi nhuận sau thuế ghi nhận mức âm gần 23 tỷ đồng. Kết quả kinh doanh yếu kém kéo dài đã đẩy khoản lỗ lũy kế của doanh nghiệp tính đến cuối tháng 9 năm 2026 vượt mốc 52 tỷ đồng.

Hành trình chật vật thoái vốn của cổ đông lớn thuộc Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam

Điểm nhấn đáng chú ý nhất xung quanh mã cổ phiếu PIT hiện nay là kế hoạch rút vốn toàn diện của Tổng công ty Xây lắp và Thương mại Petrolimex (PGCC), một pháp nhân do Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam sở hữu 100% vốn. Theo thông báo công bố ngày 14/10/2026, PGCC đã đăng ký bán hơn 4,91 triệu cổ phiếu PIT, tương đương 32,31% vốn điều lệ của doanh nghiệp xuất nhập khẩu này. Giao dịch được lên kế hoạch thực hiện qua phương thức khớp lệnh từ ngày 20/10 đến ngày 18/11/2026. Nếu đợt phân phối này diễn ra trọn vẹn, PGCC sẽ chính thức rút sạch vốn khỏi Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu Petrolimex.

Tuy nhiên, với tình trạng thanh khoản nhỏ giọt hiện tại, kế hoạch thoái vốn này đang đứng trước nguy cơ phá sản. Thống kê cho thấy, ngay cả khi toàn bộ số lượng cổ phiếu khớp lệnh trên thị trường trong khoảng thời gian qua đều do PGCC bán ra, khối lượng chuyển nhượng thực tế cũng chưa đạt nổi 3% kế hoạch đề ra. Trong khi đó, thời hạn đăng ký giao dịch sẽ chính thức khép lại vào ngày 18/11 tới đây và cổ đông lớn này vẫn chưa thể công bố kết quả khả quan nào.

Sự bế tắc trong đợt giao dịch hiện tại nối tiếp chuỗi lịch sử thoái vốn đầy gian nan của pháp nhân này. Trong năm 2023, PGCC từng bốn lần đăng ký bán toàn bộ hơn 8 triệu cổ phiếu PIT, tương đương 52,67% vốn điều lệ khi đó, trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 12 nhưng đều kết thúc với khối lượng giao dịch bằng không do thị trường không thuận lợi và giá không đạt kỳ vọng. Bước sang năm 2026, cổ đông này tiếp tục đăng ký bán toàn bộ cổ phần từ ngày 29/7 đến ngày 27/8 và vẫn ghi nhận thất bại. Phải đến đợt đăng ký thứ sáu diễn ra từ ngày 4/9 đến ngày 2/10, PGCC mới bán thành công hơn 3,09 triệu cổ phiếu qua khớp lệnh, hạ tỷ lệ sở hữu xuống mức 32,31% hiện tại do hệ thống thiếu vắng lực cầu đối ứng. Việc đang thực hiện đợt đăng ký thứ bảy cho thấy sự quyết liệt nhưng cũng đầy trắc trở trong bài toán cơ cấu tài sản của cổ đông lớn này.