ASEAN chuyển từ chia sẻ kiến thức sang cùng xây dựng giải pháp

Phát biểu chào mừng tại phiên toàn thể Hội nghị lần thứ 90 Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (COSTI-90), Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác ASEAN trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KH,CN&ĐMST).

Theo Bộ trưởng, COSTI-90 có ý nghĩa đặc biệt khi là kỳ họp đầu tiên của 5 tiểu ban sau khi được tinh gọn từ 9 tiểu ban, thể hiện quyết tâm chung của các nước thành viên trong việc kiện toàn cơ cấu tổ chức, nâng cao hiệu quả phối hợp và thúc đẩy các chương trình hợp tác khu vực.

Nhấn mạnh định hướng hợp tác trong giai đoạn mới, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng ASEAN cần chuyển từ chia sẻ kiến thức sang cùng xây dựng giải pháp, từ các dự án riêng lẻ sang những quan hệ đối tác khu vực mạnh mẽ hơn. Các quốc gia cần tận dụng hiệu quả hơn năng lực nghiên cứu, cơ sở hạ tầng và dữ liệu của nhau để cùng giải quyết những thách thức vượt quá khả năng xử lý riêng lẻ của từng nước.

Bộ trưởng bày tỏ tin tưởng COSTI-90 sẽ không chỉ tạo ra những cuộc thảo luận chất lượng mà còn xác định được các ưu tiên rõ ràng, hành động cụ thể và kết quả có thể đo lường. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với hợp tác KH,CN&ĐMST ASEAN trong bối cảnh các quốc gia cần tăng cường kết nối nguồn lực, thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hội nghị COSTI-90 do ông Souksavath Sihapanya, Chủ tịch COSTI nhiệm kỳ 2026-2027, đại diện Bộ Giáo dục và Thể thao Lào, và bà Norsham Binti Abdul Latip, Phó Chủ tịch COSTI, đại diện Bộ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Malaysia, đồng điều hành. Tham dự Hội nghị có các thành viên COSTI của các nước ASEAN và đại diện Ban Thư ký ASEAN.

Tại phiên làm việc đầu tiên, Hội nghị thông qua chương trình nghị sự, nghe Ban Thư ký ASEAN cập nhật kết quả các hội nghị cấp cao và tình hình thực hiện những quyết định của COSTI-89; đồng thời rà soát tiến độ triển khai các ưu tiên hằng năm và sản phẩm ưu tiên năm 2026 của COSTI.

1ac9c6ae-fe34-4aa2-9871-2bcc0039c94f.jpgBộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân chụp ảnh cùng các đại biểu. (Ảnh: MST)

Huy động nguồn lực, đưa hợp tác vào thực tiễn

Trong khuôn khổ COSTI-90, Cuộc họp lần thứ 21 của Hội đồng Tư vấn cho COSTI (BAC-21) tập trung thảo luận các cơ chế huy động nguồn lực, thúc đẩy hợp tác công - tư và tăng cường hiệu quả triển khai các chương trình KH,CN&ĐMST trong khu vực.

Là cơ chế tư vấn cho COSTI, BAC có vai trò hỗ trợ định hướng hợp tác ASEAN thông qua việc tư vấn xây dựng, triển khai Kế hoạch hành động ASEAN về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (APASTI); quản lý, sử dụng Quỹ Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (ASTIF); huy động nguồn lực từ các đối tác và thúc đẩy chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành giá trị kinh tế - xã hội.

Tại BAC-21, các đại biểu rà soát việc thực hiện những khuyến nghị được đưa ra tại BAC-20, cập nhật kết quả các hội nghị cấp cao liên quan và xem xét tình hình nguồn quỹ phục vụ hợp tác KH,CN&ĐMST ASEAN. Nội dung này nhằm xác định các điều kiện cần thiết để bảo đảm các chương trình hợp tác được triển khai đúng tiến độ, sử dụng hiệu quả nguồn lực và đạt mục tiêu đề ra.

42bb7efe-3c74-4914-ab41-864122eedef8.jpegToàn cảnh cuộc họp. (Ảnh: MST)

Các đại biểu cũng xem xét tiến độ thực hiện những kết quả ưu tiên kinh tế năm 2026, đồng thời chuẩn bị các kết quả cần đạt trong năm 2027 (Annual Milestone Deliverables). Những lĩnh vực được chú trọng gồm công nghệ vũ trụ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong y tế và chuyển giao công nghệ - các hướng hợp tác có tiềm năng ứng dụng, đóng góp trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội của các nước thành viên.

Một nội dung quan trọng khác là cơ chế theo dõi, đánh giá việc thực hiện APASTI giai đoạn 2026-2035. Việc xây dựng cơ chế đánh giá gắn với mục tiêu cụ thể và kết quả có thể đo lường được kỳ vọng giúp ASEAN theo dõi tiến độ, đánh giá hiệu quả các chương trình hợp tác và kịp thời điều chỉnh ưu tiên khi cần thiết.

Các kết quả thảo luận và khuyến nghị tại BAC-21 sẽ được báo cáo tại phiên toàn thể COSTI-90 để COSTI xem xét, quyết định. Qua đó, các nước thành viên có thêm cơ sở phối hợp huy động nguồn lực, triển khai những sáng kiến ưu tiên và nâng cao hiệu quả thực hiện APASTI trong giai đoạn mới.

Thông qua BAC-21 và COSTI-90, ASEAN hướng tới tăng cường kết nối giữa các quốc gia thành viên, khu vực tư nhân và các đối tác; phát huy thế mạnh của từng bên để chuyển các cam kết hợp tác KH,CN&ĐMST thành chương trình, sản phẩm và kết quả cụ thể. Đây cũng là nền tảng để thúc đẩy phát triển bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh và đưa thành tựu khoa học, công nghệ vào thực tiễn trong toàn khu vực.