Trong đó, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được xem là giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao ý thức chấp hành của ngư dân, siết chặt quản lý hoạt động khai thác thủy sản và hướng tới phát triển nghề cá bền vững.

 Ngày 27/5, Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau phối hợp UBND xã Ngọc Hiển tổ chức Hội nghị phổ biến pháp luật về phòng, chống khai thác IUU năm 2026 với sự tham gia của đông đảo cán bộ, lực lượng chức năng, chủ tàu cá, cơ sở thu mua, chế biến thủy sản và ngư dân trên địa bàn.

Tham dự Hội nghị có đại diện lãnh đạo Phòng Phổ biến, giáo dục pháp luật thuộc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau; báo cáo viên pháp luật cấp tỉnh; lãnh đạo Phòng Thi hành án dân sự khu vực V; lãnh đạo HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Ngọc Hiển; Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã cùng công chức phụ trách lĩnh vực thủy sản, Trưởng các ấp và đông đảo ngư dân.

Không chỉ dừng lại ở việc phổ biến quy định pháp luật, Hội nghị còn trở thành diễn đàn trao đổi trực tiếp giữa cơ quan chức năng với ngư dân về những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình khai thác trên biển. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng trong bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn an ninh trật tự trên biển và bảo vệ chủ quyền biển, đảo của Tổ quốc.

Siết chặt quy định trong khai thác thủy sản

Tại Hội nghị, ông Nguyễn Hoàng Xuân - Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã triển khai nhiều nội dung trọng tâm của Luật Thủy sản và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là những quy định liên quan trực tiếp đến hoạt động khai thác của ngư dân.

Theo ông Nguyễn Hoàng Xuân, trong bối cảnh nghề cá Việt Nam đang hướng tới phát triển bền vững và hội nhập quốc tế, việc tuân thủ đầy đủ các quy định về đăng ký, đăng kiểm, cấp phép tàu cá; lắp đặt và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình; ghi chép nhật ký khai thác; thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản; khai thác đúng vùng biển quy định… là yêu cầu bắt buộc đối với tất cả tàu cá hoạt động trên biển.

“Việc chấp hành nghiêm các quy định không chỉ giúp ngư dân tránh vi phạm pháp luật mà còn góp phần xây dựng nghề cá hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế” - ông Xuân nhấn mạnh.

Theo ngành chức năng, thời gian qua, công tác quản lý tàu cá trên địa bàn xã Ngọc Hiển đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Tuy nhiên, vẫn còn xảy ra tình trạng tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình, khai thác sai vùng biển hoặc chưa thực hiện đầy đủ việc ghi nhật ký khai thác.

Đây là những nội dung EC đặc biệt quan tâm trong quá trình kiểm tra, đánh giá công tác chống khai thác IUU của Việt Nam.

Cảnh báo khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm của ngư dân tại Hội nghị là các quy định liên quan đến hành vi đưa tàu cá sang khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Thượng tá Nguyễn Văn Hệ - Phó Trưởng Phòng Nghiệp vụ, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Cà Mau cho biết, tình trạng vi phạm vùng biển nước ngoài không chỉ khiến ngư dân đối mặt nguy cơ bị bắt giữ, xử phạt, tịch thu phương tiện mà còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với đời sống gia đình ngư dân, an ninh trật tự trên biển và quan hệ đối ngoại giữa Việt Nam với các quốc gia trong khu vực.

“Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến EC tiếp tục duy trì cảnh báo ‘thẻ vàng’ đối với thủy sản Việt Nam trong thời gian qua” - Thượng tá Nguyễn Văn Hệ nhấn mạnh.

Theo Phó Trưởng Phòng Nghiệp vụ, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Cà Mau, các lực lượng chức năng hiện đang tăng cường quản lý chặt chẽ tàu cá ngay từ cửa biển, kiên quyết không cho xuất bến đối với những phương tiện không bảo đảm đầy đủ điều kiện theo quy định.

