Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Thông tư quy định về điều kiện bảo đảm và nội dung, quy trình kiểm tra công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ.

Dự thảo nhằm triển khai Nghị định số 353/2026/NĐ-CP ngày 11/9/2026 của Chính phủ, đồng thời cụ thể hóa các yêu cầu về quản lý dữ liệu, tổ chức kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc rà soát người trong độ tuổi giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ theo nơi cư trú thực tế, không phân biệt nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi đăng ký hộ tịch gốc.

Quy định này giúp địa phương xác định đúng đối tượng, theo dõi tình trạng học tập và xây dựng phương án huy động phù hợp, hạn chế bỏ sót trẻ em trong độ tuổi đi học, người chưa biết chữ hoặc có nguy cơ tái mù chữ.

Quản lý người học bằng mã định danh duy nhất

Dự thảo quy định cụ thể về dữ liệu, hệ thống thông tin và mã định danh phục vụ quản lý giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ. Theo đó, mỗi cá nhân được quản lý bằng một mã định danh duy nhất, hỗ trợ theo dõi quá trình học tập, kết quả hoàn thành chương trình và tình trạng đạt chuẩn.

Dữ liệu được cập nhật, quản lý và khai thác trên môi trường số, làm căn cứ thống kê, lập báo cáo, đánh giá kết quả thực hiện và phục vụ kiểm tra, công nhận đạt chuẩn.

Cách tiếp cận này hướng tới giảm phụ thuộc vào tổng hợp hồ sơ thủ công, hạn chế trùng lặp, sai lệch số liệu, đồng thời tăng khả năng đối chiếu và kiểm chứng.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phải tuân thủ quy định pháp luật, bảo đảm an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Quy định điều kiện bảo đảm giáo dục bắt buộc

Đối với giáo dục bắt buộc cấp tiểu học và trung học cơ sở, dự thảo đặt ra các điều kiện về đội ngũ, mạng lưới trường lớp, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học và kinh phí thực hiện.

Cơ sở giáo dục phải bảo đảm đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên theo vị trí việc làm và quy định hiện hành. Địa phương có trách nhiệm phân công người theo dõi công tác giáo dục bắt buộc trên địa bàn.

Mạng lưới cơ sở giáo dục cần được quy hoạch, bố trí phù hợp, tạo điều kiện để người học tiếp cận trường lớp thuận lợi, an toàn và đáp ứng nhu cầu giáo dục hòa nhập đối với người khuyết tật có khả năng học tập.

Các điều kiện về phòng học, thiết bị dạy học tối thiểu, sân chơi, bãi tập, nước sạch, công trình vệ sinh và tổ chức dạy học được xác định gắn với quy định hiện hành của Bộ GDĐT.

Kinh phí thực hiện được bố trí trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm theo phân cấp, cùng các nguồn tài trợ, viện trợ và nguồn hợp pháp khác.

Qua đó, việc thực hiện giáo dục bắt buộc không chỉ dừng ở huy động người học mà còn phải bảo đảm điều kiện tổ chức dạy học, hỗ trợ người học và duy trì chất lượng giáo dục.

Linh hoạt huy động người dạy xóa mù chữ tại địa phương

Đối với công tác xóa mù chữ, dự thảo quy định điều kiện đối với người tham gia dạy học, bao gồm yêu cầu về phẩm chất đạo đức, sức khỏe, trình độ đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ theo quy định.

Tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã biên giới, đặc khu, hải đảo, nếu không bố trí được người đáp ứng yêu cầu về trình độ đào tạo thì có thể bố trí người tốt nghiệp trung học cơ sở trở lên, với điều kiện đáp ứng các yêu cầu khác theo dự thảo.

Dự thảo ưu tiên huy động người biết tiếng dân tộc thiểu số, am hiểu văn hóa, phong tục, tập quán địa phương; người có uy tín trong cộng đồng; cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đóng quân trên địa bàn tham gia dạy học xóa mù chữ.

Thời gian và địa điểm học được bố trí linh hoạt, phù hợp với điều kiện lao động, sản xuất, sinh hoạt, ngôn ngữ, văn hóa và khả năng tham gia của người học. Việc sử dụng tài liệu song ngữ và học liệu số phù hợp cũng được khuyến khích.

Đối với các lớp tổ chức ngoài cơ sở giáo dục, UBND cấp xã phối hợp với cơ sở giáo dục trên địa bàn tổ chức, quản lý chuyên môn, hồ sơ lớp học và đánh giá kết quả học tập theo quy định.

Kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả đạt chuẩn

Theo dự thảo, nội dung kiểm tra công nhận gồm kiểm tra hồ sơ đề nghị công nhận, dữ liệu trên hệ thống thông tin và kiểm tra thực tế theo quy định tại Nghị định số 353/2026/NĐ-CP.

Quy trình được xây dựng đối với cả cấp xã và cấp tỉnh, gắn với trách nhiệm tự kiểm tra, đánh giá, lập hồ sơ, tổ chức kiểm tra và quyết định công nhận theo thẩm quyền.

Đáng chú ý, đối với xã không duy trì được mức độ đạt chuẩn giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ, việc kiểm tra công nhận khôi phục kết quả được thực hiện như kiểm tra công nhận lần đầu.

Ở cấp tỉnh, nếu tỉnh hai năm liền không duy trì được kết quả đạt chuẩn theo mức độ về giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ, việc kiểm tra công nhận khôi phục cũng được thực hiện như kiểm tra công nhận lần đầu.

Thông qua các quy định về rà soát đối tượng, quản lý dữ liệu và quy trình kiểm tra, công nhận, dự thảo hướng tới nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa phương, bảo đảm quyền học tập của người dân và duy trì bền vững kết quả giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ.