Tôm và cá tra tiếp tục giữ vai trò trụ cột

Kết quả tích cực này không chỉ phản ánh sự phục hồi của nhu cầu tiêu dùng, mà còn cho thấy khả năng điều chỉnh cơ cấu sản phẩm, mở rộng thị trường và tận dụng tốt các khu vực có lợi thế về địa lý lẫn chi phí của doanh nghiệp Việt Nam.

Chỉ tính riêng trong tháng 6/2026, xuất khẩu thủy sản của cả nước đã đạt gần 1,1 tỷ USD, ghi nhận mức tăng trưởng 21%.

Phân tích theo từng mặt hàng, tôm vẫn là nhóm hàng xuất khẩu chủ lực lớn nhất khi mang về 445,9 triệu USD trong tháng 6 (tăng 20,7%).

Lũy kế nửa đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 2,3 tỷ USD, tăng 13,6% và chiếm hơn 40% tổng giá trị toàn ngành. Đà tăng trưởng này phần lớn nhờ nhu cầu mạnh từ thị trường Trung Quốc và Hong Kong đối với các sản phẩm tôm sú, tôm hùm, tôm đông lạnh.

Ngược lại, thị trường Mỹ vẫn là thách thức lớn do sức cạnh tranh khốc liệt từ Ecuador, Ấn Độ, Indonesia cùng áp lực từ thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và yêu cầu truy xuất nguồn gốc.

Cá tra duy trì vị thế trụ cột thứ hai với kim ngạch tháng 6 đạt 209,1 triệu USD (tăng 7,7%), nâng tổng giá trị 6 tháng lên 1,1 tỷ USD, tăng 12,1% và chiếm 19,4% tổng kim ngạch.

Nhờ lợi thế về giá và nguồn cung dồi dào, cá tra có thêm dư địa cạnh tranh tốt trong bối cảnh giá nhiều loại cá thịt trắng khác biến động. Dù vậy, việc mở rộng các dòng sản phẩm chế biến sâu, đóng gói nhỏ và sản phẩm tiện lợi vẫn là hướng đi bắt buộc để duy trì tăng trưởng.

Nhóm cá các loại khác (chủ yếu là cá biển và cá nước ngọt) cũng ghi nhận kết quả tích cực với kim ngạch 6 tháng đạt khoảng 1,1 tỷ USD (tăng 12%), riêng tháng 6 đạt 198,8 triệu USD (tăng 19,8%).

Nhóm này hiện vẫn chịu nhiều sức ép về nguồn nguyên liệu và quy định chống khai thác bất hợp pháp (IUU).

Đối với mặt hàng cá ngừ, dù tháng 6 có tín hiệu phục hồi mạnh khi đạt 85,9 triệu USD (tăng 28%), nhưng tính chung 6 tháng vẫn giảm 2% so với cùng kỳ, đạt 452,7 triệu USD.

Ở chiều hướng khác, nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ tiếp tục là điểm sáng với doanh thu mực, bạch tuộc đạt 380,2 triệu USD (tăng 18,8%); cua ghẹ và giáp xác đạt 206,2 triệu USD (tăng 26,2%); nhuyễn thể có vỏ đạt 155,3 triệu USD (tăng 33,1%) và nhóm nhuyễn thể khác tăng mạnh tới 84,4%.

Sự phân hóa và dịch chuyển giữa các thị trường

Trung Quốc và Hong Kong hiện là động lực tăng trưởng lớn nhất của thủy sản Việt Nam. Xuất khẩu sang khu vực này trong tháng 6 đạt 256,6 triệu USD (tăng 32,2%), lũy kế 6 tháng đạt 1,5 tỷ USD, tăng trưởng 37,9% và chiếm tới gần 26% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành.

Thị trường Mỹ ghi nhận bước nhảy vọt trong tháng 6 với mức tăng 48,3%, đạt 195,3 triệu USD nhờ các đơn hàng ngắn hạn. Tuy nhiên, tính chung cả 6 tháng, kim ngạch sang Mỹ chỉ đạt 897,9 triệu USD, gần như không tăng so với cùng kỳ do nhu cầu tiêu dùng chưa ổn định, lượng tồn kho lớn cùng các rào cản kỹ thuật khắt khe.

Tại châu Á, xuất khẩu sang Nhật Bản sau 2 quý đạt 787,5 triệu USD, chỉ tăng nhẹ 0,7% do đồng yen suy yếu và chi phí tiêu dùng tại nước này tăng cao.

Thị trường Hàn Quốc ghi nhận mức tăng 9% với 419,4 triệu USD; khối ASEAN đạt 380,2 triệu USD, tăng 15,8%.

Trong khi đó, xuất khẩu sang thị trường EU đạt 536,7 triệu USD (giảm 0,8%) do vướng rào cản thẻ vàng IUU và khu vực Trung Đông đạt 166,6 triệu USD (giảm nhẹ 0,1%).

Nhóm các thị trường còn lại đạt khoảng 1,1 tỷ USD, tăng trưởng 17,1%. Sự tăng trưởng đồng đều ở nhiều khu vực mới cho thấy chiến lược đa dạng hóa thị trường của các doanh nghiệp đang phát huy hiệu quả, bù đắp tốt cho sự chững lại tại các thị trường truyền thống lớn.

Thách thức chi phí logistics những tháng cuối năm

Dù đạt kết quả khả quan, VASEP cảnh báo áp lực chi phí logistics sẽ là thách thức rất lớn đối với ngành thủy sản trong nửa cuối năm.

Do phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống vận chuyển container lạnh, doanh nghiệp chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động cước biển, phụ phí, nhiên liệu, bảo hiểm cũng như tình trạng khan hiếm chỗ trên tàu và ùn tắc tại các cảng.

Hiện cước container quốc tế đang tiến gần mức cao nhất trong hai năm qua, đặc biệt là các tuyến đi Mỹ và EU do tâm lý nhập hàng sớm của các đối tác nước ngoài nhằm tránh rủi ro từ các chính sách thuế mới.

Kết quả gần 5,8 tỷ USD trong 6 tháng đầu năm là nền tảng vững chắc để ngành thủy sản hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong cả năm 2026.

Để giữ vững đà tăng này, các doanh nghiệp được khuyến nghị cần tiếp tục khai thác tốt các thị trường đang tăng trưởng tốt như Trung Quốc, ASEAN, Hàn Quốc; cải thiện năng lực đáp ứng rào cản kỹ thuật tại Mỹ, EU; đồng thời tăng cường quản trị chi phí đầu vào và đẩy mạnh tỷ trọng các sản phẩm chế biến sâu có giá trị gia tăng cao.