Trong đó, công tác tuyên truyền pháp luật được xem là “chìa khóa” để nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi và xây dựng ý thức chấp hành cho ngư dân ngay từ cơ sở.

Ngày 20/5, Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau phối hợp UBND xã Sông Đốc tổ chức Hội nghị phổ biến pháp luật về phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Tham dự Hội nghị có đại diện lãnh đạo Phòng Phổ biến, giáo dục pháp luật thuộc Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau; báo cáo viên pháp luật tỉnh; lãnh đạo UBND xã Sông Đốc cùng công chức phụ trách lĩnh vực thủy sản, trưởng các ấp, chủ tàu cá, ngư dân và các cơ sở thu mua, chế biến thủy sản trên địa bàn.

Quyết liệt thực hiện các khuyến nghị của EC

Hội nghị không chỉ nhằm phổ biến các quy định pháp luật mà còn là diễn đàn để cơ quan chức năng trực tiếp trao đổi, giải đáp những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình khai thác thủy sản. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ nguồn lợi thủy sản, giữ gìn an ninh trật tự trên biển và bảo vệ chủ quyền biển, đảo thiêng liêng của Tổ quốc.

Trong bối cảnh các địa phương ven biển trên cả nước đang đẩy mạnh triển khai nhiều giải pháp nhằm khắc phục những tồn tại trong quản lý nghề cá theo khuyến nghị của EC, Cà Mau là địa phương có đội tàu khai thác thủy sản lớn của khu vực ĐBSCL, xác định ngăn chặn tình trạng khai thác IUU là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng.

Tại Hội nghị, Báo cáo viên Nguyễn Hoàng Xuân – Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau đã phổ biến những quy định trọng tâm của Luật Thủy sản và các văn bản hướng dẫn thi hành, đặc biệt là những nội dung liên quan trực tiếp đến hoạt động khai thác của ngư dân.

Theo Báo cáo viên Nguyễn Hoàng Xuân, hiện nay việc tuân thủ đầy đủ các quy định về đăng ký, đăng kiểm, cấp phép tàu cá; lắp đặt và duy trì thiết bị giám sát hành trình; ghi chép nhật ký khai thác; thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản; khai thác đúng vùng biển quy định… là những yêu cầu bắt buộc đối với tàu cá hoạt động trên biển.

Theo ông Xuân, việc chấp hành nghiêm các quy định không chỉ giúp ngư dân tránh vi phạm pháp luật mà còn góp phần xây dựng nghề cá hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Ngăn chặn từ sớm, từ xa các hành vi vi phạm

Một trong những nội dung được đặc biệt quan tâm tại Hội nghị là các quy định liên quan đến hành vi đưa tàu cá sang khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài.

Báo cáo viên, Thượng tá Nguyễn Văn Hệ – Phó Trưởng Phòng Nghiệp vụ, Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, tình trạng khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài không chỉ khiến ngư dân đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ, xử phạt, tịch thu phương tiện mà còn kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng đối với đời sống gia đình ngư dân, an ninh trật tự trên biển và quan hệ đối ngoại của Việt Nam với các quốc gia trong khu vực.

“Đây cũng là một trong những nguyên nhân khiến EC tiếp tục duy trì cảnh báo ‘thẻ vàng’ đối với thủy sản Việt Nam trong thời gian qua” - Thượng tá Nguyễn Văn Hệ cho biết.

Phó Trưởng Phòng Nghiệp vụ, Ban Chỉ huy BĐBP Cà Mau cũng thông tin nhiều quy định mới liên quan đến xử lý vi phạm trong lĩnh vực thủy sản. Đáng chú ý, theo Nghị quyết số 04/2024/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, nhiều hành vi liên quan đến khai thác thủy sản trái phép có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự như: tổ chức đưa ngư dân sang vùng biển nước ngoài khai thác trái phép; vô hiệu hóa hoặc sử dụng thiết bị giám sát hành trình nhằm che giấu hoạt động vi phạm; làm giả giấy tờ; mua bán, vận chuyển thủy sản khai thác bất hợp pháp…

Theo Thượng tá Nguyễn Văn Hệ, trong thời gian tới lực lượng biên phòng sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng và chính quyền địa phương ven biển tăng cường tuần tra, kiểm soát tàu cá; đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật; kiên quyết ngăn chặn tình trạng khai thác IUU ngay từ khi tàu xuất bến.

Tăng chế tài, nâng ý thức ngư dân gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo

Bên cạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức, các cơ quan chức năng cũng tập trung phổ biến những quy định mới về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản.

Ông Đỗ Hồng Quang – Trưởng Phòng Phổ biến, giáo dục pháp luật, Sở Tư pháp tỉnh Cà Mau đã triển khai nhiều nội dung quan trọng của Nghị định số 38/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản và Nghị định số 301/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của nghị định này.

Theo đó, các hành vi như tàu cá mất kết nối thiết bị giám sát hành trình; khai thác sai vùng quy định; không ghi nhật ký khai thác; vi phạm vùng biển nước ngoài… đều bị xử lý nghiêm với mức xử phạt tăng nặng.

Đặc biệt, đối với hành vi đưa tàu cá sang khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, chủ tàu có thể bị xử phạt hành chính lên đến 1 tỷ đồng, bị tịch thu phương tiện, tước giấy phép khai thác thủy sản và buộc chi trả toàn bộ chi phí đưa ngư dân về nước nếu bị phía nước ngoài bắt giữ.

Việc tăng cường chế tài xử phạt được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao tính răn đe, lập lại trật tự trong hoạt động khai thác thủy sản trên biển, từng bước chấm dứt tình trạng vi phạm IUU.

Ông Dương Hoàng Khải – Trưởng ấp 6B, xã Sông Đốc chia sẻ, thời gian qua chính quyền và lực lượng chức năng thường xuyên tuyên truyền, nhắc nhở ngư dân chấp hành nghiêm quy định về khai thác thủy sản, nhất là việc duy trì thiết bị giám sát hành trình và không vi phạm vùng biển nước ngoài. Nhờ đó, nhận thức của nhiều chủ tàu, thuyền trưởng đã có chuyển biến tích cực.

Thông qua Hội nghị, các cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau kỳ vọng sẽ tiếp tục nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của ngư dân và các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thủy sản; góp phần xây dựng nghề cá phát triển bền vững, có trách nhiệm, hiện đại và hội nhập quốc tế, gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản và giữ gìn vững chắc chủ quyền biển, đảo quốc gia.

                                                                                           Bài và ảnh: Trọng Nghĩa