Thông tư số 72/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định chi tiết về đối tượng nộp phí, mức thu, chế độ thu, nộp, miễn và giảm phí thi hành án dân sự, tạo cơ sở pháp lý thống nhất trong quá trình tổ chức thi hành án theo quy định của pháp luật.

Theo Thông tư, đương sự gồm người được thi hành án và người phải thi hành án có yêu cầu thi hành án phải thực hiện nghĩa vụ nộp phí thi hành án dân sự, trừ các trường hợp được miễn hoặc không phải chịu phí theo quy định.

Đáng chú ý, người được nhận tiền hoặc tài sản vẫn phải nộp phí trong một số trường hợp đặc biệt. Cụ thể, khi bản án, quyết định có nhiều người cùng được nhận chung một khoản tiền hoặc một tài sản nhưng chỉ một hoặc một số người yêu cầu thi hành án; hoặc đối với các vụ việc chia tài sản chung, chia thừa kế, chia tài sản khi ly hôn hay các bản án tuyên các bên vừa có quyền vừa có nghĩa vụ đối với tài sản nhưng chỉ một số người yêu cầu thi hành án, người thực tế nhận tiền hoặc tài sản vẫn phải thực hiện nghĩa vụ nộp phí theo quy định.

Thông tư quy định, nghĩa vụ nộp phí phát sinh khi người được thi hành án thực tế nhận được tiền hoặc tài sản theo bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật.

Mức phí được tính theo giá trị tài sản thực nhận

Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là quy định biểu phí thi hành án dân sự theo phương pháp lũy tiến, căn cứ vào số tiền hoặc giá trị tài sản mà người được thi hành án thực tế nhận được.

Theo đó, trường hợp số tiền hoặc giá trị tài sản thực nhận từ trên một lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng nơi cơ quan thi hành án dân sự đặt trụ sở đến 5 tỷ đồng thì mức phí bằng 3% giá trị tài sản thực nhận.

Đối với khoản tiền hoặc tài sản từ trên 5 tỷ đồng đến 7 tỷ đồng, mức phí là 150 triệu đồng cộng với 2% phần giá trị vượt quá 5 tỷ đồng.

Trường hợp giá trị tài sản thực nhận từ trên 7 tỷ đồng đến 10 tỷ đồng, mức phí được xác định bằng 190 triệu đồng cộng với 1% phần giá trị vượt quá 7 tỷ đồng.

Nếu giá trị tài sản thực nhận từ trên 10 tỷ đồng đến 15 tỷ đồng, người được thi hành án phải nộp 220 triệu đồng cộng với 0,5% phần giá trị vượt quá 10 tỷ đồng.

Đối với tài sản có giá trị trên 15 tỷ đồng, mức phí được xác định là 245 triệu đồng cộng với 0,01% phần giá trị vượt quá 15 tỷ đồng.

Việc áp dụng biểu phí theo từng ngưỡng giá trị được đánh giá nhằm bảo đảm tương xứng giữa giá trị tài sản được thi hành và chi phí tổ chức thi hành án.

Nhiều đối tượng được miễn phí thi hành án dân sự

Thông tư cũng quy định rõ các trường hợp được miễn phí thi hành án dân sự.

Theo đó, người có công với cách mạng theo quy định của pháp luật về ưu đãi người có công; hộ nghèo, hộ cận nghèo; người cao tuổi không có người có nghĩa vụ và quyền phụng dưỡng được UBND cấp xã xác nhận; người khuyết tật; người mắc bệnh thuộc danh mục bệnh cần điều trị dài ngày có xác nhận của cơ sở khám, chữa bệnh có thẩm quyền; đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các xã có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn đều thuộc diện được miễn phí.

Chín trường hợp không phải chịu phí

Bên cạnh các trường hợp được miễn, Thông tư quy định 9 trường hợp không phải chịu phí thi hành án dân sự.

Trong đó có các khoản tiền cấp dưỡng; tiền bồi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tinh thần; tiền lương, tiền công lao động; trợ cấp mất việc làm, trợ cấp thôi việc; bảo hiểm xã hội; các khoản kinh phí thực hiện chương trình an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo của Nhà nước; hiện vật chỉ có ý nghĩa tinh thần gắn với nhân thân người nhận.

Ngoài ra, người được thi hành án cũng không phải nộp phí đối với khoản tiền hoặc tài sản có giá trị không vượt quá một lần mức lương tối thiểu tháng theo vùng; các khoản thu hồi nợ vay của Ngân hàng Chính sách xã hội đối với người nghèo và các đối tượng chính sách; tiền, tài sản được trả lại theo quyết định chủ động thi hành án; tài sản được thi hành trong thời hạn tự nguyện; các khoản thi hành hình phạt tiền, truy thu thuế, tịch thu tài sản, án phí, lệ phí, các khoản nộp trực tiếp vào ngân sách nhà nước và một số trường hợp khác theo quy định.

Việc ban hành Thông tư số 72/2026/TT-BTC được kỳ vọng sẽ góp phần hoàn thiện cơ chế thu phí thi hành án dân sự theo hướng công khai, minh bạch, bảo đảm sự công bằng trong thực hiện nghĩa vụ tài chính, đồng thời tạo điều kiện hỗ trợ các đối tượng chính sách, người yếu thế và các trường hợp đặc thù theo quy định của pháp luật.