Bộ tiêu chuẩn mới hướng đến việc cắt giảm các thủ tục phức tạp nhằm phù hợp hơn với điều kiện canh tác thực tế của người nông dân.

Khắc phục bất cập từ tỷ lệ áp dụng VietGAP còn thấp

Theo đánh giá của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, việc xây dựng TCVN mới xuất phát từ thực tế là sau hơn 15 năm triển khai VietGAP, tỷ lệ áp dụng trong ngành sản xuất rau vẫn ở mức rất thấp.

Số liệu thống kê năm 2025 cho thấy, cả nước có khoảng 1,15 triệu ha trồng rau nhưng diện tích đạt chứng nhận VietGAP chỉ có hơn 8.000 ha, chiếm chưa đầy 0,6%.

Nguyên nhân chủ yếu do các yêu cầu kỹ thuật, chi phí chứng nhận, hệ thống ghi chép hồ sơ và quy trình giám sát còn quá phức tạp đối với các hộ sản xuất nhỏ lẻ và các hợp tác xã.

Dự thảo tiêu chuẩn mới được thiết kế trên cơ sở kế thừa các quy định hiện hành như VietGAP, ASEAN GAP và GlobalG.A.P, nhưng được điều chỉnh linh hoạt để thích ứng với đặc thù sản xuất trong nước.

Mục tiêu là hình thành một bộ tiêu chuẩn có tính thực tiễn cao, dễ vận hành nhưng vẫn bảo đảm nghiêm ngặt các yêu cầu về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và năng lực truy xuất nguồn gốc.

Định hướng ba giảm, ba tăng để hỗ trợ người nông dân

Điểm chính của dự thảo tiêu chuẩn mới là định hướng phát triển theo mô hình “ba giảm - ba tăng”, bao gồm:

Ba giảm: Giảm chi phí tuân thủ, giảm gánh nặng hồ sơ sổ sách và giảm độ phức tạp trong quy trình sản xuất.

Ba tăng: Tăng tính thực chất, tăng khả năng áp dụng trên diện rộng và tăng tính công khai trong quản lý chất lượng sản phẩm.

Việc xây dựng một khung tiêu chuẩn chung cho toàn bộ các công đoạn sản xuất và sơ chế là giải pháp phù hợp, bởi các nhóm rau ăn lá, rau ăn quả hay rau ăn củ đều có sự tương đồng về yêu cầu đất trồng, nguồn nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật cũng như công tác quản lý hồ sơ.

Cách tiếp cận đồng nhất này sẽ loại bỏ các quy định chồng chéo, tạo thuận lợi tối đa cho người sản xuất.

Để hỗ trợ tối ưu cho người dân, cơ quan soạn thảo cũng định hướng phát triển đồng bộ các công cụ đi kèm như sổ tay hướng dẫn kỹ thuật, nhật ký sản xuất tối giản, bảng kiểm tự đánh giá và hệ thống số hóa dữ liệu truy xuất nguồn gốc.

Tiêu chuẩn quốc gia về quy trình sản xuất và sơ chế rau an toàn dự kiến sẽ được hoàn thiện để trình công bố trong năm 2026, hứa hẹn tạo động lực mở rộng diện tích rau sạch và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.