Bạn đọc Nguyễn Xuân (Hà Nội) hỏi: Tôi và chồng đã không còn yêu thương nhau và không còn tìm được tiếng nói chung nhiều năm. Tôi muốn ly hôn nhưng chồng tôi bỏ đi xa và không thể liên lạc được. Vậy xin hỏi tôi có thể ly hôn không và thủ tục thế nào?

Việc vợ hoặc chồng bỏ đi không đồng nghĩa với việc quan hệ hôn nhân tự chấm dứt. Vì vậy, để một mối quan hệ hôn nhân chấm dứt, đảm bảo đúng quy định pháp luật, người còn lại phải thực hiện thủ tục ly hôn theo đúng quy định. Tùy vào tình trạng liên lạc và thời gian bỏ đi, sẽ có cách xử lý khác nhau.

Khi nào một người được xem là mất tích?

Ly hôn đơn phương khi vợ hoặc chồng bỏ đi, mất tích là trường hợp đặc biệt, thường kéo dài do khó khăn trong xác minh và tống đạt giấy tờ tố tụng. Tùy từng trường hợp: Bỏ đi vẫn liên lạc được, bỏ đi không rõ tung tích hoặc đã bị tuyên bố mất tích thì thủ tục và thời gian giải quyết sẽ khác nhau.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và gia đình 2014: Trong trường hợp vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích yêu cầu ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn.

Như vậy, một người hoàn toàn có quyền yêu cầu ly hôn với người bị Tòa án tuyên bố mất tích. Đây là cơ sở pháp lý nhằm bảo vệ quyền lợi của người còn lại, tránh tình trạng hôn nhân bị kéo dài trong khi mục đích hôn nhân không còn.

Cụ thể, nếu người vợ hoặc chồng bỏ đi khỏi nơi cư trú, không liên lạc được, không hợp tác, làm cho cuộc sống hôn nhân bị gián đoạn, mục đích hôn nhân không đạt được thì người còn lại có thể nộp đơn ly hôn đơn phương theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Nếu người vợ hoặc chồng mất tích và được Tòa án ra quyết định tuyên bố mất tích, thì căn cứ theo khoản 2 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, người còn lại có quyền yêu cầu ly hôn.

Vợ hoặc chồng đã bỏ đi nhiều năm nếu từ đủ 02 năm trở lên không có tin tức, xác thực về việc vợ hoặc chồng còn sống hay đã chết thì đủ điều kiện để yêu cầu tuyên bố một người mất tích, khi đó đương sự là vợ hoặc chồng yêu cầu Tòa án tuyên bố người kia mất tích.

Việc tuyên bố một người mất tích được thực hiện khi đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo, tìm kiếm theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự như loa đài, báo chí, trên truyền hình,... nhưng vẫn không có tin tức xác thực về việc vợ hoặc chồng còn sống hay đã chết. Lúc này, bên yêu cầu ly hôn sẽ được Tòa án xem xét giải quyết vấn đề ly hôn mà không cần sự có mặt của bên kia.

Thủ tục tuyên bố một người mất tích

Theo quy định tại Điều 387; Điều 388, Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 thì người có quyền, lợi ích liên quan có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố một người mất tích theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Kèm theo đơn yêu cầu, người yêu cầu phải gửi tài liệu, chứng cứ để chứng minh người bị yêu cầu tuyên bố mất tích đã biệt tích 02 năm liền trở lên mà không có tin tức xác thực về việc người đó còn sống hoặc đã chết và chứng minh cho việc người yêu cầu đã áp dụng đầy đủ các biện pháp thông báo tìm kiếm; trường hợp trước đó đã có quyết định của Tòa án thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú thì phải có bản sao quyết định đó;

Trong thời hạn 20 ngày, kể từ ngày thụ lý đơn yêu cầu tuyên bố một người mất tích, Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu tuyên bố mất tích;

Trong thời hạn 01 tháng, kể từ ngày Tòa án ra quyết định thông báo tìm kiếm người vắng mặt tại nơi cư trú, thông báo này phải được đăng trên một trong các báo hàng ngày của trung ương trong ba số liên tiếp, Cổng thông tin điện tử của Tòa án, UBND cấp tỉnh (nếu có) và phát sóng trên Đài phát thanh hoặc Đài truyền hình của trung ương ba lần trong 03 ngày liên tiếp;

Thời hạn thông báo tìm kiếm người bị yêu cầu tuyên bố mất tích là 04 tháng, kể từ ngày đăng, phát thông báo lần đầu tiên;

Trong thời hạn thông báo, nếu người bị yêu cầu tuyên bố mất tích trở về và yêu cầu Tòa án đình chỉ việc xét đơn yêu cầu thì Tòa án ra quyết định đình chỉ việc xét đơn yêu cầu tuyên bố một người mất tích;

Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày kết thúc thời hạn thông báo quy định thì Tòa án phải mở phiên họp xét đơn yêu cầu;

Trường hợp chấp nhận đơn yêu cầu thì Tòa án ra quyết định tuyên bố một người mất tích, trường hợp có yêu cầu áp dụng biện pháp quản lý tài sản của người bị tuyên bố mất tích đó và được chấp nhận thì trong quyết định tuyên bố một người mất tích, Tòa án còn phải áp dụng biện pháp quản lý tài sản của người đó theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015.

Việc chứng minh tình trạng bỏ đi, mất tích là yếu tố then chốt để Tòa án thụ lý hồ sơ ly hôn. Sau khi có đủ căn cứ chứng minh vợ hoặc chồng mình đã mất tích theo quy định của pháp luật, người đó hoàn toàn có thể đề nghị tòa án giải quyết ly hôn theo các trình tự pháp lý thông thường.