Làn sóng đầu tư vào AI đang thu hút lượng vốn lớn trên toàn cầu, kéo theo nhu cầu tăng mạnh đối với chip, linh kiện điện tử và hạ tầng công nghệ. Tuy nhiên, việc nguồn lực tập trung vào lĩnh vực này cũng đặt ra câu hỏi về cơ hội đối với những thị trường chưa hưởng lợi trực tiếp nhiều từ AI, trong đó có Việt Nam.

Tại phiên thảo luận “Capital Market 2027 - Dòng vốn mới - Cấu trúc mới - Cơ hội đầu tư mới” trong khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư Việt Nam (Vietnam Investment Forum 2027) ngày 12/11, ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư Công ty Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF), đã đưa ra góc nhìn về tác động của chu kỳ đầu tư AI đối với Việt Nam.

Theo chuyên gia VCBF, đầu tư AI chậm lại không nhất thiết chỉ mang đến tác động bất lợi. Trong một số điều kiện, diễn biến này có thể giúp giảm chi phí đầu vào của ngành điện tử, hỗ trợ cán cân thương mại và mở ra cơ hội thu hút dòng vốn quốc tế vào thị trường chứng khoán Việt Nam.

Việt Nam hưởng lợi gián tiếp nhưng chịu áp lực từ chi phí linh kiện

Theo ông Nguyễn Duy Anh, mức độ hưởng lợi trực tiếp của Việt Nam từ làn sóng AI hiện còn hạn chế khi rất ít doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của lĩnh vực này. Đây cũng là đặc điểm chung của Đông Nam Á, khi khu vực chưa có nhiều cơ hội đầu tư trực tiếp vào công nghệ và AI. Với Việt Nam, phần lợi ích chủ yếu đến gián tiếp thông qua hoạt động sản xuất, xuất khẩu hàng điện tử.

Tuy nhiên, nhu cầu gia tăng đối với chip và các loại linh kiện phục vụ AI cũng tạo áp lực lên chi phí của doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện tử. Trong những tháng đầu năm 2026, giá nhiều loại linh kiện như chip và RAM tăng mạnh, trong khi giá xuất khẩu điện thoại khó điều chỉnh tương ứng. Điều này khiến chi phí đầu vào tăng nhanh hơn khả năng điều chỉnh giá bán, qua đó gây sức ép lên biên lợi nhuận và hiệu quả kinh doanh.

Ông Duy Anh dẫn trường hợp hoạt động kinh doanh điện thoại của Samsung. Theo thông tin vị chuyên gia có được, mảng này ghi nhận thua lỗ trong quý II và quý III khi chi phí linh kiện tăng, trong khi giá bán khó điều chỉnh tương ứng.

Theo phân tích của chuyên gia VCBF, chênh lệch giữa chi phí linh kiện và giá xuất khẩu hàng điện tử cũng là một yếu tố góp phần dẫn tới tình trạng thâm hụt thương mại hàng hóa. Trong bối cảnh đó, nếu đầu tư vào AI giảm tốc, nhu cầu đối với linh kiện hạ nhiệt và giá đầu vào giảm, chi phí sản xuất hàng điện tử tại Việt Nam có thể được cải thiện.

Diễn biến này, theo ông Duy Anh, có thể góp phần giảm áp lực nhập khẩu và hỗ trợ cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam chuyển từ thâm hụt sang thặng dư. Dù vậy, đây vẫn là kịch bản phụ thuộc vào diễn biến giá linh kiện, sản xuất và xuất khẩu hàng điện tử, thay vì một tác động mang tính chắc chắn khi đầu tư AI giảm tốc.

Dòng vốn có thể tìm kiếm cơ hội ngoài AI

Không chỉ tác động đến hoạt động sản xuất và thương mại, sự thay đổi trong chu kỳ đầu tư AI còn có thể ảnh hưởng đến cách dòng vốn được phân bổ trên thị trường tài chính quốc tế. Theo ông Nguyễn Duy Anh, hiện một lượng lớn vốn toàn cầu đang tập trung vào các doanh nghiệp phát triển AI cũng như những dự án hạ tầng phục vụ lĩnh vực này.

Ông Nguyễn Duy Anh, Giám đốc Quản lý danh mục đầu tư Công ty Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank. (Ảnh: VIF 2027)

Nếu tốc độ đầu tư vào AI chậm lại, nhà đầu tư quốc tế có thể bắt đầu tìm kiếm cơ hội ở những lĩnh vực khác hoặc chuyển hướng sang các thị trường có mức định giá hấp dẫn hơn.

Đây có thể trở thành một trong những yếu tố hỗ trợ thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm 2027. Theo đánh giá của chuyên gia VCBF, triển vọng kinh tế vĩ mô Việt Nam vẫn tích cực, trong khi định giá của nhiều cổ phiếu đã giảm. Sự kết hợp giữa triển vọng tăng trưởng và mặt bằng định giá hấp dẫn có thể trở thành yếu tố thu hút dòng vốn ngoại khi khẩu vị đầu tư toàn cầu thay đổi.

Góc nhìn này đặt câu chuyện thu hút vốn ngoại vào bối cảnh rộng hơn, khi dòng vốn quốc tế không chỉ phụ thuộc vào những thay đổi nội tại của Việt Nam mà còn chịu ảnh hưởng từ xu hướng phân bổ vốn tại các thị trường lớn.

Nếu AI tiếp tục thu hút phần lớn nguồn lực đầu tư, dòng vốn nhiều khả năng vẫn ưu tiên những doanh nghiệp và thị trường hưởng lợi trực tiếp từ lĩnh vực này. Ngược lại, khi nhà đầu tư bắt đầu tìm kiếm cơ hội ngoài AI, những thị trường có triển vọng kinh tế tích cực và định giá hấp dẫn sẽ có thêm cơ hội thu hút sự quan tâm. Với Việt Nam, ông Duy Anh cho rằng sự thay đổi trong khẩu vị phân bổ vốn toàn cầu có thể trở thành một yếu tố hỗ trợ dòng vốn nước ngoài quay trở lại thị trường chứng khoán.