Ngồi vào một bàn tiệc sang trọng buổi sáng, bày biện sơn hào hải vị, rượu ngoại, chi phí cả chục triệu đồng… ăn rồi cũng chỉ no bụng mà thôi.

Người công nhân lao động ăn vội gói xôi nơi góc đường, uống ngụm trà đá, lau mồ hôi trên trán, thế là đủ sức bước vào một ngày mưu sinh dài dằng dặc. Cái bụng no lên giống nhau, chỉ khác ở chỗ… lòng người có khi lại không giống nhau.

Cuộc đời vốn vậy, nhu cầu căn bản của con người thật ra rất giản dị. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ: khi nghèo, người ta mơ ước đủ điều.

Mơ có một bữa ăn đàng hoàng, mơ có mái nhà che nắng mưa, mơ có đồng tiền trong túi để khỏi phải cúi đầu, khỏi phải chạnh lòng trước ánh nhìn thương hại của thiên hạ. Khi chưa có gì, người ta thường mơ những điều rất tử tế.

Thế rồi, khi có được “một chút đỉnh”, khi đồng tiền bắt đầu dư ra sau những bữa ăn đạm bạc, khi chiếc xe không còn cà tàng, khi bộ quần áo không còn sờn vai… thì lòng người cũng bắt đầu đổi khác. Có người giữ được mình, nhưng cũng có người bắt đầu “tỏa ra”.

Tỏa ra cái tôi, tỏa ra thói ăn chơi, tỏa ra sự khoe mẽ. Người ta muốn cho thiên hạ biết rằng: mình đã khác xưa, mình đã biết hưởng thụ, biết xài tiền, biết tiêu tiền cho xứng với vị thế mới.

Rồi đến khi có tiền nhiều hơn, có quyền, có chức, có danh, thì bữa ăn không còn đơn giản là để no bụng nữa. Ăn lúc này trở thành một thứ “nghi lễ”.

Phải ăn cho sang, cho xứng, cho đúng đẳng cấp. Bữa tiệc này nối tiếp bữa tiệc kia. Rượu phải là rượu ngoại, món phải là đặc sản hiếm, không gian phải là nhà hàng sang trọng. Có những bàn tiệc chia nhau hàng trăm triệu đồng, chỉ trong vài giờ đồng hồ, mà người ta vẫn thấy… chưa đủ.

Người ta nói với nhau rằng: ăn vậy mới xứng với cái tâm, cái tầm, cái vị thế của mình. Nhưng có bao giờ người ta tự hỏi: cái tâm đó đang nuôi dưỡng điều gì?

Là niềm vui thật sự, hay chỉ là sự phô trương? Là sự kết nối chân thành, hay chỉ là những cái bắt tay xã giao, những nụ cười gượng gạo, những lời nâng ly không đi kèm cảm xúc?

Ngoài kia, vẫn có những người công nhân sáng ăn gói xôi mười mấy ngàn đồng, trưa ăn hộp cơm bụi, tối về ăn bữa cơm đạm bạc bên gia đình.

Ảnh minh hoạ.

Họ không biết đến bàn tiệc trăm triệu, không biết rượu ngoại vị ra sao, không biết nhà hàng sang trọng có mùi gì.

Nhưng họ biết rõ mùi mồ hôi của chính mình, mùi nắng gió bám trên áo, mùi bữa cơm nóng do vợ nấu, mùi tiếng cười con trẻ vang lên trong căn nhà nhỏ. Những mùi hương đó, đôi khi lại là thứ xa xỉ đối với không ít người đang ngồi trên bàn tiệc sang trọng.

Cuộc đời có nhiều bất công, điều đó không ai phủ nhận. Có người sinh ra đã ở vạch đích, có người cả đời chạy vẫn chưa tới vạch xuất phát. Nhưng điều đáng sợ nhất không phải là nghèo, mà là khi có rồi lại quên mất mình đã từng là ai.

Quên những ngày ăn cơm nguội vẫn thấy ngon, quên những bữa xôi sáng lót dạ, quên những ước mơ nhỏ bé thuở ban đầu chỉ là “đủ sống, đủ yên”.

Rồi sẽ có lúc, biến cố ập đến. Không báo trước, không lựa chọn. Có thể là một lần làm ăn thất bại, một quyết định sai lầm, một cú trượt dài của số phận. Tiền bạc ra đi nhanh như lúc nó đến. Quyền lực không còn, chức vị không giữ được.

Những bàn tiệc từng đông vui bỗng vắng bóng người quen. Những lời chúc tụng ngày nào thay bằng sự im lặng lạnh lùng. Lúc đó, con người quay về con số không.

Chính lúc ấy, người ta mới thấm thía một câu tưởng chừng sáo rỗng: tiền tài, địa vị là phù du, là vô thường. Không có gì là mãi mãi.

Không có gì là của mình trọn đời. Những thứ từng khiến ta ngẩng cao đầu, rốt cuộc cũng chỉ là mây khói. Đến rồi đi, như một giấc mộng dài.

Và khi đã đi gần hết một vòng đời, người ta mới nhận ra: hạnh phúc thật ra đơn giản đến lạ. Là buổi sáng thức dậy còn thấy mình khỏe mạnh.

Là bữa cơm có người chờ, có tiếng gọi nhau ăn cơm. Là vợ chồng còn ngồi đối diện nhau, không cần nói nhiều, chỉ cần biết vẫn còn thương. Là con cái mạnh khỏe, lớn lên bình an, không lạc lối giữa đời.

Gia đình sum vầy, con cái ngoan hiền, vợ chồng biết nhường nhịn, yêu thương nhau qua những ngày cơ cực lẫn lúc đủ đầy – đó đã là một thứ hạnh phúc rất lớn rồi.

Lớn hơn cả bàn tiệc trăm triệu. Lớn hơn cả những lời tung hô ngoài xã hội. Lớn hơn cả chức danh in trên tấm danh thiếp.

Cuối cùng, chén cơm nguội hay bàn tiệc sang trọng, gói xôi vỉa hè hay nhà hàng đèn vàng lấp lánh… tất cả rồi cũng đi qua. Cái còn lại, là cách ta đã sống, đã thương, đã đối xử với những người bên cạnh mình ra sao. No bụng thì ai cũng giống nhau, nhưng no lòng hay không, chỉ có chính mình mới biết.

Nếu giữ được sự biết đủ, giữ được lòng khiêm nhường, giữ được mái ấm gia đình giữa dòng đời xô bồ, thì dù ăn cơm nguội, ta vẫn thấy ấm.

Còn nếu đánh mất tất cả để chạy theo những bàn tiệc xa hoa, thì đến cuối cùng, có khi lại thấy mình đói hơn bao giờ hết – đói tình, đói nghĩa, đói một nơi để quay về.