Đáng chú ý, nhiều quy định mới liên quan đến xử lý vi phạm trong lĩnh vực thủy sản đã được bổ sung với chế tài nghiêm khắc hơn. Theo Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, nhiều hành vi liên quan đến khai thác thủy sản trái phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự như: tổ chức đưa ngư dân sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép; vô hiệu hóa hoặc sử dụng thiết bị giám sát hành trình nhằm che giấu hoạt động vi phạm; làm giả giấy tờ; mua bán, vận chuyển thủy sản khai thác bất hợp pháp…

“Thời gian tới, lực lượng biên phòng sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng và chính quyền địa phương ven biển tăng cường tuần tra, kiểm soát tàu cá; đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật; kiên quyết ngăn chặn tình trạng khai thác IUU ngay từ khi tàu xuất bến” - Thượng tá Nguyễn Văn Hệ nhấn mạnh.

Tăng mức xử phạt để nâng cao tính răn đe

Bên cạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật, Hội nghị cũng dành nhiều thời gian triển khai các quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản.

Ông Đỗ Hồng Quang - Trưởng Phòng Phổ biến, giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau đã thông tin nhiều nội dung quan trọng của Nghị định số 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản và Nghị định số 301/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định này.

Theo đó, các hành vi như tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình; khai thác sai vùng quy định; không ghi nhật ký khai thác; vi phạm vùng biển nước ngoài… đều bị xử lý nghiêm với mức xử phạt tăng nặng.

Đặc biệt, đối với hành vi đưa tàu cá sang khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, chủ tàu có thể bị xử phạt hành chính lên đến 1 tỷ đồng, bị tịch thu phương tiện, tước giấy phép khai thác thủy sản và buộc chi trả toàn bộ chi phí đưa ngư dân về nước nếu bị phía nước ngoài bắt giữ.

Theo các cơ quan chức năng, việc tăng cường chế tài xử phạt là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính răn đe, từng bước lập lại trật tự trong hoạt động khai thác thủy sản trên biển, tiến tới chấm dứt tình trạng vi phạm IUU.

Nâng cao nhận thức để phát triển nghề cá bền vững

Tại Hội nghị, các chủ tàu cá đã đặt nhiều câu hỏi liên quan đến quy định về đăng ký, đăng kiểm và cấp phép tàu cá,… qua đó giúp họ hiểu rõ hơn những quy định mới cũng như các hậu quả pháp lý nếu vi phạm.

 Bà Nguyễn Thị Phượng, đại diện chủ tàu cá cho biết, trước đây nhiều ngư dân còn chủ quan hoặc chưa nắm đầy đủ các quy định liên quan đến thiết bị giám sát hành trình, ghi nhật ký khai thác hay ranh giới trên biển. Tuy nhiên, qua các buổi tuyên truyền, bà con đã hiểu rõ hơn trách nhiệm của mình trong việc chấp hành pháp luật và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

“Bây giờ đi biển không chỉ lo đánh bắt mà còn phải nắm luật. Nếu vi phạm thì thiệt hại rất lớn, có khi mất cả tàu, ảnh hưởng đến gia đình nên bà con cũng ý thức hơn nhiều” - bà Phượng chia sẻ.

Theo ông Huỳnh Thanh Đảm - Phó Chủ tịch UBND xã Ngọc Hiển, việc tổ chức các Hội nghị phổ biến pháp luật tại cơ sở có ý nghĩa rất quan trọng trong bối cảnh địa phương đang nỗ lực cùng tỉnh thực hiện quyết liệt các giải pháp chống khai thác IUU. Qua đó giúp nâng cao nhận thức, trách nhiệm của ngư dân trong chấp hành pháp luật, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ gìn hình ảnh nghề cá Việt Nam trên trường quốc tế.

Trước đó, Phòng Phổ biến, giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau cũng phối hợp UBND xã Khánh Lâm tổ chức hội nghị phổ biến pháp luật về phòng, chống khai thác IUU với sự tham gia của đông đảo ngư dân, chủ tàu cá và các cơ sở thu mua, chế biến thủy sản trên địa bàn.

Thông qua Hội nghị tại các địa phương ven biển, tỉnh Cà Mau kỳ vọng tiếp tục nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thủy sản; góp phần xây dựng nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm, hiện đại và hội nhập quốc tế, gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ vững chủ quyền biển, đảo quốc gia.