Phát triển hệ thống logistics sẽ giúp nông sản Việt giảm chi phí và tổn thất sau thu hoạch. Ảnh: VGP

Ngày 19/3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Thứ trưởng Trần Thanh Nam yêu cầu việc xây dựng Kế hoạch phát triển hệ thống logistics nông sản phải bám sát sản xuất, tập trung vào các khâu then chốt như kiểm dịch, kiểm tra an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Chỉ đạo này được đưa ra trong bối cảnh logistics nông sản ngày càng trở thành yếu tố quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường.

Theo đó, các cục, vụ, đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường được yêu cầu căn cứ chức năng, nhiệm vụ để xây dựng hành động cụ thể gắn với logistics nông sản trong từng khâu sản xuất. Đồng thời, Bộ hướng dẫn địa phương chủ động triển khai, bảo đảm phù hợp với đặc thù từng vùng, từng ngành hàng.

Theo báo cáo của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Kế hoạch “Phát triển hệ thống logistics nhằm nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam” được xây dựng trên cơ sở Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050, với phạm vi tập trung vào các nội dung thuộc chức năng của ngành nông nghiệp.

Thay vì tập trung vào hạ tầng quy mô lớn như cảng biển, trung tâm logistics, kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng vào bảo đảm các dịch vụ logistics trực tiếp phục vụ sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Cụ thể, hệ thống logistics nông sản sẽ được phát triển theo hướng đáp ứng nhu cầu tại các vùng sản xuất tập trung, đặc biệt với các ngành hàng chủ lực như gạo, cà phê, tôm, cá tra, rau quả, hạt điều, gỗ, cao su và chăn nuôi. Đồng thời, tăng cường kết nối từ vùng nguyên liệu đến các trung tâm logistics vùng, cảng biển, cửa khẩu, gắn với hệ thống chế biến và thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước.

Một trong những trọng tâm được nhấn mạnh là hoàn thiện các dịch vụ thuộc quản lý ngành như kiểm dịch, kiểm tra, kiểm nghiệm, chứng nhận chất lượng và truy xuất nguồn gốc. Đây là các yêu cầu không chỉ nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm mà còn là điều kiện bắt buộc để nông sản Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào các thị trường xuất khẩu.

Kế hoạch cũng đặt ra yêu cầu phát triển logistics nông sản gắn với đặc thù từng địa phương, từng ngành hàng nhằm giảm chi phí, rút ngắn thời gian vận chuyển và hạn chế suy giảm chất lượng trong quá trình lưu thông.

Theo đó, toàn bộ 34 tỉnh, thành phố được yêu cầu xây dựng kế hoạch riêng, bố trí nguồn lực phát triển hệ thống kho bãi, điểm tập kết, chợ đầu mối, phương tiện vận chuyển phù hợp, đồng thời kết nối với các trung tâm logistics cấp vùng.

Việc giao địa phương chủ động triển khai được xem là bước chuyển nhằm phát huy lợi thế vùng miền, tránh tình trạng dàn trải và phụ thuộc vào đầu mối trung ương. Các đơn vị thuộc Bộ sẽ đóng vai trò hỗ trợ về chuyên môn, tiêu chuẩn, quy chuẩn và các dịch vụ công trong chuỗi logistics nông sản.

Bên cạnh đó, kế hoạch đặt mục tiêu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong logistics nông nghiệp, với 80% doanh nghiệp logistics nông nghiệp ứng dụng chuyển đổi số nhằm cải thiện chi phí và thời gian vận hành. Đồng thời, 100% vùng sản xuất hàng hóa tập trung được cung cấp đầy đủ các dịch vụ như truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch, kiểm nghiệm và chứng nhận chất lượng.

Hiện Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đang tiếp tục lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội để hoàn thiện dự thảo kế hoạch, dự kiến trình lãnh đạo Bộ xem xét trong thời gian tới, bảo đảm tiến độ trình Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ trong tháng 4/2026.

Trong bối cảnh yêu cầu thị trường ngày càng cao, việc phát triển logistics nông sản gắn với kiểm dịch, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ rệt trong nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam.