Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 144/2026/NĐ-CP, mang đến những thay đổi quan trọng trong việc thực thi chi tiết Luật Thuế giá trị gia tăng.

Nghị định này không chỉ điều chỉnh danh mục đối tượng không chịu thuế mà còn làm rõ các tiêu chuẩn về khấu trừ thuế đầu vào, tạo khung pháp lý minh bạch cho cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức tài chính.

Điểm nhấn đáng chú ý đầu tiên nằm ở việc mở rộng danh sách các dịch vụ không chịu thuế giá trị gia tăng.

Theo đó, các loại hình bảo hiểm nhân thọ, bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm nông nghiệp như cây trồng, vật nuôi hay các gói bảo hiểm phục vụ trực tiếp cho hoạt động đánh bắt thủy sản đều được đưa vào diện này.

Ngoài ra, hoạt động bán nợ bao gồm cả các khoản phải thu và chứng chỉ tiền gửi cũng chính thức được xác định là đối tượng không chịu thuế trong lĩnh vực dịch vụ tài chính, ngân hàng.

Đối với lĩnh vực xuất khẩu tài nguyên và khoáng sản, Nghị định 144 quy định rất cụ thể về các mặt hàng chưa chế biến hoặc đã chế biến nhưng thuộc diện không khuyến khích xuất khẩu theo định hướng nhà nước.

Trong những trường hợp cần thiết để phù hợp với bối cảnh kinh tế từng thời kỳ, Bộ Công Thương sẽ chủ trì đề xuất điều chỉnh danh mục này, sau đó phối hợp cùng Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ xem xét và quyết định.

Về cơ chế khấu trừ thuế giá trị gia tăng, quy định mới yêu cầu các cơ sở kinh doanh phải hạch toán riêng biệt phần thuế đầu vào cho hàng hóa, dịch vụ dùng cho sản xuất kinh doanh chịu thuế.

Nếu không thể hạch toán riêng, số thuế được khấu trừ sẽ tính theo tỷ lệ phần trăm giữa doanh thu chịu thuế so với tổng doanh thu bán ra trong kỳ.

Đối với các tổ chức tín dụng hay doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm, doanh thu này sẽ được xác định cụ thể theo các quy định của pháp luật chuyên ngành tương ứng.

Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến điều kiện khấu trừ là chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Các doanh nghiệp mua hàng trả chậm hoặc trả góp có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên cần có đầy đủ hợp đồng văn bản và hóa đơn để được khấu trừ thuế đầu vào.

Trong trường hợp đến hạn thanh toán theo hợp đồng mà vẫn chưa có chứng từ không dùng tiền mặt, doanh nghiệp bắt buộc phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế đã khấu trừ trước đó để đảm bảo tính tuân thủ.

Nghị định 144/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20/6/2026.