Ta bước vào đời bằng hơi thở đầu tiên, rồi lặng lẽ đi qua năm tháng bằng những nhịp thở vội vàng, mà quên mất rằng từng khoảnh khắc trôi qua đều là duyên, là phận, là sự sắp đặt mong manh của vô thường.

Ngụp lặn giữa bể trần hơn nửa kiếp người, ta dần quen với khổ. Khổ vì cầu mà không được, vì được rồi lại sợ mất. Khổ vì bám chấp vào những điều vốn không thuộc về mình. Phật gọi đó là khổ đế – nỗi khổ căn bản của đời người.

Nhưng khi còn trẻ, ít ai chịu tin. Ta nghĩ rằng chỉ cần cố gắng hơn, nắm chặt hơn, giành lấy nhiều hơn, thì khổ đau sẽ tự rời xa. Nào hay, càng níu giữ, tay càng đau; càng tranh giành, lòng càng mệt.

Con người vì vô minh mà bước vào những cuộc giật giành, đấu đá, tranh cao thấp. Ta so mình với người, đo người bằng danh phận, cân đời bằng được mất.

Ta quên rằng mỗi chúng sinh đều đang mang một nghiệp riêng, một con đường riêng, không thể giống nhau, cũng không cần phải giống nhau.

Trong vòng xoáy ấy, có khi ta làm tổn thương người khác, nhưng phần bị thương nặng nhất lại chính là tâm mình.

Có những vết thương không chảy máu, nhưng âm ỉ suốt đời. Đó là những tổn thương do tham, sân, si để lại.

Tham khiến ta không bao giờ thấy đủ. Sân khiến lòng ta nóng nảy, dễ oán trách. Si khiến ta lầm tưởng những điều vô thường là vĩnh viễn.

Ảnh minh hoạ.

Cả ba thứ ấy trói buộc con người vào bể khổ, khiến ta cứ mãi ngụp lặn mà không thấy bờ. Thời gian lặng lẽ trôi như một dòng sông không quay đầu.

Mỗi năm qua đi là một lớp vô thường phủ lên đời người. Ta không nhận ra mình đã già đi cho đến một ngày soi gương, thấy tóc đã lấm tấm bạc, mắt đã vương nét mỏi mệt. Ngoảnh lại nhìn nhau, những người từng đồng hành năm cũ, có người còn, có người đã rời xa.

Có người vẫn hiện hữu, nhưng lòng đã không còn chung một hướng. Đó không phải lỗi của ai, mà là lẽ thường của nhân duyên tan hợp.

Rồi ta chợt nhận ra: đã lại hết năm rồi. Một năm nữa khép lại, không ồn ào, không kèn trống, chỉ để lại trong lòng người một khoảng lặng rất sâu. Những việc chưa làm xong, những lời chưa kịp nói, những oán giận chưa buông được… tất cả đều nằm lại phía sau vạch thời gian mong manh ấy.

Thêm một năm trôi qua cũng có nghĩa là quỹ thời gian của đời người vơi đi một đoạn nữa, mà ta chẳng thể níu giữ.

Cuối năm, lòng người dễ mềm. Những điều từng khiến ta cố chấp bỗng trở nên nhẹ tênh. Những hơn thua từng làm ta mất ngủ giờ nhìn lại chỉ như mây nổi cuối trời.

Trong khoảnh khắc ấy, nếu đủ tĩnh, ta sẽ thấy rõ một điều: thứ ta cần không phải là thêm một chiến thắng, mà là bớt đi một chấp niệm. Bớt một chút tham, đời nhẹ hơn.

Bớt một chút sân, lòng yên hơn. Bớt một chút si, tâm sáng hơn. Phật dạy: vạn pháp đều vô thường, hữu vi đều tan hoại. Hiểu được điều ấy, ta sẽ không còn quá đau khi mất, cũng không quá mừng khi được.

Không phải vì vô cảm, mà vì đã thấy rõ bản chất của đời là đến rồi đi, hợp rồi tan. Khi hiểu vô thường, ta học được cách trân trọng hiện tại – nơi duy nhất ta thực sự đang sống.

Giữa bể trần sóng gió, người tỉnh thức không tìm cách bơi nhanh hơn người khác, mà học cách đứng yên trong tâm. Khi tâm yên, sóng tự lặng. Khi lòng buông, khổ tự vơi. Ta không cần thắng ai cả, chỉ cần không thua chính mình.

Không thua vào tham lam, không thua vào giận dữ, không thua vào mê mờ. Sau hơn nửa kiếp ngụp lặn, nếu còn có thể quay về, hãy quay về với hơi thở. Một hơi thở vào, biết mình đang sống. Một hơi thở ra, biết mình đang buông.

Giữa những ngày cuối năm, nếu lòng còn nặng, hãy cho phép mình đặt xuống. Đặt xuống những oán trách cũ, những hờn giận xưa, những hơn thua không còn ý nghĩa. Bởi khi tóc đã bạc, thứ còn lại không phải là ta đã đứng cao bao nhiêu, mà là tâm ta có đủ an hay chưa.

Đã lại hết năm rồi. Một cánh cửa thời gian khép lại phía sau lưng. Mong rằng khi bước sang năm mới, mỗi người sẽ bớt ngụp lặn trong bể trần, mà học cách trôi nhẹ giữa vô thường.
Sống chậm hơn một chút, thương nhau nhiều hơn một chút, và hiền với chính mình nhiều hơn một chút. Chừng đó thôi, đời đã là một cõi an nhiên.